Λοίμωξη πρόθεσης (περιπροθετική λοίμωξη)

Τι είναι η λοίμωξη πρόθεσης

Μετά από μια αρθροπλαστική, η πρόθεση είναι μια ξένη επιφάνεια μέσα στο σώμα. Αν μικρόβια φτάσουν σε αυτήν, μπορούν να κολλήσουν πάνω της και να σχηματίσουν βιοφίλμ, ένα λεπτό στρώμα που τα προστατεύει από το ανοσοποιητικό και από τα αντιβιοτικά. Γι’ αυτό η λοίμωξη πρόθεσης σπάνια θεραπεύεται μόνο με αντιβίωση.

Ανάλογα με το πότε και πώς εμφανίζεται, διακρίνεται σε:

• Πρώιμη μετεγχειρητική λοίμωξη: εμφανίζεται τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση, συνήθως με προβλήματα στο τραύμα.
• Χρόνια ή όψιμη λοίμωξη: εξελίσσεται σιωπηλά μήνες ή χρόνια μετά, συχνά από μικρόβια χαμηλής λοιμογόνου δύναμης που μπήκαν κατά την επέμβαση.
• Οξεία αιματογενής λοίμωξη: σε μια πρόθεση που λειτουργούσε καλά, μικρόβια φτάνουν μέσω του αίματος από άλλη εστία, όπως μια λοίμωξη του δέρματος, των ούρων ή των δοντιών.

Τον κίνδυνο αυξάνουν ο αρρύθμιστος διαβήτης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η ανοσοκαταστολή, οι προηγούμενες επεμβάσεις στην ίδια άρθρωση και τα προβλήματα στην επούλωση του τραύματος.

Συμπτώματα λοίμωξης πρόθεσης

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της λοίμωξης:

• Πρώιμη λοίμωξη: κοκκίνισμα και ζέστη γύρω από την τομή, εκροή υγρού που συνεχίζεται πέρα από τις πρώτες μέρες, πόνος που αυξάνεται αντί να μειώνεται, πυρετός.
• Χρόνια λοίμωξη: επίμονος πόνος στην άρθρωση, και σε ηρεμία, χωρίς άλλη εξήγηση. Μερικές φορές πρήξιμο ή ένα μικρό άνοιγμα στο δέρμα με εκροή, το συρίγγιο. Ο πυρετός συχνά λείπει. Η πρόθεση μπορεί να χαλαρώσει νωρίτερα από το αναμενόμενο.
• Οξεία αιματογενής λοίμωξη: αιφνίδιος πόνος, πρήξιμο και ζέστη σε μια πρόθεση που λειτουργούσε καλά, συνήθως με πυρετό.

Δεν σημαίνει κάθε πόνος σε μια αρθροπλαστική λοίμωξη. Επειδή όμως η λοίμωξη μπορεί να μοιάζει με μηχανική χαλάρωση, ο έλεγχος για λοίμωξη γίνεται σε κάθε επώδυνη πρόθεση πριν από οποιαδήποτε αναθεώρηση. Ένα σημάδι που πρέπει να σας κάνει να επικοινωνήσετε με τον χειρουργό είναι ο πόνος που δεν υποχώρησε ποτέ πλήρως μετά την αρθροπλαστική ή που επανήλθε χωρίς προφανή λόγο.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό ευρημάτων, σύμφωνα με διεθνώς αποδεκτά κριτήρια:

• Αιματολογικές εξετάσεις: CRP και ΤΚΕ. Φυσιολογικές τιμές κάνουν τη λοίμωξη λιγότερο πιθανή, αλλά δεν την αποκλείουν.
• Παρακέντηση της άρθρωσης: το αρθρικό υγρό εξετάζεται για αριθμό κυττάρων, ειδικούς δείκτες φλεγμονής και καλλιέργεια. Είναι η πιο σημαντική εξέταση.
• Απεικόνιση: οι ακτινογραφίες δείχνουν χαλάρωση ή απώλεια οστού γύρω από την πρόθεση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και άλλες εξετάσεις.
• Καλλιέργειες ιστών κατά την επέμβαση, από πολλά σημεία, για την τελική ταυτοποίηση του μικροβίου.

Ένας σημαντικός κανόνας: αν υπάρχει υποψία λοίμωξης πρόθεσης, η αντιβίωση δεν πρέπει να ξεκινά «στα τυφλά» πριν από την παρακέντηση, εκτός αν η γενική κατάσταση το απαιτεί. Η προηγούμενη αντιβίωση μπορεί να κάνει τις καλλιέργειες αρνητικές και να δυσκολέψει τη σωστή θεραπεία. Αν έχετε ήδη πάρει αντιβίωση, ενημερώστε τον χειρουργό σας. Μερικές φορές χρειάζεται να μεσολαβήσει ένα διάστημα χωρίς αντιβίωση πριν από την παρακέντηση, πάντα με ιατρική οδηγία.

