Με μια ματιά
- Η πελματιαία απονευρωσίτιδα οφείλεται κυρίως σε υπερφόρτιση και φθορά της απονεύρωσης, όχι σε κάποια λοίμωξη.
- Η άκανθα πτέρνας είναι εύρημα της ακτινογραφίας. Υπάρχει και σε πολλούς ανθρώπους που δεν πονούν και συνήθως δεν είναι η αιτία του πόνου.
- Οι διατάσεις της απονεύρωσης και της γάμπας είναι η βάση της θεραπείας.
- Η βελτίωση έρχεται σταδιακά, συνήθως μέσα σε μερικούς μήνες. Χειρουργείο χρειάζεται σπάνια.
Τι είναι η πελματιαία απονευρωσίτιδα
Η πελματιαία απονεύρωση είναι μια παχιά, ινώδης ταινία που ξεκινά από το κάτω μέρος της πτέρνας και καταλήγει στη βάση των δακτύλων. Λειτουργεί σαν «χορδή» που κρατά την καμάρα του ποδιού και απορροφά δυνάμεις σε κάθε βήμα. Όταν φορτίζεται περισσότερο από όσο αντέχει, στο σημείο όπου ενώνεται με την πτέρνα εμφανίζονται μικροτραυματισμοί και φθορά. Γι’ αυτό σήμερα πολλοί τη χαρακτηρίζουν απονευρωσοπάθεια, γιατί η φλεγμονή δεν είναι το κύριο πρόβλημα.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:
- σφιχτοί μύες της γάμπας και περιορισμένη κάμψη του αστραγάλου προς τα πάνω,
- πολύωρη ορθοστασία, ιδίως σε σκληρό δάπεδο,
- απότομη αύξηση του τρεξίματος ή του περπατήματος,
- αύξηση του σωματικού βάρους,
- πόδι με πολύ ψηλή ή πολύ χαμηλή καμάρα και υποδήματα χωρίς στήριξη.
Εμφανίζεται συχνότερα στη μέση ηλικία, αλλά και σε νεότερους δρομείς. Συνήθως αφορά το ένα πόδι, μπορεί όμως να εμφανιστεί και στα δύο.
Άκανθα πτέρνας: τι σημαίνει
Η άκανθα πτέρνας είναι μια μικρή οστέινη προεξοχή στο κάτω μέρος της πτέρνας, που φαίνεται στην πλάγια ακτινογραφία. Δημιουργείται σταδιακά εκεί όπου μύες και ιστοί έλκουν το οστό για χρόνια. Πολλοί άνθρωποι έχουν άκανθα χωρίς να έχουν πονέσει ποτέ, ενώ άλλοι έχουν έντονο πόνο χωρίς άκανθα.
Η άκανθα δηλαδή συνοδεύει συχνά την πελματιαία απονευρωσίτιδα, αλλά συνήθως δεν είναι αυτή που πονάει. Ο πόνος υποχωρεί με τη θεραπεία της απονεύρωσης, ενώ η άκανθα μένει ίδια. Για τον λόγο αυτό η χειρουργική αφαίρεσή της σπάνια χρειάζεται.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Έχετε μούδιασμα, κάψιμο ή μυρμήγκιασμα στο πέλμα.
- Ο πόνος ξεκίνησε μετά από πτώση ή άλμα και δεν μπορείτε να πατήσετε.
- Η πτέρνα είναι κόκκινη, ζεστή και πρησμένη ή έχετε πυρετό.
- Ο πόνος είναι έντονος και τη νύχτα, σε ηρεμία, ή συνοδεύεται από πόνο και πρωινή δυσκαμψία σε άλλες αρθρώσεις ή στη μέση.
Συμπτώματα και τι άλλο μπορεί να είναι
Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο πόνος στο κάτω και εσωτερικό μέρος της πτέρνας:
- έντονος στα πρώτα βήματα όταν σηκώνεστε το πρωί ή μετά από πολύ καθισιό,
- που υποχωρεί λίγο μετά από μερικά λεπτά περπάτημα,
- και ξαναγυρίζει στο τέλος της μέρας, μετά από πολλή ορθοστασία.
Δεν είναι όλοι οι πόνοι στην περιοχή πελματιαία απονευρωσίτιδα. Αν υπάρχει μούδιασμα ή κάψιμο στο πέλμα, μπορεί να πιέζεται κάποιο νεύρο, όπως στο σύνδρομο ταρσιαίου σωλήνα. Αν ο πόνος είναι πίσω από την πτέρνα, συνήθως αφορά τον αχίλλειο τένοντα. Πόνος σε όλη την πτέρνα μετά από αύξηση της άσκησης μπορεί να οφείλεται σε κάταγμα κόπωσης. Μια συνολική εικόνα για τις αιτίες θα βρείτε στο άρθρο μας για τον πόνο στη φτέρνα.
Διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται συνήθως με το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο πόνος προκαλείται με πίεση στο εσωτερικό κάτω μέρος της πτέρνας και συχνά όταν σηκώνουμε τα δάκτυλα προς τα πάνω. Ελέγχουμε επίσης την ευκαμψία της γάμπας και το σχήμα του ποδιού. Ρωτάμε για την εργασία σας, το άθλημα, τα υποδήματα και για αλλαγές των τελευταίων μηνών, όπως νέα παπούτσια ή περισσότερο περπάτημα, γιατί συχνά εκεί βρίσκεται η αιτία της υπερφόρτισης.
Το υπερηχογράφημα δείχνει την πάχυνση της απονεύρωσης και βοηθά στην παρακολούθηση. Η ακτινογραφία ζητείται όταν θέλουμε να αποκλείσουμε άλλη αιτία. Η μαγνητική τομογραφία χρειάζεται μόνο όταν ο πόνος δεν βελτιώνεται με τη θεραπεία ή η εικόνα δεν είναι τυπική.
Πελματιαία απονευρωσίτιδα: θεραπεία και ασκήσεις
Η συντηρητική θεραπεία είναι αποτελεσματική για τους περισσότερους ασθενείς, χρειάζεται όμως υπομονή και συνέπεια. Η βάση της είναι:
- Ασκήσεις διάτασης: πριν σηκωθείτε από το κρεβάτι, τραβήξτε τα δάκτυλα προς το μέρος σας για μερικά δευτερόλεπτα και επαναλάβετε μερικές φορές. Κάντε διατάσεις της γάμπας στον τοίχο, με το γόνατο τεντωμένο και λυγισμένο, αρκετές φορές την ημέρα.
- Ενδυνάμωση: ασκήσεις ανύψωσης στις μύτες με τα δάκτυλα ανασηκωμένα πάνω σε μια διπλωμένη πετσέτα, όπως σας δείξει ο φυσικοθεραπευτής.
- Πάγος και μασάζ: κυλήστε το πέλμα πάνω σε ένα παγωμένο μπουκάλι νερό για λίγα λεπτά στο τέλος της μέρας.
- Υποδήματα και πάτοι: παπούτσια με καλή στήριξη της καμάρας και μαλακή φτέρνα. Αποφύγετε να περπατάτε ξυπόλυτοι και τις πολύ επίπεδες σόλες. Μαλακά επιθέματα πτέρνας ή πάτοι βοηθούν πολλούς ασθενείς.
- Νάρθηκας νυκτός: κρατά το πόδι σε ελαφριά διάταση όσο κοιμάστε και μειώνει τον πρωινό πόνο.
- Προσαρμογή δραστηριοτήτων: μειώστε προσωρινά το τρέξιμο και την πολύωρη ορθοστασία. Το ποδήλατο και η κολύμβηση είναι καλές εναλλακτικές.
- αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.
Όταν ο πόνος επιμένει για μήνες, μπορεί να προστεθεί η θεραπεία με κρουστικά κύματα. Η ένεση κορτιζόνης δίνει γρήγορη αλλά συχνά προσωρινή ανακούφιση και γίνεται με φειδώ, γιατί σπάνια μπορεί να προκαλέσει ρήξη της απονεύρωσης ή λέπτυνση του λιπώδους μαξιλαριού της πτέρνας. Σε επιλεγμένες χρόνιες περιπτώσεις συζητάμε την ένεση PRP.
Για τους πάτους, ένα συχνό ερώτημα είναι αν χρειάζονται εξατομικευμένοι. Για τους περισσότερους ασθενείς, έτοιμοι πάτοι ή μαλακά επιθέματα πτέρνας καλής ποιότητας φαίνεται να βοηθούν το ίδιο. Οι εξατομικευμένοι πάτοι έχουν θέση όταν το πόδι έχει ιδιαίτερο σχήμα ή όταν οι έτοιμοι δεν έχουν βοηθήσει.
Πελματιαία απονευρωσίτιδα σε δρομείς και σε όσους στέκονται πολλές ώρες
Δύο ομάδες ασθενών χρειάζονται ιδιαίτερη προσαρμογή της θεραπείας:
- Δρομείς: συνήθως δεν χρειάζεται πλήρης διακοπή. Μειώστε την απόσταση και την ταχύτητα, αποφύγετε για λίγο τις ανηφόρες και το τρέξιμο σε άσφαλτο και αυξάνετε το φορτίο σταδιακά, όταν ο πρωινός πόνος υποχωρεί. Ελέγξτε αν τα παπούτσια σας έχουν φθαρεί. Η συνολική προπόνηση μπορεί να συμπληρωθεί με ποδήλατο ή κολύμβηση.
