Με μια ματιά
- Το υαλουρονικό οξύ δίνει στο αρθρικό υγρό την παχύρρευστη, λιπαντική του υφή. Στην οστεοαρθρίτιδα η ποσότητα και η ποιότητά του μειώνονται.
- Η έγχυση, που λέγεται και ιξωδοσυμπλήρωση, έχει στόχο τη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της κίνησης. Δεν αναπλάθει τον φθαρμένο χόνδρο.
- Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες διαφέρουν: κάποιες τη θεωρούν επιλογή για επιλεγμένους ασθενείς, άλλες δεν τη συστήνουν για χρήση ρουτίνας.
- Ταιριάζει περισσότερο σε ήπια έως μέτρια φθορά. Στην προχωρημένη αρθρίτιδα το όφελος είναι συνήθως μικρότερο.
Τι είναι το υαλουρονικό οξύ για τις αρθρώσεις
Το υαλουρονικό οξύ είναι μια ουσία που παράγεται φυσιολογικά στις αρθρώσεις. Βρίσκεται στο αρθρικό υγρό και στον χόνδρο και λειτουργεί σαν λιπαντικό και αμορτισέρ: διευκολύνει την ολίσθηση των αρθρικών επιφανειών και απορροφά μέρος των κραδασμών. Στην οστεοαρθρίτιδα το αρθρικό υγρό γίνεται πιο λεπτόρρευστο και χάνει μέρος αυτών των ιδιοτήτων.
Οι ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος έχουν στόχο να αναπληρώσουν προσωρινά αυτή τη λειτουργία. Το εγχεόμενο υαλουρονικό δεν παραμένει πολύ καιρό στην άρθρωση. Θεωρείται όμως ότι, εκτός από τη λίπανση, επηρεάζει και τη φλεγμονή μέσα στην άρθρωση, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί σε κάποιους ασθενείς το όφελος διαρκεί περισσότερο από την παρουσία του φαρμάκου.
Υπάρχουν πολλά σκευάσματα, που διαφέρουν στο μοριακό βάρος, στη συγκέντρωση και στο αν δίνονται σε μία ή σε περισσότερες εγχύσεις. Το υαλουρονικό για τις αρθρώσεις είναι ιατρικό προϊόν για ενδαρθρική χρήση και δεν είναι το ίδιο με τα σκευάσματα των αισθητικών εφαρμογών.
Πότε ενδείκνυνται οι ενέσεις υαλουρονικού οξέος στο γόνατο
Η κύρια ένδειξη είναι η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος σε ήπιο έως μέτριο στάδιο, όταν ο πόνος επιμένει παρά την άσκηση, τη ρύθμιση του βάρους και τα απλά αναλγητικά. Μπορεί να είναι χρήσιμη επιλογή:
- όταν δεν μπορείτε να παίρνετε αντιφλεγμονώδη για μεγάλο διάστημα, για παράδειγμα λόγω στομάχου, νεφρών ή καρδιάς,
- όταν θέλετε να αποφύγετε τις συχνές ενέσεις κορτιζόνης,
- όταν δεν είστε ακόμη έτοιμοι ή κατάλληλοι για χειρουργείο.
Η έγχυση δεν γίνεται όταν υπάρχει λοίμωξη στην άρθρωση ή στο δέρμα πάνω από αυτήν. Ενημερώστε μας για τυχόν αλλεργίες, γιατί κάποια σκευάσματα έχουν ζωική προέλευση. Αν το γόνατο είναι έντονα πρησμένο και ζεστό από φλεγμονή, συνήθως αντιμετωπίζεται πρώτα αυτή και η έγχυση υαλουρονικού συζητείται αργότερα.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πυρετός ή ρίγη τις μέρες μετά την έγχυση.
- Το γόνατο γίνεται πολύ ζεστό, κόκκινο και πρησμένο.
- Πόνος που αυξάνεται μετά από δύο με τρεις μέρες ή δεν μπορείτε να πατήσετε.
Υαλουρονικό σε άλλες αρθρώσεις
Το υαλουρονικό οξύ χρησιμοποιείται και σε άλλες αρθρώσεις με αρθρίτιδα, όπως το ισχίο, η ποδοκνημική, ο ώμος και η βάση του αντίχειρα. Τα δεδομένα για αυτές είναι λιγότερα από ό,τι για το γόνατο, και τα αποτελέσματα πιο αβέβαια. Γι’ αυτό η ένδειξη κρίνεται πιο προσεκτικά, ανάλογα με τα συμπτώματα και την εικόνα της άρθρωσης.
