Με μια ματιά
- Το PRP (Platelet-Rich Plasma) παρασκευάζεται από μικρή ποσότητα του αίματός σας, που φυγοκεντρείται ώστε να συγκεντρωθούν τα αιμοπετάλια.
- Τα αιμοπετάλια περιέχουν αυξητικούς παράγοντες που συμμετέχουν στην επούλωση. Ο ακριβής μηχανισμός δράσης στις αρθρώσεις και στους τένοντες δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί.
- Τα δεδομένα είναι πιο ενθαρρυντικά για τον πόνο της ήπιας έως μέτριας οστεοαρθρίτιδας του γόνατος και για την έξω επικονδυλίτιδα. Σε άλλες παθήσεις είναι λιγότερα ή αντικρουόμενα.
- Το PRP δεν αναπλάθει τον χόνδρο που έχει χαθεί και δεν αντικαθιστά την άσκηση ή, όπου χρειάζεται, το χειρουργείο.
Τι είναι η PRP θεραπεία
Το αίμα αποτελείται από ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια και πλάσμα, το υγρό μέρος του. Τα αιμοπετάλια είναι γνωστά για τον ρόλο τους στην πήξη, αλλά απελευθερώνουν επίσης αυξητικούς παράγοντες, δηλαδή πρωτεΐνες που συμμετέχουν στην επούλωση των ιστών. Η PRP θεραπεία βασίζεται στην ιδέα ότι, αν τα αιμοπετάλια συγκεντρωθούν και τοποθετηθούν στο σημείο του προβλήματος, μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή και τον πόνο.
Το υλικό είναι αυτόλογο, προέρχεται δηλαδή από τον ίδιο τον ασθενή. Γι’ αυτό δεν υπάρχει κίνδυνος απόρριψης ή μετάδοσης νοσημάτων από άλλον δότη. Δεν υπάρχει όμως ένα ενιαίο «PRP». Τα συστήματα παρασκευής διαφέρουν στη συγκέντρωση των αιμοπεταλίων και στο αν περιέχουν λευκά αιμοσφαίρια. Αυτή η διαφορά είναι ένας από τους λόγους που οι μελέτες δίνουν διαφορετικά αποτελέσματα.
Η σελίδα αυτή αφορά τη χρήση του PRP στο μυοσκελετικό σύστημα, δηλαδή σε αρθρώσεις και τένοντες. Οι αισθητικές εφαρμογές, όπως στο δέρμα ή στα μαλλιά, είναι διαφορετικό θέμα.
Πότε ενδείκνυται το PRP στην ορθοπαιδική
Το PRP δεν είναι θεραπεία πρώτης γραμμής. Το συζητάμε όταν η άσκηση, η φυσικοθεραπεία και τα απλά μέτρα δεν έχουν φέρει αρκετή βελτίωση. Οι πιο συχνές ενδείξεις και το τι γνωρίζουμε για αυτές:
- Οστεοαρθρίτιδα γόνατος (PRP γόνατο): σε ήπια έως μέτρια φθορά, αρκετές μελέτες δείχνουν μείωση του πόνου και βελτίωση της λειτουργίας για κάποιους μήνες. Στην προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα γόνατος το όφελος είναι συνήθως μικρότερο.
- Έξω επικονδυλίτιδα: στην επίμονη έξω επικονδυλίτιδα που δεν βελτιώνεται με ασκήσεις, το PRP είναι μία από τις επιλογές. Τα αποτελέσματα των μελετών δεν είναι ομόφωνα.
- Πελματιαία απονευρωσίτιδα: σε χρόνιες περιπτώσεις, ως εναλλακτική όταν οι διατάσεις, τα πέλματα και η φυσικοθεραπεία δεν αρκούν.
- Χρόνιες τενοντοπάθειες, όπως του επιγονατιδικού τένοντα: τα δεδομένα είναι περιορισμένα. Στην τενοντοπάθεια του Αχιλλείου οι μεγαλύτερες μελέτες δεν έχουν δείξει σαφές όφελος.
Στις οξείες μυϊκές θλάσεις, οι μελέτες δεν έχουν δείξει ότι το PRP επιταχύνει την επιστροφή στο άθλημα, γι’ αυτό δεν το προτείνουμε ως ρουτίνα. Η θεραπεία δεν γίνεται όταν υπάρχει ενεργή λοίμωξη, σοβαρή διαταραχή των αιμοπεταλίων ή της πήξης, ή ενεργή κακοήθης νόσος. Σε κάθε περίπτωση εξετάζουμε το ιστορικό σας πριν προτείνουμε τη θεραπεία.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πυρετός, ζέστη ή κοκκίνισμα στην άρθρωση τις μέρες μετά την έγχυση.