- Εργαζόμενοι σε ορθοστασία: σε επαγγέλματα όπως πωλητές, νοσηλευτές ή μάγειρες, βοηθούν τα υποδήματα με μαλακή σόλα και στήριξη της καμάρας, ένα μαλακό πατάκι στο σημείο όπου στέκεστε και μικρά διαλείμματα με διατάσεις της γάμπας μέσα στη βάρδια.
Και στις δύο περιπτώσεις, ένας πρακτικός οδηγός είναι ο πρωινός πόνος: αν την επόμενη μέρα τα πρώτα βήματα είναι πιο επώδυνα, το φορτίο της προηγούμενης μέρας ήταν πολύ μεγάλο.
Πόσο διαρκεί και πότε χρειάζεται χειρουργείο
Η πελματιαία απονευρωσίτιδα βελτιώνεται αργά. Οι περισσότεροι ασθενείς νιώθουν διαφορά μέσα σε λίγες εβδομάδες συνεπούς θεραπείας, αλλά η πλήρης υποχώρηση του πόνου μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες. Σε ορισμένους ο πόνος διαρκεί έως και έναν χρόνο. Το σημαντικό είναι να συνεχίζονται οι ασκήσεις και μετά την πρώτη βελτίωση.
Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι σπάνια και συζητείται μόνο όταν ο πόνος επιμένει για πολλούς μήνες παρά τη σωστή συντηρητική θεραπεία. Οι επιλογές είναι η επιμήκυνση του γαστροκνημίου μυ, όταν η σφιχτή γάμπα είναι σημαντικός παράγοντας, και η μερική απελευθέρωση της απονεύρωσης. Η αποκατάσταση διαρκεί συνήθως μερικούς μήνες. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε το πόδι και τη βάδιση και σας δείχνουμε ένα πρόγραμμα ασκήσεων που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι.
Συχνές ερωτήσεις
Πελματιαία απονευρωσίτιδα: πόσο διαρκεί;
Συνήθως βελτιώνεται σταδιακά μέσα σε μερικούς μήνες συνεπούς θεραπείας με διατάσεις, κατάλληλα υποδήματα και πάτους. Σε ορισμένους ασθενείς ο πόνος μπορεί να κρατήσει έως και έναν χρόνο. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσει η θεραπεία, τόσο πιο εύκολα υποχωρεί.
Ποιες ασκήσεις βοηθούν στην πελματιαία απονευρωσίτιδα;
Οι πιο χρήσιμες είναι η διάταση της απονεύρωσης, τραβώντας τα δάκτυλα προς τα πάνω πριν σηκωθείτε από το κρεβάτι, και οι διατάσεις της γάμπας στον τοίχο. Βοηθούν επίσης οι ασκήσεις ενδυνάμωσης με ανύψωση στις μύτες. Ο φυσικοθεραπευτής θα σας δείξει πόσες επαναλήψεις και πόσο συχνά.
Βοηθούν οι πάτοι στην πελματιαία απονευρωσίτιδα;
Ναι, σε πολλούς ασθενείς. Ένα μαλακό επίθεμα πτέρνας ή ένας πάτος με στήριξη της καμάρας μειώνει το φορτίο στην απονεύρωση. Έχουν μεγαλύτερο όφελος μαζί με τις διατάσεις και όχι ως μοναδική θεραπεία. Εξατομικευμένοι πάτοι χρειάζονται κυρίως όταν το πόδι έχει ιδιαίτερο σχήμα.
Η άκανθα πτέρνας χρειάζεται χειρουργείο;
Σχεδόν ποτέ για την ίδια την άκανθα. Ο πόνος προέρχεται συνήθως από την απονεύρωση και όχι από την άκανθα, γι' αυτό υποχωρεί με τη συντηρητική θεραπεία ενώ η άκανθα παραμένει. Χειρουργείο συζητείται σπάνια, όταν ο πόνος επιμένει για πολλούς μήνες.
Κάνει καλό το περπάτημα με πελματιαία απονευρωσίτιδα;
Δεν χρειάζεται πλήρης ακινησία. Το περπάτημα με καλά υποδήματα επιτρέπεται, εφόσον ο πόνος παραμένει ήπιος και δεν χειροτερεύει την επόμενη μέρα. Καλό είναι να μειώσετε προσωρινά τις μεγάλες αποστάσεις, το τρέξιμο και την πολύωρη ορθοστασία.
Βοηθούν τα κρουστικά κύματα στην πελματιαία απονευρωσίτιδα;
Σε χρόνια πελματιαία απονευρωσίτιδα, που δεν έχει βελτιωθεί μετά από μερικούς μήνες ασκήσεων και πάτων, η θεραπεία με κρουστικά κύματα μπορεί να μειώσει τον πόνο. Γίνεται σε λίγες συνεδρίες χωρίς αναισθησία. Δεν αντικαθιστά τις διατάσεις, που πρέπει να συνεχιστούν.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.