Έξω επικονδυλίτιδα (tennis elbow)

Τι είναι η επικονδυλίτιδα του αγκώνα

Στο έξω μέρος του αγκώνα υπάρχει ένα μικρό οστέινο έπαρμα, ο έξω επικόνδυλος του βραχιονίου. Από εκεί ξεκινούν οι μύες που τεντώνουν τον καρπό και τα δάχτυλα. Οι μύες αυτοί δουλεύουν κάθε φορά που πιάνετε, σφίγγετε ή σηκώνετε κάτι με την παλάμη προς τα κάτω.

Στην επικονδυλίτιδα ο κοινός τένοντας αυτών των μυών, κυρίως του βραχέος κερκιδικού εκτείνοντα τον καρπό, καταπονείται περισσότερο απ’ όσο προλαβαίνει να ανανεωθεί. Δημιουργούνται μικρές ρωγμές και ο ιστός του τένοντα γίνεται λιγότερο οργανωμένος. Γι’ αυτό σήμερα μιλάμε για τενοντοπάθεια και όχι για απλή «φλεγμονή». Αυτό εξηγεί και γιατί η ξεκούραση μόνη της δεν αρκεί πάντα.

Η επικονδυλίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους μέσης ηλικίας, σε άνδρες και γυναίκες. Παράγοντες που την ευνοούν:

• επαναλαμβανόμενες κινήσεις με σφίξιμο του χεριού ή στροφή του αντιβραχίου, όπως σε τεχνίτες, μάγειρες, κομμωτές και εργάτες,
• πολλές ώρες με ποντίκι και πληκτρολόγιο σε κακή στάση,
• αθλήματα με ρακέτα, ειδικά με λάθος τεχνική στο backhand ή με ακατάλληλη λαβή,
• απότομη αύξηση της δραστηριότητας, για παράδειγμα σε μια μετακόμιση ή σε εργασίες στο σπίτι,
• κάπνισμα και αυξημένο σωματικό βάρος, που επιβαρύνουν την υγεία των τενόντων.

Η επικονδυλίτιδα ανήκει στις τενοντοπάθειες υπέρχρησης. Η αντίστοιχη πάθηση στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα είναι η έσω επικονδυλίτιδα.

Συμπτώματα

Ο πόνος ξεκινά συνήθως σταδιακά, χωρίς συγκεκριμένο τραυματισμό. Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι:

• πόνος και ευαισθησία στο οστέινο σημείο έξω από τον αγκώνα, που μπορεί να απλώνεται προς το αντιβράχιο,
• πόνος όταν σφίγγετε το χέρι, όταν σηκώνετε μια κούπα, μια τσάντα ή ένα μπουκάλι, όταν στρίβετε ένα κλειδί ή ένα πόμολο,
• πόνος στη χειραψία,
• αίσθημα αδυναμίας στο κράτημα, ώστε μερικές φορές σας πέφτουν αντικείμενα,
• δυσκαμψία το πρωί ή μετά από ξεκούραση.

Ο αγκώνας συνήθως λυγίζει και τεντώνει πλήρως. Αν η κίνηση της άρθρωσης είναι περιορισμένη, αν ο αγκώνας πρήζεται ή αν υπάρχει μούδιασμα στα δάχτυλα, πρέπει να αναζητηθεί άλλη αιτία.

Διάγνωση

Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Στην εξέταση πιέζουμε το σημείο του τένοντα και ζητάμε να τεντώσετε τον καρπό ή τον μέσο δάχτυλο κόντρα σε αντίσταση. Αν αυτό αναπαράγει τον γνωστό σας πόνο, η διάγνωση είναι πολύ πιθανή. Ελέγχουμε επίσης την κίνηση του αγκώνα, τα νεύρα και τον αυχένα.

Απεικονιστικές εξετάσεις δεν χρειάζονται πάντα:

• ακτινογραφία, για να αποκλειστούν αρθρίτιδα, ασβεστώσεις ή παλαιό κάταγμα, ιδίως όταν η εικόνα δεν είναι τυπική,
• υπερηχογράφημα, που δείχνει την πάχυνση ή τις ρωγμές του τένοντα και μπορεί να καθοδηγήσει μια ένεση,
• μαγνητική τομογραφία, όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται ή σχεδιάζεται επέμβαση.

Παρόμοιο πόνο μπορεί να δώσουν η πίεση ενός νεύρου στο αντιβράχιο (σύνδρομο κερκιδικού σωλήνα), η αρθρίτιδα του αγκώνα και ένα πιεσμένο νεύρο στον αυχένα, όπως συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις αυχεναλγίας με πόνο που αντανακλά στο χέρι.

Επικονδυλίτιδα: θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Η συντηρητική θεραπεία είναι η πρώτη επιλογή σχεδόν σε όλους. Στόχος είναι να μειωθεί το φορτίο στον τένοντα και στη συνέχεια να δυναμώσει σταδιακά.