Θεραπεία

Η θεραπεία συνδυάζει χειρουργική αντιμετώπιση με στοχευμένη αντιβίωση, που σχεδιάζεται με λοιμωξιολόγο. Οι βασικές επιλογές είναι:

• Καθαρισμός με διατήρηση της πρόθεσης: στις πρώιμες μετεγχειρητικές και στις οξείες αιματογενείς λοιμώξεις, όταν η πρόθεση είναι σταθερή και τα συμπτώματα διαρκούν λίγο. Γίνεται εκτεταμένος καθαρισμός, πλύση και αλλαγή των αφαιρούμενων τμημάτων της πρόθεσης, όπως το πολυαιθυλένιο, και ακολουθεί αντιβίωση για αρκετές εβδομάδες.
• Αναθεώρηση σε ένα στάδιο: η μολυσμένη πρόθεση αφαιρείται και στην ίδια επέμβαση τοποθετείται νέα, μετά από ενδελεχή καθαρισμό. Επιλέγεται όταν το μικρόβιο είναι γνωστό και ευαίσθητο στα αντιβιοτικά και οι μαλακοί ιστοί είναι σε καλή κατάσταση.
• Αναθεώρηση σε δύο στάδια: η πρόθεση αφαιρείται και τοποθετείται προσωρινά ένας «αναστολέας» από τσιμέντο με αντιβιοτικό. Μετά από ένα διάστημα αντιβίωσης, και όταν η λοίμωξη έχει ελεγχθεί, τοποθετείται η νέα πρόθεση. Περισσότερα για την αναθεώρηση αρθροπλαστικής.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, όταν η γενική κατάσταση δεν επιτρέπει επέμβαση, επιλέγεται μακροχρόνια κατασταλτική αντιβίωση, με στόχο τον έλεγχο των συμπτωμάτων.

Αποκατάσταση

Η αποκατάσταση εξαρτάται από τη θεραπεία. Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας.

• Μετά από καθαρισμό με διατήρηση της πρόθεσης, η κινητοποίηση ξεκινά συνήθως νωρίς, όπως μετά από την αρχική αρθροπλαστική.
• Στην αναθεώρηση σε δύο στάδια, το διάστημα ανάμεσα στις δύο επεμβάσεις διαρκεί συνήθως αρκετές εβδομάδες έως λίγους μήνες, με περιορισμένη φόρτιση ή κίνηση ανάλογα με τον αναστολέα.
• Η πλήρης ανάρρωση μετά από αναθεώρηση για λοίμωξη χρειάζεται συνήθως αρκετούς μήνες φυσικοθεραπείας και τακτική παρακολούθηση με αιματολογικές εξετάσεις.

Η ψυχολογική επιβάρυνση είναι μεγάλη, για τον ασθενή και την οικογένεια. Η σαφής ενημέρωση για κάθε βήμα και η συνεχής επικοινωνία με τη θεραπευτική ομάδα βοηθούν σημαντικά.

Μετά τη θεραπεία: τι να περιμένετε

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες με μια λειτουργική άρθρωση χωρίς λοίμωξη. Η άρθρωση μπορεί να είναι λίγο πιο δύσκαμπτη ή λιγότερο δυνατή από ό,τι μετά την αρχική αρθροπλαστική, γιατί οι ιστοί έχουν υποστεί περισσότερες επεμβάσεις.

Η παρακολούθηση συνεχίζεται για μεγάλο διάστημα, με κλινική εξέταση και αιματολογικές εξετάσεις στην αρχή πιο συχνά και αργότερα πιο αραιά. Αν εμφανιστεί ξανά πόνος, πρήξιμο ή πυρετός, επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας και μην ξεκινήσετε αντιβίωση πριν εξεταστείτε. Μια υποτροπή είναι δυνατή, αλλά η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει τις επιλογές θεραπείας.

Πρόληψη

Η πρόληψη ξεκινά πριν από την αρθροπλαστική και συνεχίζεται για όσο έχετε την πρόθεση:

• Πριν από την επέμβαση: καλή ρύθμιση του σακχάρου, διακοπή του καπνίσματος, αντιμετώπιση λοιμώξεων του δέρματος, των ούρων ή των δοντιών και, όπου χρειάζεται, μείωση του βάρους.
• Κατά την επέμβαση: προφυλακτική αντιβίωση και αυστηρά πρωτόκολλα αποστείρωσης στο χειρουργείο.
• Μετά την επέμβαση: φροντίδα του τραύματος σύμφωνα με τις οδηγίες και άμεση επικοινωνία αν εμφανιστεί εκροή ή κοκκίνισμα.
• Μακροπρόθεσμα: έγκαιρη θεραπεία κάθε βακτηριακής λοίμωξης στο σώμα. Για την ανάγκη προφυλακτικής αντιβίωσης πριν από οδοντιατρικές επεμβάσεις, συζητήστε με τον ορθοπαιδικό και τον οδοντίατρό σας.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, αξιολογούμε κάθε επώδυνη αρθροπλαστική, είτε από γόνατο είτε από ισχίο, με συστηματικό έλεγχο για λοίμωξη, και σχεδιάζουμε τη θεραπεία μαζί με λοιμωξιολόγο. Δείτε επίσης τις λοιμώξεις οστών και μαλακών μορίων.