Με μια ματιά
- Οι περισσότερες αρθροπλαστικές λειτουργούν καλά για πολλά χρόνια, αλλά ένα μέρος τους χρειάζεται κάποια στιγμή αναθεώρηση.
- Νέος πόνος σε μια πρόθεση που λειτουργούσε καλά δεν είναι φυσιολογικός και χρειάζεται έλεγχο.
- Πριν από κάθε αναθεώρηση πρέπει να αποκλειστεί ή να επιβεβαιωθεί η λοίμωξη, γιατί αλλάζει ριζικά τον σχεδιασμό της επέμβασης.
- Η αναθεώρηση μπορεί να αφορά ένα μόνο τμήμα της πρόθεσης ή όλα τα εξαρτήματα.
- Ο τακτικός επανέλεγχος με ακτινογραφίες εντοπίζει προβλήματα πριν προκαλέσουν μεγάλη απώλεια οστού.
Τι είναι η αναθεώρηση αρθροπλαστικής
Μια πρόθεση ισχίου ή γόνατος αποτελείται από εμφυτεύματα που στερεώνονται στο οστό και από μια ολισθαίνουσα επιφάνεια, συνήθως από πολυαιθυλένιο ή κεραμικό. Με τα χρόνια, ή εξαιτίας μιας επιπλοκής, κάποιο από αυτά τα τμήματα μπορεί να πάψει να λειτουργεί σωστά.
Η αναθεώρηση αρθροπλαστικής, ή επανεπέμβαση αρθροπλαστικής, αφαιρεί τα εξαρτήματα που έχουν πρόβλημα και τα αντικαθιστά με νέα. Μπορεί να είναι:
- μερική, όταν αλλάζει μόνο ένα τμήμα, για παράδειγμα το ένθετο πολυαιθυλενίου που έχει φθαρεί,
- ολική, όταν αφαιρούνται και αντικαθίστανται όλα τα εμφυτεύματα.
Στο ισχίο, η αναθεώρηση μπορεί να αφορά την κοτύλη, το στέλεχος στο μηριαίο οστό, την κεφαλή ή το ένθετο ανάμεσά τους. Στο γόνατο μπορεί να αφορά το μηριαίο ή το κνημιαίο εμφύτευμα, το ένθετο πολυαιθυλενίου ή την επιγονατίδα. Μια μερική αρθροπλαστική γόνατος που έχει πρόβλημα συνήθως μετατρέπεται σε ολική.
Η επέμβαση είναι πιο απαιτητική από την πρώτη αρθροπλαστική. Το οστό μπορεί να έχει αραιώσει, οι ιστοί έχουν ουλές από την προηγούμενη επέμβαση και συχνά χρειάζονται ειδικά εμφυτεύματα αναθεώρησης.
Γιατί μια πρόθεση χρειάζεται αλλαγή
Οι πιο συχνοί λόγοι για αναθεώρηση είναι:
- Άσηπτη χαλάρωση πρόθεσης: η σύνδεση του εμφυτεύματος με το οστό χαλαρώνει χωρίς λοίμωξη. Συχνά σχετίζεται με τη φθορά της ολισθαίνουσας επιφάνειας, γιατί τα μικροσκοπικά σωματίδια φθοράς προκαλούν αντίδραση που απορροφά το γύρω οστό (οστεόλυση).
- Λοίμωξη: μπορεί να εμφανιστεί νωρίς μετά την επέμβαση ή χρόνια αργότερα, για παράδειγμα μετά από μια λοίμωξη σε άλλο σημείο του σώματος. Η αντιμετώπιση περιγράφεται αναλυτικά στη σελίδα για τις περιπροθετικές λοιμώξεις.
- Αστάθεια: επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα στο ισχίο ή αίσθημα ότι το γόνατο «φεύγει», λόγω της θέσης των εμφυτευμάτων ή χαλαρότητας των μαλακών μορίων.
- Κάταγμα γύρω από την πρόθεση, συνήθως μετά από πτώση. Όταν το κάταγμα χαλαρώνει την πρόθεση, συχνά χρειάζεται αναθεώρηση. Δείτε τη σελίδα για τα περιπροθετικά κατάγματα.
- Δυσκαμψία ή επίμονος πόνος με συγκεκριμένη μηχανική αιτία, όπως ακατάλληλη θέση ή μέγεθος εμφυτεύματος.
- Αντίδραση σε προϊόντα φθοράς μετάλλου, σε ορισμένους τύπους προθέσεων ισχίου με μεταλλικές επιφάνειες τριβής.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πυρετός μαζί με πόνο, ερυθρότητα ή υγρό από την ουλή της πρόθεσης.
- Ξαφνικός πόνος και αδυναμία να πατήσετε μετά από πτώση.
- Το πόδι φαίνεται κοντύτερο ή στραμμένο και δεν μπορείτε να το κινήσετε, που μπορεί να σημαίνει εξάρθρημα.
- Πόνος ή πρήξιμο στη γάμπα, δύσπνοια ή πόνος στο στήθος μετά από επέμβαση.
