Οστεοαρθρίτιδα ισχίου

Τι είναι η οστεοαρθρίτιδα ισχίου και γιατί εμφανίζεται

Το ισχίο είναι μια σφαιροειδής άρθρωση: η κεφαλή του μηριαίου οστού κινείται μέσα στην κοτύλη της λεκάνης. Και οι δύο επιφάνειες καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, έναν λείο ιστό που επιτρέπει την κίνηση χωρίς τριβή. Στην οστεοαρθρίτιδα ισχίου, που λέγεται και κοξαρθρίτιδα ή κοξάρθρωση, ο χόνδρος λεπταίνει σταδιακά. Το οστό από κάτω αντιδρά με σκλήρυνση, μικρές κύστεις και οστεόφυτα, δηλαδή οστέινες προεκβολές στα όρια της άρθρωσης.

Συνήθως δεν υπάρχει μία μόνο αιτία. Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι:

• η ηλικία και η κληρονομική προδιάθεση,
• το αυξημένο σωματικό βάρος, που επιβαρύνει την άρθρωση σε κάθε βήμα,
• διαφορές στο σχήμα της άρθρωσης, όπως η δυσπλασία ισχίου και η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση, που φορτίζουν τον χόνδρο άνισα από νεαρή ηλικία,
• παλαιότεροι τραυματισμοί, η οστεονέκρωση της μηριαίας κεφαλής και φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπως η ρευματοειδής.

Όταν η φθορά οφείλεται σε μια τέτοια αιτία, μιλάμε για δευτεροπαθή οστεοαρθρίτιδα. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα, ακόμη και πριν από τα 50.

Συμπτώματα

Η οστεοαρθρίτιδα ισχίου εξελίσσεται συνήθως αργά. Στην αρχή ο πόνος εμφανίζεται μετά από πολύ περπάτημα και υποχωρεί με την ξεκούραση. Με τον καιρό γίνεται πιο συχνός. Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι:

• πόνος στη βουβωνική χώρα, μπροστά στο ισχίο, που μπορεί να απλώνεται στον μηρό και μέχρι το γόνατο,
• δυσκαμψία το πρωί ή όταν σηκώνεστε μετά από ώρα καθισμένοι, που συνήθως περνά σε λίγα λεπτά,
• δυσκολία να φορέσετε κάλτσες και παπούτσια, να κόψετε τα νύχια των ποδιών ή να μπείτε στο αυτοκίνητο,
• χωλότητα και μικρότερη απόσταση που μπορείτε να περπατήσετε,
• σε προχωρημένη φθορά, πόνος και στην ανάπαυση ή τη νύχτα.

Ο πόνος στο γόνατο μπορεί να είναι το μόνο σύμπτωμα μιας πάθησης του ισχίου, επειδή οι δύο περιοχές μοιράζονται νεύρα. Αντίθετα, ο πόνος στον γλουτό ή στο πλάι του ισχίου έχει συχνά άλλη αιτία, όπως τη μέση ή την τροχαντηρίτιδα.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Ένα πρώιμο εύρημα είναι ο περιορισμός της έσω στροφής του ισχίου, μιας κίνησης που συχνά προκαλεί και τον γνώριμο πόνο. Εξετάζουμε επίσης τη βάδιση, το μήκος των κάτω άκρων, τη μέση και το γόνατο.

Η ακτινογραφία λεκάνης, ιδανικά σε όρθια θέση, είναι συνήθως αρκετή. Δείχνει τη στένωση του διαστήματος της άρθρωσης, τα οστεόφυτα και το σχήμα της κοτύλης και της κεφαλής. Η μαγνητική τομογραφία δεν χρειάζεται στις περισσότερες περιπτώσεις. Τη ζητάμε όταν η ακτινογραφία είναι φυσιολογική αλλά τα συμπτώματα δεν εξηγούνται, ή όταν υπάρχει υποψία για οστεονέκρωση ή κάταγμα κόπωσης. Αιματολογικές εξετάσεις δεν χρειάζονται για τη διάγνωση της οστεοαρθρίτιδας. Τις ζητάμε όταν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους αρθρίτιδας ή λοίμωξης.

Η εικόνα της ακτινογραφίας δεν συμβαδίζει πάντα με τον πόνο. Κάποιοι άνθρωποι με έντονη φθορά έχουν λίγα συμπτώματα, και το αντίστροφο. Η θεραπεία αποφασίζεται με βάση το πώς επηρεάζεται η ζωή σας, όχι μόνο με βάση την εικόνα.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Στα αρχικά και μέσα στάδια, η συντηρητική θεραπεία μπορεί να ελέγξει τα συμπτώματα για μεγάλο διάστημα. Περιλαμβάνει:

• άσκηση, που είναι η βάση της θεραπείας, όπως εξηγούμε παρακάτω,
• μείωση του σωματικού βάρους, όταν χρειάζεται, γιατί κάθε κιλό λιγότερο μειώνει το φορτίο στην άρθρωση,
• αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, για τις περιόδους έξαρσης,
• μπαστούνι στο αντίθετο χέρι από το ισχίο που πονά, όταν το περπάτημα είναι επώδυνο,
• σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμες θεραπείες μέσα στην άρθρωση με απεικονιστική καθοδήγηση, κυρίως για προσωρινή ανακούφιση σε μια έξαρση.

