Διάστρεμμα ποδοκνημικής και συνδεσμικές κακώσεις

Τι είναι το διάστρεμμα ποδοκνημικής

Η ποδοκνημική άρθρωση, αυτό που στην καθημερινή γλώσσα λέμε αστράγαλο, σταθεροποιείται από ισχυρούς συνδέσμους. Στο πιο συχνό διάστρεμμα το πόδι στρέφεται απότομα προς τα μέσα, όπως όταν πατάτε στραβά σε ένα σκαλοπάτι ή στο πόδι ενός άλλου παίκτη. Τότε τεντώνονται ή σχίζονται οι σύνδεσμοι στην εξωτερική πλευρά του αστραγάλου.

Υπάρχουν και λιγότερο συχνές συνδεσμικές κακώσεις:

• Κάκωση της κνημοπερονιαίας συνδέσμωσης («ψηλό» διάστρεμμα): τραυματίζονται οι σύνδεσμοι που ενώνουν την κνήμη με την περόνη, πάνω από την άρθρωση, συνήθως σε στροφή του ποδιού προς τα έξω. Ο πόνος είναι πιο ψηλά και μπροστά στον αστράγαλο, το πρήξιμο συχνά μικρότερο και η αποκατάσταση διαρκεί περισσότερο. Επειδή μπορεί να υποτιμηθεί, χρειάζεται προσεκτική εξέταση.
• Κάκωση του δελτοειδούς συνδέσμου, στην εσωτερική πλευρά, που συχνά συνοδεύει κάταγμα.

Στα παιδιά και στους εφήβους που μεγαλώνουν ακόμη, οι σύνδεσμοι είναι συχνά πιο ανθεκτικοί από τους χόνδρους αύξησης των οστών. Ένα «διάστρεμμα» σε αυτή την ηλικία μπορεί έτσι να είναι κάκωση του χόνδρου αύξησης. Γι’ αυτό, σε ένα παιδί με έντονο πόνο πάνω στο οστό, η εξέταση από ορθοπαιδικό και η ακτινογραφία γίνονται πιο εύκολα.

Βαθμοί: διάστρεμμα 1ου, 2ου και 3ου βαθμού

• Διάστρεμμα 1ου βαθμού: ο σύνδεσμος τεντώνεται χωρίς σημαντική ρήξη. Υπάρχει ήπιος πόνος και πρήξιμο και μπορείτε να περπατήσετε.
• Διάστρεμμα 2ου βαθμού: μερική ρήξη του συνδέσμου. Ο πόνος, το πρήξιμο και η μελανιά είναι εντονότερα και το περπάτημα δύσκολο για μερικές μέρες.
• Διάστρεμμα 3ου βαθμού: πλήρης ρήξη ενός ή περισσότερων συνδέσμων, με έντονο πρήξιμο, μεγάλη μελανιά και αίσθημα αστάθειας.

Ο βαθμός δεν μπορεί πάντα να εκτιμηθεί σωστά τις πρώτες μέρες, όταν ο πόνος και το πρήξιμο δυσκολεύουν την εξέταση. Γι’ αυτό μερικές φορές επανεξετάζουμε τον αστράγαλο μετά από λίγες μέρες.

Πότε χρειάζεται ακτινογραφία

Τα περισσότερα διαστρέμματα δεν χρειάζονται ακτινογραφία. Τη ζητάμε όταν, σύμφωνα με τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται διεθνώς:

• δεν μπορείτε να κάνετε τέσσερα βήματα αμέσως μετά τον τραυματισμό και κατά την εξέταση,
• πονάει η πίεση στο πίσω χείλος ή στην άκρη του έξω ή του έσω σφυρού,
• πονάει η πίεση στη βάση του πέμπτου μεταταρσίου, στην εξωτερική πλευρά του ποδιού, ή στο σκαφοειδές οστό, στην εσωτερική πλευρά.

Αν υπάρχει κάταγμα, η αντιμετώπιση αλλάζει. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα για το κάταγμα ποδοκνημικής. Η μαγνητική τομογραφία δεν χρειάζεται στα συνηθισμένα διαστρέμματα. Τη ζητάμε όταν ο πόνος επιμένει για εβδομάδες, για να δούμε τον χόνδρο του αστραγάλου, τους τένοντες και τη συνδέσμωση.

Διάστρεμμα αστραγάλου: τι να κάνω τις πρώτες μέρες

Τις πρώτες δύο με τρεις μέρες στόχος είναι να περιοριστούν ο πόνος και το πρήξιμο, χωρίς να «ακινητοποιηθεί» άσκοπα ο αστράγαλος:

• Προστασία: νάρθηκας ή ελαστική περίδεση και, αν το πάτημα πονά πολύ, πατερίτσες για λίγες μέρες.
• Πάγος για 15–20 λεπτά, μερικές φορές την ημέρα, με ένα πανί ανάμεσα στον πάγο και στο δέρμα.
• Ανάρροπη θέση: το πόδι ψηλότερα από το επίπεδο της καρδιάς όταν κάθεστε ή ξαπλώνετε.
• Σταδιακή φόρτιση: πατήστε όσο σας επιτρέπει ο πόνος. Η πρώιμη, ελεγχόμενη κίνηση βοηθά την επούλωση περισσότερο από την πλήρη ακινησία.
• αναλγητικά, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.