Συμπτώματα και διάγνωση
Ένα πρόβλημα στην πρόθεση μπορεί να εξελίσσεται για καιρό χωρίς συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν, τα πιο συχνά είναι:
- νέος πόνος στο ισχίο, στη βουβωνική χώρα, στον μηρό ή στο γόνατο, μετά από χρόνια καλής λειτουργίας,
- πόνος στα πρώτα βήματα, όταν σηκώνεστε από την καρέκλα,
- αστάθεια, εξάρθρημα ή αίσθημα ότι η άρθρωση «γλιστρά»,
- επανεμφάνιση χωλότητας ή αλλαγή στο μήκος του ποδιού,
- πρήξιμο, ζέστη, κοκκίνισμα ή υγρό από την ουλή, που μπορεί να σημαίνουν λοίμωξη.
Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό, τα στοιχεία της αρχικής επέμβασης και την κλινική εξέταση. Οι ακτινογραφίες, και ιδίως η σύγκρισή τους με παλαιότερες, δείχνουν χαλάρωση, φθορά ή απώλεια οστού. Οι αιματολογικές εξετάσεις για δείκτες φλεγμονής βοηθούν στη διερεύνηση λοίμωξης. Όταν υπάρχει υποψία, γίνεται παρακέντηση της άρθρωσης για καλλιέργεια του υγρού. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται αξονική τομογραφία ή σπινθηρογράφημα.
Σχεδιασμός της αναθεώρησης αρθροπλαστικής
Κάθε αναθεώρηση σχεδιάζεται ξεχωριστά. Πριν την επέμβαση:
- αναγνωρίζουμε τον τύπο της υπάρχουσας πρόθεσης, ώστε να είναι διαθέσιμα τα κατάλληλα εργαλεία και ανταλλακτικά,
- εκτιμάμε πόσο οστό έχει χαθεί και πώς θα αναπληρωθεί, με μακρύτερα στελέχη, μεταλλικά συμπληρώματα ή οστικά μοσχεύματα,
- αποφασίζουμε αν χρειάζεται πρόθεση με μεγαλύτερο βαθμό σταθερότητας, όταν οι σύνδεσμοι ή οι μύες είναι ανεπαρκείς,
- ρυθμίζουμε, σε συνεργασία με τους άλλους γιατρούς σας, χρόνια νοσήματα όπως ο διαβήτης ή η αναιμία.
Όταν η αιτία είναι λοίμωξη, η αναθεώρηση μπορεί να γίνει σε ένα στάδιο, με αφαίρεση της πρόθεσης, καθαρισμό και τοποθέτηση νέας στην ίδια επέμβαση, ή σε δύο στάδια, με προσωρινό ένθεμα (spacer) με αντιβιοτικό και νέα πρόθεση όταν η λοίμωξη θεραπευτεί. Η επιλογή εξαρτάται από το μικρόβιο, την κατάσταση των ιστών και την υγεία σας.
Πώς γίνεται
Η αναθεώρηση γίνεται με ραχιαία ή γενική αναισθησία και διαρκεί συνήθως περισσότερο από την πρώτη αρθροπλαστική. Ο χειρουργός χρησιμοποιεί συνήθως την παλιά τομή. Αφαιρεί προσεκτικά τα εμφυτεύματα, με στόχο να διατηρηθεί όσο περισσότερο οστό γίνεται, καθαρίζει την περιοχή και λαμβάνει δείγματα ιστών για καλλιέργεια. Στη συνέχεια αποκαθιστά τα ελλείμματα του οστού και τοποθετεί τα νέα εμφυτεύματα.
Η απώλεια αίματος είναι συνήθως μεγαλύτερη από ό,τι στην πρώτη επέμβαση. Γι’ αυτό λαμβάνονται μέτρα για τον περιορισμό της και, όταν χρειάζεται, γίνεται μετάγγιση.
Μετά την επέμβαση – αποκατάσταση
Η κινητοποίηση ξεκινά νωρίς, αλλά η αποκατάσταση είναι συνήθως πιο σταδιακή από την πρώτη αρθροπλαστική. Ανάλογα με την ποιότητα του οστού και τη στερέωση, ο χειρουργός μπορεί να συστήσει περιορισμένη φόρτιση για μερικές εβδομάδες, με περιπατητήρα ή πατερίτσες. Μετά από αναθεώρηση ισχίου μπορεί να δοθούν οδηγίες για θέσεις που πρέπει να αποφεύγονται, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εξαρθρήματος.
Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως περισσότερο και η πλήρης βελτίωση μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες. Στην αναθεώρηση δύο σταδίων για λοίμωξη, το διάστημα ανάμεσα στις επεμβάσεις περιλαμβάνει αντιβιοτική αγωγή και στενή παρακολούθηση. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός, μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.