Η αρθροσκόπηση δεν συνιστάται για την εγκατεστημένη οστεοαρθρίτιδα του ισχίου, γιατί δεν αναστρέφει τη φθορά του χόνδρου.

Ασκήσεις για την οστεοαρθρίτιδα ισχίου

Η σωστή άσκηση μειώνει τον πόνο και βελτιώνει την κίνηση. Δεν «φθείρει» περισσότερο την άρθρωση. Ένα πρόγραμμα συνήθως συνδυάζει:

• ενδυνάμωση των γλουτιαίων και του τετρακέφαλου, για παράδειγμα με τη γέφυρα, την άρση του ποδιού από πλάγια κατάκλιση και το σήκωμα από καρέκλα,
• ασκήσεις κινητικότητας και ήπιες διατάσεις, χωρίς να πιέζετε το ισχίο στο σημείο του έντονου πόνου,
• αερόβια άσκηση χαμηλής καταπόνησης, όπως περπάτημα σε επίπεδο έδαφος, στατικό ποδήλατο, κολύμβηση και ασκήσεις στο νερό,
• ασκήσεις ισορροπίας, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Ένας ήπιος πόνος κατά την άσκηση είναι αποδεκτός, αρκεί να υποχωρεί μέσα σε λίγες ώρες. Αν ο πόνος την επόμενη μέρα είναι χειρότερος, μειώστε την ένταση και όχι την τακτικότητα. Ο φυσικοθεραπευτής σάς βοηθά να ξεκινήσετε σωστά, όμως το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη συνέπεια στο σπίτι. Η βελτίωση φαίνεται συνήθως μετά από αρκετές εβδομάδες.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Χειρουργείο συζητάμε όταν ο πόνος και η δυσκαμψία περιορίζουν σημαντικά την καθημερινότητα ή τον ύπνο σας, παρά μια σωστή συντηρητική θεραπεία, και η ακτινογραφία δείχνει προχωρημένη φθορά. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο όριο ηλικίας ούτε μία «σωστή στιγμή». Η απόφαση είναι κοινή και βασίζεται στα συμπτώματα, στη γενική υγεία και στις προσδοκίες σας.

Για την προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα ισχίου, η επέμβαση που προτείνεται συνήθως είναι η ολική αρθροπλαστική ισχίου. Αντικαθιστά τις φθαρμένες επιφάνειες της άρθρωσης με τεχνητά μέρη και στοχεύει στην ανακούφιση από τον πόνο και στην επαναφορά της κίνησης. Σε νεότερους, δραστήριους ασθενείς με καλή ποιότητα οστού, μια εναλλακτική σε επιλεγμένες περιπτώσεις είναι το hip resurfacing.

Τι γίνεται μακροπρόθεσμα

Ο φθαρμένος χόνδρος δεν ξαναφτιάχνεται. Η πορεία όμως διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο: σε κάποιους η κατάσταση μένει σταθερή για χρόνια, σε άλλους προχωρά πιο γρήγορα. Με άσκηση, έλεγχο του βάρους και τακτική επανεκτίμηση, πολλοί άνθρωποι διατηρούν καλή λειτουργία για μεγάλο διάστημα και αναβάλλουν ή αποφεύγουν το χειρουργείο.

Μικρές πρακτικές αλλαγές κάνουν την καθημερινότητα πιο εύκολη: ψηλότερη καρέκλα με μπράτσα, μακρύ κόκαλο για τα παπούτσια, ανυψωτικό στη λεκάνη της τουαλέτας και παπούτσια με μαλακή σόλα. Στις σκάλες, ανεβαίνετε πρώτα με το πόδι που δεν πονά και κατεβαίνετε πρώτα με αυτό που πονά. Οι προσαρμογές αυτές δεν αντικαθιστούν την άσκηση, αλλά μειώνουν τον πόνο στις κινήσεις που δυσκολεύουν περισσότερο.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εκτιμούμε το στάδιο της φθοράς και το πώς επηρεάζει την καθημερινότητά σας. Συζητάμε μαζί σας κάθε επιλογή, από ένα οργανωμένο πρόγραμμα ασκήσεων έως την αρθροπλαστική, ώστε να αποφασίσουμε μαζί το επόμενο βήμα.