Με μια ματιά
- Οι μηνίσκοι είναι δύο χόνδρινα «μαξιλαράκια» που απορροφούν τα φορτία ανάμεσα στον μηρό και την κνήμη.
- Στους νέους η ρήξη συνήθως προκαλείται από στροφή του γόνατος με το πόδι στο έδαφος. Μετά τα 40 είναι συχνά εκφυλιστική και εμφανίζεται χωρίς σημαντικό τραυματισμό.
- Πολλές ρήξεις, ιδίως οι εκφυλιστικές, βελτιώνονται χωρίς χειρουργείο με κατάλληλη φυσικοθεραπεία.
- Όταν χρειάζεται επέμβαση, προτιμάμε, όπου είναι εφικτό, τη συρραφή του μηνίσκου, για να διατηρηθεί όσο περισσότερος ιστός γίνεται.
Τι είναι ο μηνίσκος και πώς σπάει
Κάθε γόνατο έχει δύο μηνίσκους, τον έσω και τον έξω. Είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σε σχήμα «C», ανάμεσα στο μηριαίο οστό και την κνήμη. Κατανέμουν το βάρος του σώματος, απορροφούν τους κραδασμούς, προστατεύουν τον αρθρικό χόνδρο και συμβάλλουν στη σταθερότητα της άρθρωσης.
Ρήξη μηνίσκου ονομάζουμε ένα σχίσιμο στον ιστό του. Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες:
- Τραυματική ρήξη: συμβαίνει συνήθως σε νεότερους ανθρώπους, σε απότομη στροφή ή βαθύ κάθισμα με το πόδι στερεωμένο στο έδαφος. Είναι συχνή σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ και σκι, και μπορεί να συνοδεύει ρήξη πρόσθιου χιαστού.
- Εκφυλιστική ρήξη: εμφανίζεται κυρίως μετά τα 40–50, καθώς ο ιστός του μηνίσκου γίνεται λιγότερο ελαστικός. Μπορεί να συμβεί σε μια απλή κίνηση, όπως όταν σηκώνεστε από το σκύψιμο, και συχνά συνυπάρχει με αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα.
Ο έσω μηνίσκος σπάει συχνότερα από τον έξω. Οι ρήξεις περιγράφονται επίσης από το σχήμα τους (διαμήκης, «λαβή κάδου», ακτινωτή, οριζόντια, ρήξη ρίζας) και από τη θέση τους. Το εξωτερικό τμήμα του μηνίσκου έχει καλή αιμάτωση και επουλώνεται ευκολότερα. Το εσωτερικό τμήμα δεν αιματώνεται σχεδόν καθόλου.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση της ρήξης. Μερικές μικρές εκφυλιστικές ρήξεις δεν προκαλούν καθόλου ενόχληση. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:
- πόνος στη γραμμή της άρθρωσης, εσωτερικά ή εξωτερικά, που χειροτερεύει στις στροφές και στο σκύψιμο,
- πρήξιμο που εμφανίζεται σταδιακά, συνήθως μέσα σε μία με δύο μέρες από τον τραυματισμό,
- δυσκολία να λυγίσετε ή να τεντώσετε πλήρως το γόνατο,
- μάγκωμα ή κλείδωμα, όταν ένα κομμάτι του μηνίσκου μετακινείται και μπλοκάρει την κίνηση,
- αίσθημα ότι το γόνατο «υποχωρεί» ή «κάνει κλικ».
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Το γόνατο κλειδώνει και δεν μπορείτε να το τεντώσετε.
- Δεν μπορείτε να πατήσετε ή το γόνατο πρήστηκε πολύ μέσα σε λίγες ώρες.
- Υπάρχει αστάθεια, το γόνατο «φεύγει» στο περπάτημα.
- Το πρήξιμο συνοδεύεται από ζέστη, κοκκίνισμα ή πυρετό.
Διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό: πώς έγινε ο τραυματισμός, πότε εμφανίστηκε το πρήξιμο, αν το γόνατο κλειδώνει. Στην κλινική εξέταση ελέγχουμε για ευαισθησία στη γραμμή της άρθρωσης και κάνουμε ειδικές δοκιμασίες που προκαλούν τον πόνο της ρήξης, ενώ εξετάζουμε και τους συνδέσμους.
Η ακτινογραφία δεν δείχνει τον μηνίσκο. Είναι όμως χρήσιμη για να αποκλειστεί κάταγμα και να εκτιμηθεί η οστεοαρθρίτιδα, που επηρεάζει την επιλογή θεραπείας. Η μαγνητική τομογραφία είναι η εξέταση που δείχνει τον τύπο και τη θέση της ρήξης. Μετά τη μέση ηλικία, η μαγνητική συχνά δείχνει εκφυλιστικές αλλοιώσεις και σε γόνατα που δεν πονούν. Γι’ αυτό η απόφαση για θεραπεία βασίζεται στα συμπτώματα και στην εξέταση, όχι μόνο στην εικόνα.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Πολλές ρήξεις, και κυρίως οι εκφυλιστικές χωρίς μηχανικά συμπτώματα, αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά. Η θεραπεία περιλαμβάνει:
- προσωρινή αποφυγή των κινήσεων που προκαλούν πόνο, όπως βαθύ κάθισμα και στροφές,
- πάγο και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα,
- πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με έμφαση στην ενδυνάμωση του τετρακέφαλου και των μυών του ισχίου,
- σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμες θεραπείες για τον έλεγχο του πόνου και της φλεγμονής.
Η βελτίωση συνήθως φαίνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες. Για τις εκφυλιστικές ρήξεις, οι μελέτες δείχνουν ότι ένα σωστά οργανωμένο πρόγραμμα ασκήσεων έχει συχνά παρόμοιο αποτέλεσμα με την αρθροσκόπηση.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Χειρουργική αντιμετώπιση συζητάμε όταν:
- το γόνατο κλειδώνει ή υπάρχει μετατοπισμένη ρήξη, όπως η ρήξη «λαβής κάδου»,
- τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική θεραπεία,
- πρόκειται για τραυματική ρήξη σε νέο, δραστήριο άτομο που μπορεί να συρραφεί,
- υπάρχει ταυτόχρονα ρήξη χιαστού, οπότε αντιμετωπίζονται μαζί.
Η επέμβαση γίνεται με αρθροσκόπηση, από δύο ή τρεις μικρές τομές. Υπάρχουν δύο επιλογές:
- Συρραφή μηνίσκου: το σχισμένο τμήμα ράβεται για να επουλωθεί. Είναι η προτιμώμενη λύση όταν η ρήξη βρίσκεται σε τμήμα με καλή αιμάτωση και ο ιστός είναι υγιής, γιατί διατηρεί τον μηνίσκο και την προστατευτική του λειτουργία.
- Μερική μηνισκεκτομή: αφαιρείται μόνο το κατεστραμμένο τμήμα που δεν μπορεί να επουλωθεί και ο υπόλοιπος μηνίσκος λειαίνεται και διατηρείται.
Το ποια τεχνική είναι κατάλληλη αποφασίζεται με βάση τον τύπο της ρήξης, την ηλικία και τις απαιτήσεις σας. Η τελική επιβεβαίωση γίνεται συχνά κατά την αρθροσκόπηση.
Αποκατάσταση και επιστροφή στις δραστηριότητες
Ο χρόνος αποκατάστασης εξαρτάται κυρίως από το είδος της επέμβασης. Τα παρακάτω διαστήματα είναι ενδεικτικά. Το δικό σας πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.
- Μετά από μερική μηνισκεκτομή: βάδιση από την ίδια ή την επόμενη μέρα, συχνά με πατερίτσες για λίγες μέρες. Επιστροφή σε εργασία γραφείου σε περίπου μία με δύο εβδομάδες και σε αθλήματα συνήθως σε τέσσερις με έξι εβδομάδες.