- Πόνος που αυξάνεται αντί να μειώνεται μετά από τρεις μέρες.
- Μεγάλο πρήξιμο ή αδυναμία να πατήσετε μετά από έγχυση στο γόνατο.
Πριν τη θεραπεία
Πρώτα επιβεβαιώνουμε τη διάγνωση με κλινική εξέταση και, όπου χρειάζεται, ακτινογραφία, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί ο ίδιος πόνος μπορεί να έχει διαφορετική αιτία, που αντιμετωπίζεται αλλιώς.
- Ενημερώστε μας για όλα τα φάρμακα που παίρνετε, ιδίως αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά.
- Συχνά συστήνεται να αποφύγετε τα αντιφλεγμονώδη για λίγες μέρες πριν και μετά την έγχυση, γιατί μπορεί να επηρεάζουν τη δράση των αιμοπεταλίων. Τις ακριβείς οδηγίες σας τις δίνουμε εμείς· μη διακόψετε φάρμακα χωρίς να ρωτήσετε.
- Την ημέρα της θεραπείας καλό είναι να έχετε φάει ελαφρά και να έχετε πιει νερό, ώστε η αιμοληψία να γίνει εύκολα.
Πώς γίνεται
Η διαδικασία γίνεται στο ιατρείο και ολοκληρώνεται στην ίδια επίσκεψη, συνήθως σε λιγότερο από μία ώρα:
- Αιμοληψία: παίρνουμε μικρή ποσότητα αίματος από τη φλέβα του χεριού, όπως σε μια απλή εξέταση αίματος.
- Φυγοκέντρηση: το αίμα τοποθετείται σε ειδικό αποστειρωμένο σύστημα και φυγοκεντρείται, ώστε να διαχωριστεί το πλάσμα με τα συμπυκνωμένα αιμοπετάλια.
- Έγχυση: μετά από αντισηψία του δέρματος, το PRP εγχέεται στην άρθρωση ή γύρω από τον τένοντα. Στους τένοντες, στο ισχίο και σε βαθύτερες δομές χρησιμοποιούμε υπερηχογραφική καθοδήγηση, για να τοποθετηθεί με ακρίβεια.
Ανάλογα με την πάθηση, μπορεί να προταθεί μία έγχυση ή μια σειρά δύο έως τριών εγχύσεων με μεσοδιάστημα λίγων εβδομάδων. Δεν υπάρχει ένα πρωτόκολλο κοινά αποδεκτό για όλες τις ενδείξεις, γι’ αυτό το πλάνο το συζητάμε μαζί σας. Μετά την έγχυση μένετε λίγα λεπτά στο ιατρείο και μπορείτε να φύγετε περπατώντας. Αν η έγχυση έγινε στο γόνατο ή στο πόδι, καλό είναι να μην οδηγήσετε μεγάλη απόσταση την ίδια μέρα.
Μετά την έγχυση – αποκατάσταση
Τα παρακάτω είναι ενδεικτικά. Οι οδηγίες προσαρμόζονται στην πάθηση και στο σημείο της έγχυσης.
- Πρώτες μία με τρεις μέρες: είναι συνηθισμένο να υπάρχει πόνος, βάρος ή ήπιο πρήξιμο στο σημείο. Βοηθά ο πάγος για λίγα λεπτά και ένα απλό αναλγητικό, εφόσον σας το συστήσει ο γιατρός. Κινείστε κανονικά στις καθημερινές σας δραστηριότητες, χωρίς έντονη άσκηση.
- Πρώτες εβδομάδες: στο γόνατο επιστρέφετε σταδιακά στην άσκηση. Στους τένοντες ακολουθεί πρόγραμμα προοδευτικής φόρτισης με τον φυσικοθεραπευτή, που είναι μέρος της θεραπείας.
- Αποτέλεσμα: η βελτίωση, όταν υπάρξει, εμφανίζεται σταδιακά, συνήθως μέσα σε μερικές εβδομάδες. Η διάρκειά της διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
PRP και ένεση κορτιζόνης: σε τι διαφέρουν
Συχνά μας ρωτούν αν το PRP είναι «καλύτερο» από την κορτιζόνη. Οι δύο θεραπείες λειτουργούν διαφορετικά και δεν απευθύνονται πάντα στους ίδιους ασθενείς:
- Κορτιζόνη: δρα γρήγορα, συχνά μέσα σε λίγες μέρες, γιατί καταστέλλει τη φλεγμονή. Η ανακούφιση είναι συνήθως προσωρινή και οι επαναλαμβανόμενες ενέσεις δεν συστήνονται, ιδίως σε φορτιζόμενους τένοντες.
