Με μια ματιά
- Στη μηροκοτυλιαία πρόσκρουση το μηριαίο οστό και το χείλος της κοτύλης έρχονται σε επαφή νωρίτερα από το φυσιολογικό, όταν λυγίζει και στρέφεται το ισχίο.
- Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι, cam και pincer, που συχνά συνυπάρχουν.
- Το σχήμα της πρόσκρουσης βρίσκεται συχνά και σε ανθρώπους χωρίς πόνο, γι' αυτό θεραπεύουμε τα συμπτώματα και όχι μόνο την εικόνα.
- Η αρχική αντιμετώπιση είναι συντηρητική. Αρθροσκόπηση συζητάμε όταν τα συμπτώματα επιμένουν και ο χόνδρος είναι σε καλή κατάσταση.
Τι είναι η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση
Σε ένα φυσιολογικό ισχίο η στρογγυλή κεφαλή του μηριαίου κινείται ελεύθερα μέσα στην κοτύλη. Στη μηροκοτυλιαία πρόσκρουση, που αναφέρεται και ως FAI (femoroacetabular impingement) ή απλώς πρόσκρουση ισχίου, το σχήμα του ενός ή και των δύο οστών προκαλεί πρόωρη επαφή τους. Η επαφή αυτή γίνεται κυρίως στο βαθύ λύγισμα με στροφή του ισχίου προς τα μέσα. Διακρίνουμε:
- Πρόσκρουση τύπου cam: η μετάβαση από την κεφαλή στον αυχένα του μηριαίου δεν είναι ομαλή και υπάρχει ένα οστέινο «εξόγκωμα». Όταν το ισχίο λυγίζει, το εξόγκωμα μπαίνει πιεστικά στην κοτύλη και τραυματίζει τον χόνδρο και τον επιχείλιο. Είναι συχνότερη σε νέους άνδρες και σε αθλητές.
- Πρόσκρουση τύπου pincer: η κοτύλη καλύπτει υπερβολικά την κεφαλή σε κάποιο σημείο και το χείλος της πιέζει τον αυχένα του μηριαίου.
- Μικτή μορφή: συνυπάρχουν και οι δύο, κάτι που είναι αρκετά συχνό.
Ποιους αφορά και γιατί εμφανίζεται
Η πρόσκρουση εκδηλώνεται συνήθως σε εφήβους και νέους ενήλικες, συχνά δραστήριους. Το σχήμα τύπου cam φαίνεται ότι αναπτύσσεται σε μεγάλο βαθμό στην εφηβεία, όταν η έντονη αθλητική καταπόνηση συμπίπτει με την ανάπτυξη του οστού. Τα συμπτώματα προκαλούνται ή επιδεινώνονται από αθλήματα και δραστηριότητες με βαθύ λύγισμα και στροφές, όπως το ποδόσφαιρο, το χόκεϊ, οι πολεμικές τέχνες, ο χορός και η άρση βαρών με βαθύ κάθισμα.
Είναι σημαντικό να ξέρετε ότι το σχήμα της πρόσκρουσης βρίσκεται συχνά στην ακτινογραφία και σε ανθρώπους που δεν έχουν κανένα σύμπτωμα. Μιλάμε για σύνδρομο μηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης όταν συνδυάζονται συμπτώματα, κλινικά ευρήματα και απεικόνιση. Ένα «εύρημα» μόνο του δεν χρειάζεται θεραπεία.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Το ισχίο μαγκώνει και δεν μπορείτε να το κινήσετε.
- Ξαφνικός, έντονος πόνος μετά από πτώση ή χτύπημα, με αδυναμία να πατήσετε.
- Πυρετός ή ρίγη μαζί με πόνο στο ισχίο.
- Πόνος που δεν σχετίζεται με την κίνηση και σας ξυπνά κάθε νύχτα.
Συμπτώματα
Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:
- πόνος βαθιά στη βουβωνική χώρα, που συχνά οι ασθενείς δείχνουν πιάνοντας το ισχίο με τον αντίχειρα και τον δείκτη σε σχήμα «C»,
- πόνος όταν κάθεστε πολλή ώρα, ιδιαίτερα σε χαμηλό κάθισμα, ή όταν μπαίνετε και βγαίνετε από το αυτοκίνητο,
- πόνος στο βαθύ κάθισμα, στο ανέβασμα του γονάτου προς το στήθος και στις αλλαγές κατεύθυνσης στον αθλητισμό,
- περιορισμένη έσω στροφή και κάμψη του ισχίου,
- «κλικ», μάγκωμα ή αίσθημα ότι κάτι «πιάνεται», όταν υπάρχει ρήξη του επιχείλιου χόνδρου.
Τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως σταδιακά, χωρίς συγκεκριμένο τραυματισμό, και συχνά αποδίδονται αρχικά σε «τράβηγμα» των προσαγωγών. Όταν ο πόνος επανέρχεται με την ίδια κίνηση για εβδομάδες, αξίζει να εξεταστεί το ίδιο το ισχίο.
Διάγνωση
Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει δοκιμασίες που αναπαράγουν την πρόσκρουση. Η πιο γνωστή είναι η κάμψη του ισχίου με προσαγωγή και έσω στροφή, που προκαλεί τον γνώριμο πόνο. Εξετάζουμε επίσης τη μέση, τους προσαγωγούς και τους κοιλιακούς, γιατί ο πόνος στη βουβωνική χώρα στους αθλητές μπορεί να έχει και άλλες αιτίες, όπως η αθλητική βουβωναλγία.
Οι ακτινογραφίες της λεκάνης και ειδικές πλάγιες λήψεις του ισχίου δείχνουν το σχήμα των οστών και αν υπάρχει ήδη φθορά. Η μαγνητική τομογραφία ή η μαγνητική αρθρογραφία δείχνει τον επιχείλιο και τον αρθρικό χόνδρο. Η αξονική τομογραφία χρησιμοποιείται κυρίως για τον τρισδιάστατο σχεδιασμό μιας επέμβασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια διαγνωστική ένεση τοπικού αναισθητικού μέσα στην άρθρωση βοηθά να επιβεβαιωθεί ότι ο πόνος προέρχεται από το ισχίο.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Η πρώτη αντιμετώπιση είναι σχεδόν πάντα συντηρητική και συνήθως διαρκεί μερικούς μήνες:
- αποφυγή, για ένα διάστημα, των θέσεων που προκαλούν πόνο, όπως το βαθύ κάθισμα και το πολύωρο κάθισμα σε χαμηλές καρέκλες,
- προσαρμογή της προπόνησης, για παράδειγμα λιγότερο βαθιά καθίσματα και λιγότερες απότομες στροφές,
- φυσικοθεραπεία με έμφαση στη δύναμη και στον έλεγχο των μυών του ισχίου και του κορμού,
- αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, και σε επιλεγμένες περιπτώσεις ένεση στην άρθρωση.
Πολλοί ασθενείς βελτιώνονται αρκετά ώστε να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους χωρίς επέμβαση.
Ασκήσεις και καθημερινές προσαρμογές
Η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση είναι θέμα σχήματος, γι’ αυτό οι ασκήσεις δεν «διορθώνουν» το οστό. Βελτιώνουν όμως τον έλεγχο της λεκάνης και του ισχίου, ώστε η πρόσκρουση να συμβαίνει λιγότερο συχνά. Ένα πρόγραμμα συνήθως περιλαμβάνει:
- ενδυνάμωση των γλουτιαίων, για παράδειγμα με γέφυρα, πλάγια σανίδα και ασκήσεις με λάστιχο,
- ασκήσεις σταθεροποίησης του κορμού και ελέγχου της λεκάνης,
- ήπια κινητικότητα, χωρίς να πιέζετε το ισχίο στο τέλος της κάμψης, εκεί όπου εμφανίζεται ο πόνος.
Στην καθημερινότητα βοηθά να κάθεστε ψηλότερα, ώστε το ισχίο να μη λυγίζει πολύ, και να βάζετε ένα μαξιλάρι στο κάθισμα του αυτοκινήτου. Στο γυμναστήριο, τα καθίσματα με λιγότερο βάθος και λίγο πιο ανοιχτή θέση των ποδιών συχνά είναι ανεκτά. Οι διατάσεις που «σπρώχνουν» το γόνατο προς το στήθος συνήθως επιδεινώνουν τα συμπτώματα και καλό είναι να αποφεύγονται.
Πότε χρειάζεται αρθροσκόπηση
Επέμβαση συζητάμε όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά ένα σωστό συντηρητικό πρόγραμμα, η διάγνωση είναι σαφής και ο αρθρικός χόνδρος είναι σε καλή κατάσταση. Η επέμβαση γίνεται συνήθως με αρθροσκόπηση ισχίου, από μικρές τομές. Ο χειρουργός αφαιρεί το οστέινο εξόγκωμα ώστε η μετάβαση κεφαλής και αυχένα να γίνει ομαλή, διορθώνει το χείλος της κοτύλης όταν χρειάζεται και αντιμετωπίζει τη ρήξη του επιχείλιου χόνδρου, κατά προτίμηση με συρραφή.
Η αρθροσκόπηση δεν ενδείκνυται όταν υπάρχει ήδη προχωρημένη φθορά του χόνδρου. Τότε τα αποτελέσματά της είναι περιορισμένα, και η συζήτηση αφορά τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας ισχίου.