- Μετά από συρραφή μηνίσκου: ο μηνίσκος χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί. Γι’ αυτό τις πρώτες εβδομάδες υπάρχουν περιορισμοί στη φόρτιση και στο λύγισμα, συχνά με νάρθηκα. Η επιστροφή σε αθλήματα με στροφές γίνεται συνήθως μετά από τέσσερις με έξι μήνες.
Η φυσικοθεραπεία είναι μέρος της θεραπείας και όχι προαιρετική. Η ενδυνάμωση των μυών προστατεύει το γόνατο και μειώνει τον κίνδυνο νέου τραυματισμού.
Τι γίνεται μακροπρόθεσμα
Ο μηνίσκος προστατεύει τον χόνδρο της άρθρωσης. Όσο μεγαλύτερο τμήμα του χάνεται, τόσο αυξάνει η πίεση στον χόνδρο και ο κίνδυνος οστεοαρθρίτιδας στο μέλλον. Γι’ αυτό η σύγχρονη αντιμετώπιση έχει στόχο να διατηρηθεί όσο περισσότερος μηνίσκος γίνεται, είτε με συντηρητική θεραπεία είτε με συρραφή όπου είναι εφικτή.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό αξιολογούμε κάθε περιστατικό ξεχωριστά και εξηγούμε τις επιλογές, ώστε να αποφασίσουμε μαζί την καταλληλότερη θεραπεία για το γόνατό σας.
Συχνές ερωτήσεις
Η ρήξη μηνίσκου χρειάζεται χειρουργείο ή όχι;
Όχι πάντα. Πολλές ρήξεις, ιδίως οι εκφυλιστικές σε ανθρώπους άνω των 40, βελτιώνονται με φυσικοθεραπεία. Χειρουργείο συζητάμε όταν το γόνατο κλειδώνει, όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική θεραπεία ή όταν πρόκειται για τραυματική ρήξη σε νέο άτομο που μπορεί να συρραφεί.
Πόσο καιρό είμαι εκτός μετά από ρήξη μηνίσκου;
Εξαρτάται από τη θεραπεία. Με συντηρητική αντιμετώπιση η βελτίωση φαίνεται συνήθως σε λίγες εβδομάδες. Μετά από μερική μηνισκεκτομή, η επιστροφή στον αθλητισμό γίνεται συνήθως σε τέσσερις με έξι εβδομάδες. Μετά από συρραφή χρειάζονται συνήθως τέσσερις με έξι μήνες.
Μπορώ να περπατάω με ρήξη μηνίσκου;
Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να περπατήσουν, αν και με πόνο ή πρήξιμο τις πρώτες μέρες. Αν το γόνατο κλειδώνει ή δεν μπορείτε να πατήσετε, χρειάζεται άμεση εκτίμηση, γιατί μπορεί να πρόκειται για μετατοπισμένη ρήξη.
Επουλώνεται μόνος του ο μηνίσκος;
Μικρές ρήξεις στο εξωτερικό τμήμα του μηνίσκου, που έχει καλή αιμάτωση, μπορεί να επουλωθούν. Οι ρήξεις στο εσωτερικό τμήμα συνήθως δεν επουλώνονται. Τα συμπτώματα όμως συχνά υποχωρούν με φυσικοθεραπεία, ακόμη κι αν η ρήξη παραμένει στη μαγνητική.
Τι σημαίνει ρήξη μηνίσκου και χιαστού μαζί;
Στους τραυματισμούς με στροφή του γόνατος, ο πρόσθιος χιαστός και ο μηνίσκος συχνά τραυματίζονται μαζί. Τότε αντιμετωπίζονται συνήθως στην ίδια επέμβαση: γίνεται συνδεσμοπλαστική του χιαστού και, όπου είναι εφικτό, συρραφή του μηνίσκου.
Τι εξέταση χρειάζεται για να φανεί η ρήξη μηνίσκου;
Η μαγνητική τομογραφία είναι η εξέταση που δείχνει τον μηνίσκο. Πριν από αυτήν προηγείται κλινική εξέταση. Συχνά ζητείται και ακτινογραφία, για να εκτιμηθεί η κατάσταση του χόνδρου και να αποκλειστεί κάταγμα.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.