- PRP: δρα πιο αργά και η βελτίωση, όταν υπάρξει, εμφανίζεται μέσα σε εβδομάδες. Σε ορισμένες μελέτες για την έξω επικονδυλίτιδα και την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, το όφελος φαίνεται να διαρκεί περισσότερο από της κορτιζόνης.
Η επιλογή εξαρτάται από το πόσο έντονη είναι η φλεγμονή, από το πόσο γρήγορα χρειάζεστε ανακούφιση και από το τι έχετε ήδη δοκιμάσει. Σε κάθε περίπτωση, και οι δύο λειτουργούν καλύτερα μαζί με ένα πρόγραμμα ασκήσεων.
Πιθανές παρενέργειες
Επειδή το υλικό προέρχεται από το δικό σας αίμα, η θεραπεία είναι γενικά καλά ανεκτή. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι προσωρινές: πόνος και πρήξιμο στο σημείο της έγχυσης για λίγες μέρες και μια μικρή μελανιά στο σημείο της αιμοληψίας. Όπως σε κάθε ένεση, υπάρχει ένας μικρός κίνδυνος λοίμωξης, που περιορίζεται με αυστηρή αντισηψία. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί ζάλη κατά την αιμοληψία.
Τι να περιμένετε ρεαλιστικά
Το PRP μπορεί να μειώσει τον πόνο και να σας επιτρέψει να ακολουθήσετε καλύτερα το πρόγραμμα άσκησης. Δεν βοηθά όμως όλους τους ασθενείς στον ίδιο βαθμό, και δεν «ξαναχτίζει» τον χόνδρο. Αν μετά από μία σειρά εγχύσεων δεν υπάρξει ουσιαστική βελτίωση, η επανάληψη έχει συνήθως μικρή πιθανότητα να βοηθήσει. Τότε επανεξετάζουμε τη διάγνωση και τις υπόλοιπες επιλογές. Αν σκέφτεστε τις επιλογές για το γόνατο, δείτε το άρθρο μας PRP ή υαλουρονικό για το γόνατο.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εξηγούμε τι δείχνουν τα δεδομένα για τη δική σας πάθηση, ώστε να αποφασίσουμε μαζί αν η θεραπεία έχει νόημα για εσάς.
Συχνές ερωτήσεις
PRP τι είναι;
Το PRP είναι πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια, που παρασκευάζεται από μικρή ποσότητα του δικού σας αίματος με φυγοκέντρηση. Στην ορθοπαιδική εγχέεται σε άρθρωση ή γύρω από τένοντα, με στόχο τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής.
PRP πότε φαίνονται τα αποτελέσματα;
Η βελτίωση, όταν υπάρξει, εμφανίζεται σταδιακά, συνήθως μέσα σε μερικές εβδομάδες από την έγχυση. Τις πρώτες μέρες μπορεί ο πόνος να είναι ακόμη και λίγο εντονότερος, κάτι που είναι αναμενόμενο.
PRP πόσο διαρκεί το αποτέλεσμα;
Η διάρκεια διαφέρει ανάλογα με την πάθηση και τον ασθενή. Στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, οι μελέτες περιγράφουν όφελος για κάποιους μήνες. Η ίδια η διαδικασία στο ιατρείο διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα.
PRP πόσο συχνά γίνεται;
Ανάλογα με την πάθηση, γίνεται μία έγχυση ή μια σειρά δύο έως τριών εγχύσεων με μεσοδιάστημα λίγων εβδομάδων. Επανάληψη συζητάμε όταν τα συμπτώματα επανέλθουν, εφόσον η προηγούμενη θεραπεία βοήθησε.
PRP θεραπεία στο γόνατο: έχει παρενέργειες;
Οι παρενέργειες είναι συνήθως ήπιες και προσωρινές: πόνος, βάρος ή πρήξιμο στο γόνατο για λίγες μέρες. Επειδή το υλικό είναι από το δικό σας αίμα, δεν προκαλεί αλλεργία. Όπως σε κάθε ένεση, υπάρχει ένας μικρός κίνδυνος λοίμωξης.
Πονάει η ένεση PRP;
Η αιμοληψία μοιάζει με μια απλή εξέταση αίματος. Η έγχυση προκαλεί πίεση και ενόχληση για λίγα λεπτά, ιδίως στους τένοντες. Ο πόνος των επόμενων ημερών συνήθως ελέγχεται με πάγο και απλό αναλγητικό, εφόσον σας το συστήσει ο γιατρός.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.