Με μια ματιά
- Τα σαρκώματα μαλακών μορίων είναι σπάνιοι κακοήθεις όγκοι με πολλούς διαφορετικούς υπότυπους.
- Συχνά δεν πονούν. Μια μάζα βαθιά, μεγαλύτερη από περίπου 5 εκατοστά ή που μεγαλώνει χρειάζεται μαγνητική.
- Η βιοψία σχεδιάζεται από το κέντρο που θα κάνει την οριστική επέμβαση. Μια μάζα χωρίς διάγνωση δεν αφαιρείται χωρίς σχέδιο.
- Η βασική θεραπεία είναι η αφαίρεση του όγκου με περιθώριο υγιούς ιστού, συνήθως με διάσωση του άκρου.
Τι είναι το σάρκωμα μαλακών μορίων
Τα μαλακά μόρια είναι οι ιστοί που συνδέουν και στηρίζουν το σώμα: μύες, λίπος, τένοντες, συνδετικός ιστός, αγγεία και νεύρα. Σάρκωμα ονομάζουμε έναν κακοήθη όγκο που ξεκινά από αυτούς τους ιστούς. Δεν είναι μία νόσος αλλά μια ομάδα με πολλούς υπότυπους, όπως το λιποσάρκωμα, το λειομυοσάρκωμα, το συνοβιακό σάρκωμα, το μυξοϊνοσάρκωμα και το αδιαφοροποίητο πλειόμορφο σάρκωμα. Στα παιδιά πιο συχνό είναι το ραβδομυοσάρκωμα.
Τα σαρκώματα εμφανίζονται σε κάθε ηλικία και σε κάθε σημείο του σώματος, αλλά συχνά στα άκρα και ιδίως στον μηρό. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει γνωστή αιτία. Ο κίνδυνος είναι αυξημένος μετά από ακτινοθεραπεία στην περιοχή στο παρελθόν και σε ορισμένα σπάνια κληρονομικά σύνδρομα, όπως η νευροϊνωμάτωση τύπου 1. Ο τραυματισμός δεν προκαλεί σάρκωμα, απλώς συχνά στρέφει την προσοχή σε ένα εξόγκωμα που υπήρχε ήδη.
Το σάρκωμα Kaposi, τα σαρκώματα της μήτρας και άλλων εσωτερικών οργάνων είναι διαφορετικές νόσοι και αντιμετωπίζονται από άλλες ειδικότητες. Τα σαρκώματα που ξεκινούν από το οστό περιγράφονται στη σελίδα για τα σαρκώματα των οστών.
Σάρκωμα: συμπτώματα
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι ένα εξόγκωμα που μεγαλώνει. Συχνά δεν πονά, γι’ αυτό μπορεί να περάσει καιρός μέχρι να ελεγχθεί. Άλλα σημάδια είναι:
- μάζα που βρίσκεται βαθιά, μέσα στον μυ, και δεν κινείται ελεύθερα κάτω από το δέρμα,
- πόνος, μούδιασμα ή αδυναμία, όταν ο όγκος πιέζει νεύρο,
- πρήξιμο του άκρου, όταν πιέζει αγγεία,
- περιορισμός της κίνησης μιας άρθρωσης, όταν ο όγκος βρίσκεται κοντά της.
Στον μηρό, όπου οι μύες είναι ογκώδεις, ένας όγκος μπορεί να γίνει αντιληπτός μόνο όταν έχει ήδη μεγαλώσει αρκετά. Ένα σάρκωμα στο πόδι ή στο χέρι μπορεί αρχικά να θεωρηθεί θλάση, αιμάτωμα ή λίπωμα. Τα περισσότερα εξογκώματα δεν είναι σάρκωμα. Για τις γενικές αιτίες ενός εξογκώματος στα άκρα, δείτε το άρθρο μας για το εξόγκωμα στο χέρι ή στο πόδι.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Εξόγκωμα που βρίσκεται βαθιά και δεν κινείται κάτω από το δέρμα.
- Εξόγκωμα μεγαλύτερο από περίπου 5 εκατοστά ή που μεγαλώνει.
- Εξόγκωμα που πονά ή προκαλεί μούδιασμα ή αδυναμία στο άκρο.
- Εξόγκωμα που ξαναεμφανίστηκε στο σημείο μιας προηγούμενης αφαίρεσης.
