Αθλητική ηβαλγία

Τι είναι η αθλητική ηβαλγία

Η ηβική σύμφυση είναι η άρθρωση στο μπροστινό μέρος της λεκάνης, όπου ενώνονται τα δύο ηβικά οστά. Γύρω της προσφύονται ισχυροί μύες: οι προσαγωγοί από κάτω και οι κοιλιακοί από πάνω. Σε αθλήματα με σουτ και στροφές, η περιοχή δέχεται μεγάλες και επαναλαμβανόμενες δυνάμεις.

Η αθλητική ηβαλγία δεν είναι μία συγκεκριμένη βλάβη, αλλά ένας όρος για τον πόνο στην περιοχή. Η διεθνής ταξινόμηση που χρησιμοποιείται σήμερα χωρίζει τον βουβωνικό πόνο των αθλητών ανάλογα με την πηγή του:

• από τους προσαγωγούς, η πιο συχνή μορφή, με πόνο στο εσωτερικό του μηρού κοντά στη λεκάνη,
• από τον λαγονοψοΐτη, τον μυ που λυγίζει το ισχίο, με πόνο πιο μπροστά,
• από τη βουβωνική περιοχή, όπου πρόκειται για αδυναμία του κοιλιακού τοιχώματος χωρίς ψηλαφητή κήλη, κάτι που συχνά λέγεται «αθλητική κήλη»,
• από την ηβική σύμφυση, με πόνο ακριβώς στη μέση.

Συχνά συνυπάρχουν περισσότερες από μία πηγές. Ξεχωριστά εξετάζεται πάντα το ισχίο.

Αιτίες και ποιοι κινδυνεύουν

Η ηβαλγία εμφανίζεται κυρίως σε ποδοσφαιριστές, αλλά και σε αθλητές χόκεϊ, ράγκμπι, τένις και δρόμων με αλλαγές κατεύθυνσης. Συνήθως ξεκινά σταδιακά, χωρίς συγκεκριμένο τραυματισμό. Παράγοντες που συμβάλλουν:

• απότομη αύξηση της προπόνησης ή των αγώνων,
• αδυναμία των προσαγωγών σε σχέση με τους υπόλοιπους μύες του ισχίου και του κορμού,
• προηγούμενος τραυματισμός στη βουβωνική χώρα, όπως μια θλάση των προσαγωγών,
• περιορισμένη κινητικότητα του ισχίου, που συχνά οφείλεται σε μηροκοτυλιαία πρόσκρουση και αυξάνει τη φόρτιση της ηβικής σύμφυσης.

Συμπτώματα

Ο βουβωνικός πόνος των αθλητών ξεκινά συνήθως ως ενόχληση μετά την προπόνηση και σταδιακά εμφανίζεται και κατά τη διάρκειά της. Χαρακτηριστικά:

• πόνος στη βουβωνική χώρα, στο εσωτερικό του μηρού ή χαμηλά στην κοιλιά, από τη μία ή και από τις δύο πλευρές,
• πόνος στο σουτ, στο σπριντ, στις στροφές και στο φρενάρισμα,
• μερικές φορές πόνος στον βήχα, στο φτέρνισμα ή όταν σηκώνεστε από το κρεβάτι,
• πρωινή δυσκαμψία και μειωμένη απόδοση.

Πολλοί αθλητές συνεχίζουν να αγωνίζονται για εβδομάδες ή μήνες, καθώς ο πόνος υποχωρεί όταν «ζεσταθούν» και επανέρχεται μετά την προπόνηση. Αυτή η καθυστέρηση κάνει συχνά την αποκατάσταση μεγαλύτερη. Ο πόνος που μεταφέρεται από τη μία πλευρά στην άλλη είναι επίσης συνηθισμένος.

Διάγνωση

Η κλινική εξέταση είναι το πιο σημαντικό βήμα. Ψηλαφούμε τα σημεία πρόσφυσης των μυών, ελέγχουμε τη δύναμη των προσαγωγών και των κοιλιακών με ειδικές δοκιμασίες και εξετάζουμε το ισχίο και τη βουβωνική περιοχή για κήλη. Ρωτάμε επίσης πότε ακριβώς πονάτε, σε ποιες κινήσεις και αν ο πόνος αλλάζει πλευρά, γιατί αυτά βοηθούν να εντοπιστεί η πηγή. Η μέτρηση της δύναμης των προσαγωγών στην πρώτη επίσκεψη χρησιμεύει και ως σημείο αναφοράς για την παρακολούθηση της προόδου.