Στο ισχίο η άρθρωση βρίσκεται βαθιά, κάτω από παχύ στρώμα μυών. Η έγχυση εκεί γίνεται πάντα με υπερηχογραφική καθοδήγηση, ώστε το φάρμακο να μπει με ασφάλεια μέσα στην άρθρωση. Το ίδιο ισχύει συχνά για τις μικρές αρθρώσεις, όπως η βάση του αντίχειρα, όπου η ακρίβεια έχει μεγάλη σημασία.
Τι λένε τα δεδομένα
Η αποτελεσματικότητα του υαλουρονικού στο γόνατο έχει μελετηθεί πολύ, με αντικρουόμενα αποτελέσματα. Αρκετές μελέτες δείχνουν μέτρια μείωση του πόνου για κάποιους μήνες, ενώ άλλες βρίσκουν μικρή διαφορά σε σχέση με εικονικό φάρμακο. Γι’ αυτό οι επιστημονικές εταιρείες δεν συμφωνούν: άλλες τη θεωρούν επιλογή σε επιλεγμένους ασθενείς και άλλες δεν τη συστήνουν για χρήση ρουτίνας.
Στην πράξη, κάποιοι ασθενείς έχουν σαφή ανακούφιση και άλλοι όχι. Το πιθανότερο να ωφεληθούν είναι όσοι έχουν ήπια έως μέτρια φθορά και καλή ευθυγράμμιση του σκέλους. Αν μια πρώτη θεραπεία δεν βοήθησε, η επανάληψη έχει συνήθως μικρή πιθανότητα να βοηθήσει. Αυτά τα συζητάμε μαζί σας πριν από την απόφαση.
Ένα σημείο που αξίζει να γνωρίζετε: σε όλες τις ενέσεις στο γόνατο ένα μέρος της βελτίωσης οφείλεται στην ίδια τη διαδικασία και στις προσδοκίες, κάτι που φαίνεται και στις ομάδες εικονικού φαρμάκου των μελετών. Αυτό δεν μειώνει την ανακούφιση που νιώθετε, εξηγεί όμως γιατί οι μελέτες συγκρίνουν πάντα με ομάδα ελέγχου.
Πριν και κατά την έγχυση
Πριν από την έγχυση κάνουμε κλινική εξέταση και, συνήθως, ακτινογραφία σε όρθια θέση, για να εκτιμηθεί το στάδιο της αρθρίτιδας και η ευθυγράμμιση του σκέλους. Ελέγχουμε επίσης αν ο πόνος προέρχεται πραγματικά από την άρθρωση, γιατί πόνος γύρω από το γόνατο μπορεί να οφείλεται και σε τένοντες, σε θυλακίτιδα ή ακόμη και στο ισχίο. Ενημερώστε μας αν παίρνετε αντιπηκτικά. Αν έχετε διαβήτη, το υαλουρονικό δεν ανεβάζει το σάκχαρο, όπως μπορεί να κάνει προσωρινά η κορτιζόνη.
- Η διαδικασία γίνεται στο ιατρείο και διαρκεί λίγα λεπτά.
- Μετά από αντισηψία του δέρματος, η βελόνα εισάγεται στην άρθρωση. Αν υπάρχει υγρό, αφαιρείται πρώτα, κάτι που συχνά ανακουφίζει από μόνο του.
- Στο ισχίο και σε δύσκολες αρθρώσεις η έγχυση γίνεται με υπερηχογραφική καθοδήγηση, ώστε το φάρμακο να μπει με ακρίβεια μέσα στην άρθρωση.
- Ανάλογα με το σκεύασμα, γίνεται μία έγχυση ή μια σειρά εγχύσεων με μεσοδιάστημα περίπου μίας εβδομάδας.
Μετά την έγχυση – αποκατάσταση
Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά και διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
- Ίδια μέρα: περπατάτε κανονικά. Αποφύγετε το τρέξιμο, τα άλματα, τα βάρη και την πολύωρη ορθοστασία για μία με δύο μέρες.
- Πρώτες μέρες: ένα αίσθημα βάρους ή ήπιος πόνος είναι συνηθισμένο. Βοηθά ο πάγος για λίγα λεπτά.
- Πρώτες εβδομάδες: η δράση δεν είναι άμεση. Η βελτίωση, όταν υπάρξει, φαίνεται συνήθως μέσα σε μερικές εβδομάδες και μπορεί να διαρκέσει κάποιους μήνες.
Η έγχυση δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα όταν συνδυάζεται με πρόγραμμα ενδυνάμωσης των μυών του μηρού και, όπου χρειάζεται, με απώλεια βάρους. Η περίοδος με λιγότερο πόνο είναι καλή ευκαιρία να γίνουν οι ασκήσεις που πριν σας δυσκόλευαν, όπως το στατικό ποδήλατο, οι ασκήσεις τετρακέφαλου και το περπάτημα σε επίπεδο έδαφος. Η επανάληψη συζητείται όταν ο πόνος επανέλθει, εφόσον η προηγούμενη έγχυση βοήθησε.