• Τροποποίηση δραστηριοτήτων: δεν χρειάζεται πλήρης ακινησία. Περιορίστε για ένα διάστημα τις κινήσεις που προκαλούν πόνο, σηκώνετε αντικείμενα με την παλάμη προς τα πάνω και κάνετε διαλείμματα στη δουλειά.
• Πάγος για 15–20 λεπτά μετά από έντονη χρήση και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα.
• Νάρθηκας: ο νάρθηκας επικονδυλίτιδας, μια ταινία που φοριέται λίγο κάτω από τον αγκώνα, μειώνει την έλξη στον τένοντα. Σε ορισμένους ασθενείς βοηθά και ένας νάρθηκας καρπού τη νύχτα.
• Φυσικοθεραπεία και ασκήσεις: οι προοδευτικές ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών που τεντώνουν τον καρπό, ισομετρικές στην αρχή και αργότερα έκκεντρες, είναι το πιο σημαντικό μέρος της θεραπείας. Συνοδεύονται από διατάσεις και διόρθωση της τεχνικής ή της στάσης εργασίας.
• Θεραπεία με κρουστικά κύματα: χρησιμοποιείται σε χρόνιες περιπτώσεις. Τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά της είναι μικτά.

Τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως σταδιακά μέσα σε μερικούς μήνες. Σε ορισμένους ανθρώπους η πορεία είναι πιο αργή και μπορεί να ξεπεράσει τον χρόνο. Η συνέπεια στις ασκήσεις έχει μεγαλύτερη σημασία από οποιαδήποτε μεμονωμένη θεραπεία.

Ενέσεις: κορτιζόνη και PRP

Η ένεση κορτιζόνης μειώνει γρήγορα τον πόνο, όμως το όφελος είναι συνήθως προσωρινό. Οι μελέτες δείχνουν ότι μακροπρόθεσμα δεν βελτιώνει την πορεία και ότι η επανεμφάνιση του πόνου είναι συχνότερη. Οι επαναλαμβανόμενες ενέσεις μπορεί επίσης να αδυνατίσουν τον τένοντα και να λεπτύνουν το δέρμα. Γι’ αυτό τη χρησιμοποιούμε επιλεκτικά, όταν ο έντονος πόνος εμποδίζει την έναρξη των ασκήσεων.

Σε χρόνια επικονδυλίτιδα που δεν βελτιώνεται με ασκήσεις, μια επιλογή είναι το αυτόλογο πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (PRP). Παρασκευάζεται από το αίμα σας και εγχέεται στον τένοντα με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Η βελτίωση, όταν έρθει, είναι σταδιακή, μέσα σε εβδομάδες έως μήνες, και η ένεση συνδυάζεται πάντα με πρόγραμμα ασκήσεων.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Χειρουργείο χρειάζεται σε μικρό αριθμό ασθενών. Το συζητάμε όταν ο πόνος επιμένει και περιορίζει την εργασία ή την καθημερινότητά σας παρά τη σωστή συντηρητική θεραπεία για τουλάχιστον έξι έως δώδεκα μήνες.

Στην επέμβαση αφαιρείται ο εκφυλισμένος ιστός του τένοντα από το σημείο όπου προσφύεται στο οστό, ενώ ο υγιής ιστός διατηρείται, ώστε η περιοχή να επουλωθεί. Μπορεί να γίνει ανοιχτά, από μια μικρή τομή στο έξω μέρος του αγκώνα, ή αρθροσκοπικά. Γίνεται συνήθως χωρίς διανυκτέρευση.

Ενδεικτικά, μετά την επέμβαση ο αγκώνας προστατεύεται για λίγες μέρες και η κίνηση ξεκινά νωρίς. Ελαφριές δραστηριότητες επιτρέπονται συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ η ενδυνάμωση και η επιστροφή σε βαριά εργασία ή άθληση γίνονται συνήθως σε τρεις έως έξι μήνες. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός.

Πρόληψη και επιστροφή στις δραστηριότητες

Η επικονδυλίτιδα μπορεί να επανέλθει αν επιστρέψετε απότομα στο ίδιο φορτίο. Βοηθούν:

• η σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας, στη δουλειά και στο άθλημα,
• η σωστή εργονομία: ύψος γραφείου, θέση του ποντικιού, εργαλεία με παχύτερη λαβή,
• στο τένις, η σωστή τεχνική, το κατάλληλο μέγεθος λαβής και το σωστό τέντωμα των χορδών,
• η συνέχιση των ασκήσεων ενδυνάμωσης και μετά την υποχώρηση του πόνου.

Η επιστροφή στο τένις ή σε βαριά χειρωνακτική εργασία γίνεται καλύτερα όταν το σφίξιμο και οι ασκήσεις κόντρα σε αντίσταση δεν προκαλούν πια πόνο. Ξεκινήστε με μικρότερη διάρκεια και ένταση και αυξάνετε σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες. Αν ο πόνος επανέλθει, μειώστε ξανά το φορτίο για λίγο αντί να σταματήσετε εντελώς.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε τον αγκώνα σας, εξηγούμε τι προκαλεί τον πόνο και σχεδιάζουμε μαζί ένα πρόγραμμα που ταιριάζει στη δουλειά και στις δραστηριότητές σας.