Τα σημάδια που χρειάζονται έλεγχο
Ένα εξόγκωμα στα μαλακά μόρια χρειάζεται μαγνητική τομογραφία και εκτίμηση από ορθοπαιδικό ογκολόγο όταν:
- βρίσκεται βαθιά, κάτω από την περιτονία,
- είναι μεγαλύτερο από περίπου 5 εκατοστά,
- μεγαλώνει,
- πονά,
- ξαναεμφανίστηκε μετά από αφαίρεση.
Όσο περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά υπάρχουν, τόσο πιο σημαντικό είναι να γίνει ο έλεγχος χωρίς καθυστέρηση. Το ίδιο ισχύει για ένα «αιμάτωμα» που δεν υποχωρεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Διάγνωση: μαγνητική, βιοψία, σταδιοποίηση
Η μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφικό είναι η βασική εξέταση. Δείχνει το μέγεθος του όγκου, το βάθος του και τη σχέση του με μυς, αγγεία, νεύρα και οστό. Το υπερηχογράφημα μπορεί να είναι η πρώτη εξέταση, αλλά δεν αρκεί για να αποκλειστεί σάρκωμα σε μια βαθιά ή μεγάλη μάζα.
Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με βιοψία, συνήθως με βελόνα και καθοδήγηση υπερήχων ή αξονικής. Η βιοψία πρέπει να σχεδιάζεται από τον ορθοπαιδικό ογκολόγο του κέντρου που θα κάνει την οριστική επέμβαση, ώστε η πορεία της να αφαιρεθεί μαζί με τον όγκο. Για τον ίδιο λόγο, μια βαθιά μάζα χωρίς διάγνωση δεν πρέπει να αφαιρείται χωρίς σχέδιο. Μια τέτοια αφαίρεση συχνά αφήνει υπολείμματα του όγκου και οδηγεί σε δεύτερη, μεγαλύτερη επέμβαση. Το δείγμα εξετάζεται από παθολογοανατόμο με εμπειρία στα σαρκώματα, που ορίζει τον υπότυπο και τον βαθμό κακοήθειας.
Η σταδιοποίηση περιλαμβάνει συνήθως αξονική τομογραφία θώρακα, γιατί οι πνεύμονες είναι το πιο συχνό σημείο εξάπλωσης. Ανάλογα με τον υπότυπο, μπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις.
Θεραπεία από πολυθεματική ομάδα
Η θεραπεία σχεδιάζεται από ομάδα που περιλαμβάνει ορθοπαιδικό ογκολόγο, παθολόγο ογκολόγο, ακτινοθεραπευτή ογκολόγο, παθολογοανατόμο και ακτινολόγο, και όταν χρειάζεται πλαστικό ή αγγειοχειρουργό.
- Χειρουργείο: είναι η βασική θεραπεία. Ο όγκος αφαιρείται μαζί με ένα περιθώριο υγιούς ιστού γύρω του (ευρεία εκτομή), ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος τοπικής υποτροπής.
- Ακτινοθεραπεία: χρησιμοποιείται συχνά πριν ή μετά το χειρουργείο, κυρίως σε βαθιούς όγκους υψηλού βαθμού κακοήθειας. Η ακτινοθεραπεία πριν από την επέμβαση δυσκολεύει συχνότερα την επούλωση του τραύματος, ενώ η ακτινοθεραπεία μετά την επέμβαση συνδέεται περισσότερο με μόνιμη σκληρία των ιστών και δυσκαμψία. Η επιλογή γίνεται από την ομάδα για κάθε ασθενή.
- Χημειοθεραπεία: δίνεται σε επιλεγμένους υπότυπους και ασθενείς, σύμφωνα με την εκτίμηση του ογκολόγου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις το άκρο διατηρείται. Όταν ο όγκος αφαιρείται μαζί με μεγάλο τμήμα μυών, δέρματος ή αγγείων, η ανακατασκευή μπορεί να περιλαμβάνει κρημνούς από πλαστικό χειρουργό ή αποκατάσταση αγγείου. Περισσότερα για αυτές τις επεμβάσεις θα βρείτε στη σελίδα για τη διάσωση άκρου.
Αν η μάζα έχει ήδη αφαιρεθεί χωρίς σχέδιο
Συμβαίνει μια μάζα που θεωρήθηκε λίπωμα ή κύστη να αφαιρεθεί και η ιστολογική εξέταση να δείξει σάρκωμα. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται γρήγορη παραπομπή σε κέντρο με εμπειρία στα σαρκώματα. Φέρτε μαζί σας τις απεικονίσεις πριν και μετά την επέμβαση, το πρακτικό του χειρουργείου και την ιστολογική έκθεση. Τα ιστολογικά πλακίδια επανεξετάζονται συνήθως από παθολογοανατόμο με εμπειρία στα σαρκώματα.