Πρόληψη και τακτική παρακολούθηση
Δεν μπορούν να προληφθούν όλα τα προβλήματα μιας πρόθεσης, αλλά αρκετά μπορούν να εντοπιστούν νωρίς ή να γίνουν λιγότερο πιθανά:
- επανέλεγχος με ακτινογραφίες στα διαστήματα που σας έχουν συστηθεί, ακόμη κι όταν δεν έχετε ενοχλήσεις, γιατί η φθορά και η οστεόλυση συχνά δεν πονούν στην αρχή,
- έγκαιρη αντιμετώπιση λοιμώξεων σε άλλα σημεία του σώματος, όπως στο δέρμα, στο ουροποιητικό ή στα δόντια,
- ενημέρωση κάθε γιατρού και οδοντιάτρου ότι έχετε πρόθεση. Αν χρειάζεται προληπτική αντιβίωση πριν από κάποια επέμβαση, το αποφασίζει ο γιατρός σας,
- πρόληψη των πτώσεων, με ασφαλές σπίτι, κατάλληλα παπούτσια και, όπου χρειάζεται, έλεγχο για οστεοπόρωση,
- διατήρηση φυσιολογικού βάρους και δραστηριότητες χαμηλής επιβάρυνσης.
Κίνδυνοι και αποτελέσματα
Επειδή η επέμβαση είναι πιο σύνθετη, οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι από την πρώτη αρθροπλαστική: λοίμωξη, εξάρθρημα, κάταγμα κατά την αφαίρεση των εμφυτευμάτων, θρόμβωση, τραυματισμός νεύρου και ανάγκη για νέα επέμβαση στο μέλλον. Τους συζητάμε αναλυτικά μαζί σας, με βάση τη δική σας περίπτωση.
Στους περισσότερους ασθενείς η αναθεώρηση μειώνει τον πόνο και αποκαθιστά τη σταθερότητα, αν και το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα ίδιο με εκείνο της πρώτης επέμβασης. Αν έχετε αρθροπλαστική γόνατος ή αρθροπλαστική ισχίου και εμφανίσατε νέο πόνο ή αστάθεια, στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, μπορούμε να εκτιμήσουμε την πρόθεσή σας και να συζητήσουμε τις επιλογές.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε χρειάζεται αναθεώρηση αρθροπλαστικής;
Όταν μια πρόθεση ισχίου ή γόνατος έχει χαλαρώσει, έχει φθαρεί, έχει μολυνθεί, είναι ασταθής ή έχει υποστεί κάταγμα γύρω της. Η απόφαση βασίζεται στα συμπτώματα, στις ακτινογραφίες και στον αποκλεισμό λοίμωξης. Δεν χρειάζεται κάθε ήπια ενόχληση επέμβαση.
Πώς καταλαβαίνω ότι χαλάρωσε η πρόθεση;
Η χαλάρωση πρόθεσης προκαλεί συχνά νέο πόνο μετά από χρόνια καλής λειτουργίας, ιδίως στα πρώτα βήματα ή στη φόρτιση. Στο ισχίο ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται στη βουβωνική χώρα ή στον μηρό. Η επιβεβαίωση γίνεται με ακτινογραφίες, ιδανικά σε σύγκριση με παλαιότερες.
Είναι πιο δύσκολη η επανεπέμβαση αρθροπλαστικής από την πρώτη;
Ναι. Η επανεπέμβαση αρθροπλαστικής διαρκεί συνήθως περισσότερο, συχνά χρειάζεται αποκατάσταση απώλειας οστού και ειδικά εμφυτεύματα, και έχει μεγαλύτερους κινδύνους. Γι' αυτό απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και πλήρη διερεύνηση πριν την επέμβαση.
Πόσο διαρκεί η αποκατάσταση μετά από αναθεώρηση;
Η αποκατάσταση είναι συνήθως πιο αργή από την πρώτη αρθροπλαστική και μπορεί να περιλαμβάνει περιορισμένη φόρτιση για μερικές εβδομάδες. Η πλήρης βελτίωση χρειάζεται ενδεικτικά αρκετούς μήνες, ανάλογα με το τι αλλάχθηκε και την ποιότητα του οστού. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας.
Μπορεί μια πρόθεση να αλλάξει περισσότερες από μία φορές;
Ναι, μια πρόθεση μπορεί να αναθεωρηθεί ξανά αν χρειαστεί. Κάθε νέα επέμβαση όμως είναι συνήθως πιο απαιτητική, γιατί το οστό και οι ιστοί έχουν ήδη επιβαρυνθεί. Ο τακτικός επανέλεγχος βοηθά να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα νωρίς.
Πονάει η πρόθεση μετά από χρόνια: είναι φυσιολογικό;
Όχι. Μια πρόθεση που λειτουργούσε καλά δεν αναμένεται να αρχίσει ξαφνικά να πονά. Ο νέος πόνος μπορεί να οφείλεται σε χαλάρωση, φθορά ή λοίμωξη, αλλά και σε αιτίες έξω από την άρθρωση, όπως η μέση ή οι τένοντες. Χρειάζεται εξέταση και ακτινογραφίες, ώστε να βρεθεί η αιτία πριν αποφασιστεί οποιαδήποτε θεραπεία.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.