Αποκατάσταση και επιστροφή στο άθλημα
Αν η θεραπεία είναι συντηρητική, η επιστροφή στο άθλημα γίνεται σταδιακά, όταν οι καθημερινές κινήσεις δεν προκαλούν πόνο και η δύναμη του ισχίου έχει βελτιωθεί. Μετά την αρθροσκόπηση, ενδεικτικά, χρησιμοποιείτε βακτηρίες για λίγες εβδομάδες και ξεκινάτε νωρίς φυσικοθεραπεία και στατικό ποδήλατο. Η επιστροφή σε αθλήματα με στροφές και επαφή γίνεται σταδιακά, συνήθως μέσα σε μερικούς μήνες. Λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα θα βρείτε στη σελίδα της αρθροσκόπησης ισχίου. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας μαζί με τον φυσικοθεραπευτή, ανάλογα με το τι έγινε στην επέμβαση.
Η πρόσκρουση με βλάβη του χόνδρου θεωρείται ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόωρη οστεοαρθρίτιδα. Δεν έχει όμως αποδειχθεί με βεβαιότητα ότι η επέμβαση προλαμβάνει την αρθρίτιδα, και γι’ αυτό δεν χειρουργούμε ισχία χωρίς συμπτώματα. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, συζητάμε μαζί σας τα ευρήματα, τις απαιτήσεις του αθλήματός σας και το πιο ρεαλιστικό πλάνο.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το FAI ισχίου;
Το FAI είναι η αγγλική συντομογραφία για τη μηροκοτυλιαία πρόσκρουση. Πρόκειται για μια διαφορά στο σχήμα του μηριαίου ή της κοτύλης, που κάνει τα δύο οστά να έρχονται σε επαφή νωρίτερα από το φυσιολογικό όταν λυγίζει το ισχίο. Αυτό προκαλεί πόνο στη βουβωνική χώρα και μπορεί να τραυματίσει τον επιχείλιο χόνδρο.
Πόνος στη βουβωνική χώρα όταν κάθομαι: μπορεί να είναι πρόσκρουση;
Μπορεί. Ο πόνος βαθιά στη βουβωνική χώρα μετά από πολύωρο κάθισμα, ιδιαίτερα σε χαμηλή καρέκλα ή στο αυτοκίνητο, είναι τυπικός της μηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης. Παρόμοιο πόνο προκαλούν όμως και άλλες παθήσεις, όπως η ρήξη του επιχείλιου ή προβλήματα των τενόντων, γι' αυτό χρειάζεται κλινική εξέταση.
Η πρόσκρουση ισχίου χρειάζεται χειρουργείο;
Όχι πάντα. Η αρχική θεραπεία είναι συντηρητική, με προσαρμογή των δραστηριοτήτων και φυσικοθεραπεία, και πολλοί ασθενείς βελτιώνονται. Αρθροσκόπηση συζητάμε όταν τα συμπτώματα επιμένουν για μήνες, η διάγνωση είναι σαφής και ο χόνδρος είναι σε καλή κατάσταση.
Μπορώ να συνεχίσω να αθλούμαι με μηροκοτυλιαία πρόσκρουση;
Συχνά ναι, με προσαρμογές. Βοηθά να μειώσετε προσωρινά τις ασκήσεις με βαθύ λύγισμα και απότομες στροφές και να δουλέψετε τη δύναμη του ισχίου και του κορμού. Αν ο πόνος επιμένει ή χειροτερεύει, χρειάζεται επανεκτίμηση.
Ποιες κινήσεις να αποφεύγω με πρόσκρουση ισχίου;
Συνήθως ενοχλούν το βαθύ κάθισμα, το πολύωρο κάθισμα σε χαμηλές καρέκλες, το σταύρωμα των ποδιών και οι στροφές με λυγισμένο ισχίο. Δεν χρειάζεται να σταματήσετε κάθε δραστηριότητα. Ο φυσικοθεραπευτής θα σας δείξει ποιες ασκήσεις να κάνετε και ποιες να αναβάλετε.
Οδηγεί η μηροκοτυλιαία πρόσκρουση σε αρθρίτιδα;
Η πρόσκρουση, ιδίως όταν έχει ήδη προκαλέσει βλάβη στον χόνδρο, θεωρείται παράγοντας κινδύνου για πρόωρη οστεοαρθρίτιδα. Δεν εξελίσσονται όμως όλοι σε αρθρίτιδα, και δεν έχει αποδειχθεί ότι η επέμβαση την αποτρέπει σε ισχία χωρίς συμπτώματα.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.