Η ακτινογραφία της λεκάνης δείχνει το σχήμα του ισχίου και την ηβική σύμφυση. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει τις αλλοιώσεις στις προσφύσεις των μυών και στο οστό. Το υπερηχογράφημα βοηθά στον έλεγχο του κοιλιακού τοιχώματος. Η διάγνωση πρέπει να αποκλείσει και άλλες αιτίες πόνου στην περιοχή:

• βουβωνική κήλη,
• βλάβες του ισχίου, όπως ρήξη του επιχείλιου χόνδρου,
• κάταγμα κόπωσης στον αυχένα του μηριαίου ή στη λεκάνη,
• ουρολογικές ή γυναικολογικές αιτίες και παγίδευση νεύρων.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Η βάση της θεραπείας είναι ένα δομημένο πρόγραμμα αποκατάστασης, με τον φυσικοθεραπευτή. Περιλαμβάνει:

• προσωρινή μείωση των κινήσεων που προκαλούν πόνο, όπως το σουτ και τα σπριντ, χωρίς πλήρη διακοπή της άσκησης,
• προοδευτική ενδυνάμωση των προσαγωγών, με ασκήσεις όπως η «Copenhagen», και των μυών του ισχίου και του κορμού,
• βελτίωση του ελέγχου της κίνησης και της κινητικότητας του ισχίου,
• σταδιακή επιστροφή στο τρέξιμο, στις αλλαγές κατεύθυνσης και τέλος στο σουτ.

Η βελτίωση χρειάζεται συνήθως αρκετές εβδομάδες έως λίγους μήνες, ανάλογα με τη διάρκεια των συμπτωμάτων. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μια ενέσιμη θεραπεία με υπερηχογραφική καθοδήγηση μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του πόνου, ώστε να προχωρήσει το πρόγραμμα.

Πώς προχωρά η αποκατάσταση

Το πρόγραμμα χωρίζεται συνήθως σε στάδια. Η μετάβαση από το ένα στο επόμενο γίνεται με βάση τα συμπτώματα και τη δύναμη, όχι με βάση ένα σταθερό ημερολόγιο:

• Έλεγχος του πόνου: ισομετρικές ασκήσεις για τους προσαγωγούς και τους κοιλιακούς, ασκήσεις κινητικότητας του ισχίου και διατήρηση της φυσικής κατάστασης με ποδήλατο ή κολύμβηση, εφόσον δεν πονούν.
• Ενδυνάμωση: σταδιακά βαρύτερες ασκήσεις για τους προσαγωγούς, τους γλουτιαίους και τον κορμό, με στόχο η δύναμη των προσαγωγών να φτάσει σε φυσιολογικά επίπεδα και στις δύο πλευρές.
• Τρέξιμο και αλλαγές κατεύθυνσης: ευθύ τρέξιμο, μετά πλάγιες κινήσεις, στροφές και επιταχύνσεις.
• Ειδικές κινήσεις του αθλήματος: πάσες, σουτ με αυξανόμενη δύναμη και τελικά πλήρης συμμετοχή στην προπόνηση.

Ένας χρήσιμος δείκτης προόδου είναι η δοκιμασία σύσφιξης, όπου πιέζετε με τα γόνατα ένα μαξιλάρι ή ένα όργανο μέτρησης. Όσο αυξάνεται η δύναμη και μειώνεται ο πόνος σε αυτή τη δοκιμασία, τόσο πιο κοντά είστε στην επιστροφή.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Η επέμβαση συζητείται όταν ο πόνος επιμένει μετά από αρκετούς μήνες σωστής αποκατάστασης και έχει εντοπιστεί σαφής αιτία. Η επιλογή εξαρτάται από την πηγή του πόνου:

• ενίσχυση του κοιλιακού τοιχώματος στη βουβωνική περιοχή, συνήθως σε συνεργασία με γενικό χειρουργό,
• επεμβάσεις στον τένοντα των προσαγωγών σε επιλεγμένες χρόνιες περιπτώσεις,
• αρθροσκόπηση ισχίου, όταν η αιτία είναι μια μηροκοτυλιαία πρόσκρουση ή βλάβη του επιχείλιου χόνδρου.

Μετά από κάθε επέμβαση ακολουθεί πρόγραμμα αποκατάστασης πριν από την επιστροφή στο άθλημα. Ο χρόνος επιστροφής διαφέρει ανάλογα με το είδος της επέμβασης και το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός. Η επέμβαση δεν αντικαθιστά την ενδυνάμωση: αν δεν διορθωθούν οι αδυναμίες που οδήγησαν στο πρόβλημα, ο πόνος μπορεί να επανέλθει.

Επιστροφή στο άθλημα και πρόληψη

Η επιστροφή στο άθλημα γίνεται όταν τρέχετε, αλλάζετε κατεύθυνση και κάνετε σουτ χωρίς πόνο και η δύναμη των προσαγωγών έχει επανέλθει. Η τακτική ενδυνάμωση των προσαγωγών κατά τη διάρκεια της σεζόν και η σταδιακή αύξηση του φόρτου βοηθούν να μην επανέλθει το πρόβλημα. Σε ποδοσφαιρικές ομάδες, προγράμματα πρόληψης με ασκήσεις όπως η «Copenhagen» έχουν συνδεθεί με λιγότερα προβλήματα στη βουβωνική χώρα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην αρχή της προετοιμασίας, όταν ο φόρτος αυξάνεται απότομα μετά τις διακοπές.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε τόσο τη βουβωνική περιοχή όσο και το ισχίο, ώστε να εντοπιστεί η πραγματική πηγή του πόνου πριν ξεκινήσει η θεραπεία.