Συχνά γίνεται νέα μαγνητική και, στις περισσότερες περιπτώσεις, νέα επέμβαση, η επανεκτομή: αφαιρείται η περιοχή της πρώτης επέμβασης με ασφαλή όρια, ώστε να μη μείνουν υπολείμματα του όγκου. Η πολυθεματική ομάδα αποφασίζει αν χρειάζεται και ακτινοθεραπεία.
Μετά τη θεραπεία
Μετά το χειρουργείο ακολουθεί φυσικοθεραπεία για να ανακτηθεί η δύναμη και η κίνηση. Ο χρόνος εξαρτάται από την έκταση της επέμβασης και από το αν προηγήθηκε ή ακολουθεί ακτινοθεραπεία, που μπορεί να καθυστερήσει την επούλωση του τραύματος. Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά και το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός.
Η παρακολούθηση συνεχίζεται για χρόνια, με κλινική εξέταση, απεικόνιση της περιοχής και έλεγχο των πνευμόνων σε διαστήματα που ορίζει η ομάδα. Αν παρατηρήσετε νέο εξόγκωμα στην περιοχή της επέμβασης ή πάνω στην ουλή, μην περιμένετε τον επόμενο προγραμματισμένο έλεγχο: ενημερώστε την ομάδα που σας παρακολουθεί. Αν έχετε ένα εξόγκωμα με κάποιο από τα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε, στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό στην Αθήνα μπορούμε να το εκτιμήσουμε και να οργανώσουμε τη μαγνητική και, αν χρειάζεται, τη βιοψία.
Συχνές ερωτήσεις
Σάρκωμα: τι είναι;
Σάρκωμα είναι ένας κακοήθης όγκος που ξεκινά από τους ιστούς που στηρίζουν το σώμα: μυς, λίπος, συνδετικό ιστό, αγγεία, νεύρα ή οστό. Είναι σπάνιο και έχει πολλούς υπότυπους. Η διάγνωση και η θεραπεία γίνονται ιδανικά σε κέντρο με εμπειρία στα σαρκώματα.
Σάρκωμα: ποια είναι τα συμπτώματα;
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι ένα εξόγκωμα που μεγαλώνει, συχνά χωρίς πόνο. Μπορεί να προκαλέσει πόνο, μούδιασμα ή πρήξιμο όταν πιέζει νεύρα ή αγγεία. Επειδή συχνά δεν πονά, το μέγεθος, το βάθος και η ανάπτυξη της μάζας είναι πιο χρήσιμα σημάδια από τον πόνο.
Σάρκωμα στο πόδι: πώς το καταλαβαίνω;
Δεν μπορεί να διακριθεί με σιγουριά μόνο με την αφή. Ύποπτο είναι ένα εξόγκωμα στον μηρό ή στη γάμπα που είναι βαθιά, μεγαλύτερο από περίπου 5 εκατοστά ή μεγαλώνει. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται μαγνητική τομογραφία και εκτίμηση από ορθοπαιδικό ογκολόγο.
Πονάει το σάρκωμα μαλακών μορίων;
Συχνά όχι, τουλάχιστον στην αρχή. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ένα σάρκωμα μπορεί να περάσει απαρατήρητο για καιρό. Γι' αυτό η απουσία πόνου δεν σημαίνει ότι ένα μεγάλο ή βαθύ εξόγκωμα είναι αθώο.
Γιατί το σάρκωμα πρέπει να αντιμετωπίζεται σε εξειδικευμένο κέντρο;
Τα σαρκώματα είναι σπάνια και έχουν πολλούς υπότυπους, με διαφορετική συμπεριφορά και θεραπεία. Ένα κέντρο με πολυθεματική ομάδα σχεδιάζει σωστά τη βιοψία, το χειρουργείο και την ακτινοθεραπεία από την αρχή. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο να χρειαστούν επαναληπτικές επεμβάσεις και βοηθά στη διάσωση του άκρου.
Μπορεί ένα λίπωμα να είναι σάρκωμα;
Το λίπωμα δεν θεωρείται ότι μετατρέπεται σε σάρκωμα. Ένα λιποσάρκωμα όμως μπορεί να μοιάζει με λίπωμα στην αφή. Αν η μάζα είναι βαθιά, μεγάλη ή μεγαλώνει, η μαγνητική τομογραφία βοηθά να ξεχωρίσουν, και όταν η εικόνα δεν είναι σαφής γίνεται βιοψία.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.