Αν προγραμματίζετε στο μέλλον αρθροπλαστική, ενημερώστε τον χειρουργό σας για κάθε ένεση που έχετε κάνει στην άρθρωση. Συνήθως αφήνεται ένα διάστημα ανάμεσα σε μια ενδαρθρική ένεση και την επέμβαση, για να περιοριστεί ο κίνδυνος λοίμωξης.
Πιθανές παρενέργειες
Οι ενέσεις υαλουρονικού οξέος στο γόνατο είναι γενικά καλά ανεκτές. Οι περισσότερες παρενέργειες είναι ήπιες και τοπικές: πόνος, ζέστη ή πρήξιμο στο γόνατο, που υποχωρούν σε λίγες μέρες. Σπάνια εμφανίζεται μια πιο έντονη φλεγμονώδης αντίδραση με πρήξιμο. Αυτή πρέπει να ξεχωρίσει από τη λοίμωξη, που είναι επίσης σπάνια αλλά σοβαρή. Γι’ αυτό, αν το γόνατο πρηστεί πολύ ή έχετε πυρετό, επικοινωνήστε μαζί μας την ίδια μέρα.
Πού εντάσσεται στη θεραπεία της αρθρίτιδας
Το υαλουρονικό είναι ένα από τα εργαλεία για τη μη χειρουργική αντιμετώπιση της αρθρίτιδας, μαζί με την άσκηση, τη φυσικοθεραπεία και τον έλεγχο του βάρους. Μια άλλη επιλογή είναι το PRP. Για τις διαφορές τους, δείτε το άρθρο PRP ή υαλουρονικό για το γόνατο. Όταν ο πόνος δεν ελέγχεται πια με αυτά τα μέτρα και η φθορά είναι προχωρημένη, συζητάμε την ολική αρθροπλαστική γόνατος.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε το γόνατό σας και τις ακτινογραφίες και σας εξηγούμε αν η θεραπεία αυτή ταιριάζει στο δικό σας στάδιο.
Συχνές ερωτήσεις
Υαλουρονικό οξύ για αρθρώσεις: τι είναι και τι κάνει;
Είναι μια ουσία που υπάρχει φυσιολογικά στο αρθρικό υγρό και λειτουργεί ως λιπαντικό και αμορτισέρ. Στην οστεοαρθρίτιδα μειώνεται. Η ενδαρθρική έγχυση έχει στόχο να βελτιώσει προσωρινά τη λίπανση και να μειώσει τον πόνο.
Πόσο κρατάει η ένεση υαλουρονικού στο γόνατο;
Σε όσους ωφελούνται, η ανακούφιση μπορεί να διαρκέσει κάποιους μήνες. Η διάρκεια διαφέρει ανάλογα με το στάδιο της φθοράς, το σκεύασμα και το επίπεδο δραστηριότητας. Σε προχωρημένη αρθρίτιδα το αποτέλεσμα είναι συνήθως μικρότερο ή συντομότερο.
Πότε φαίνονται τα αποτελέσματα του υαλουρονικού;
Η δράση δεν είναι άμεση όπως της κορτιζόνης. Η βελτίωση, όταν υπάρξει, φαίνεται συνήθως σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες από την έγχυση ή από την ολοκλήρωση της σειράς.
Τι πρέπει να προσέχω μετά την ένεση υαλουρονικού;
Για μία με δύο μέρες αποφύγετε το τρέξιμο, τα άλματα, τα βάρη και την πολύωρη ορθοστασία. Ήπιος πόνος ή βάρος είναι αναμενόμενα. Αν εμφανιστεί πυρετός ή το γόνατο γίνει πολύ ζεστό και πρησμένο, επικοινωνήστε αμέσως μαζί μας.
Υαλουρονικό οξύ: παρενέργειες στο γόνατο;
Οι συνηθέστερες είναι παροδικός πόνος, ζέστη ή πρήξιμο για λίγες μέρες. Σπάνια εμφανίζεται έντονη φλεγμονώδης αντίδραση και πολύ σπάνια λοίμωξη. Γι' αυτό η έγχυση γίνεται με αυστηρή αντισηψία.
Βοηθά το πόσιμο υαλουρονικό οξύ για τις αρθρώσεις;
Τα πόσιμα σκευάσματα δεν είναι το ίδιο με την ενδαρθρική έγχυση. Τα δεδομένα για το αν φτάνουν στην άρθρωση και αν μειώνουν τον πόνο είναι περιορισμένα. Αν θέλετε να τα δοκιμάσετε, συζητήστε το με τον γιατρό σας.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.