Στα περισσότερα διαστρέμματα ένας λειτουργικός νάρθηκας είναι προτιμότερος από τον γύψο. Μια σύντομη ακινητοποίηση σε μπότα χρησιμοποιείται σε σοβαρά διαστρέμματα, όταν ο πόνος δεν επιτρέπει το πάτημα.

Τις πρώτες μέρες αποφύγετε ό,τι αυξάνει το πρήξιμο: ζεστά επιθέματα, ζεστό μπάνιο στο πόδι, έντονο μασάζ στο σημείο και το αλκοόλ. Μην επιστρέψετε στο άθλημα «για δοκιμή» όσο ο αστράγαλος πονά στο απλό περπάτημα.

Αποκατάσταση και ασκήσεις

Όταν υποχωρήσει ο οξύς πόνος, ξεκινά η αποκατάσταση. Είναι το πιο σημαντικό μέρος της θεραπείας, γιατί ένα διάστρεμμα που δεν αποκαταστάθηκε σωστά αφήνει συχνά αδύναμο και ασταθή αστράγαλο.

• Κινητικότητα: κινήσεις του αστραγάλου προς όλες τις κατευθύνσεις, για παράδειγμα «γράφοντας» τα γράμματα της αλφαβήτας με τα δάκτυλα.
• Ενδυνάμωση: ασκήσεις με λάστιχο αντίστασης, κυρίως για τους περονιαίους μύες στην εξωτερική πλευρά, και ανυψώσεις στις μύτες.
• Ισορροπία: στάση στο ένα πόδι, αρχικά σε σταθερό έδαφος και αργότερα σε μαλακή επιφάνεια ή με κλειστά μάτια.
• Αθλητικές κινήσεις: τρέξιμο, αλλαγές κατεύθυνσης και άλματα, μόνο όταν οι προηγούμενες ασκήσεις γίνονται χωρίς πόνο.

Για αρκετούς μήνες μετά την επιστροφή στο άθλημα, ένας νάρθηκας ή μια περίδεση μειώνει τον κίνδυνο νέου διαστρέμματος.

Πρόληψη νέου διαστρέμματος

Ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου για διάστρεμμα είναι ένα προηγούμενο διάστρεμμα. Μετά τον πρώτο τραυματισμό, οι σύνδεσμοι μπορεί να μείνουν λίγο χαλαροί και, κυρίως, η αίσθηση θέσης του αστραγάλου να μην επανέλθει πλήρως. Για να μειώσετε τον κίνδυνο:

• συνεχίστε τις ασκήσεις ισορροπίας λίγα λεπτά, δύο με τρεις φορές την εβδομάδα, και μετά το τέλος της αποκατάστασης,
• ζεσταθείτε σωστά πριν από την προπόνηση, με ασκήσεις που περιλαμβάνουν αλλαγές κατεύθυνσης,
• χρησιμοποιήστε νάρθηκα ή περίδεση σε αθλήματα με άλματα και επαφή, όπως το μπάσκετ και το βόλεϊ,
• επιλέξτε παπούτσια με καλό «κράτημα» της φτέρνας για το άθλημά σας και αλλάξτε τα όταν φθαρούν.

Πόσο διαρκεί ένα διάστρεμμα

Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά και εξαρτώνται από τη βαρύτητα και από το πόσο συστηματικά γίνεται η αποκατάσταση:

• 1ου βαθμού: συνήθως μία με δύο εβδομάδες.
• 2ου βαθμού: συνήθως τρεις έως έξι εβδομάδες.
• 3ου βαθμού ή κάκωση της συνδέσμωσης: συχνά δύο έως τρεις μήνες ή περισσότερο.

Στην εργασία γραφείου επιστρέφετε συνήθως μέσα σε λίγες μέρες, με το πόδι ψηλά όταν γίνεται. Σε εργασίες με πολλή ορθοστασία, σκάλες ή ανώμαλο έδαφος, η επιστροφή μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο. Ένα ελαφρύ πρήξιμο στο τέλος της μέρας μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες, κάτι που είναι αναμενόμενο. Αν όμως ο πόνος ή η αστάθεια επιμένουν μετά από έξι εβδομάδες, χρειάζεται επανεξέταση. Συχνές αιτίες είναι η βλάβη του χόνδρου του αστραγάλου, η κάκωση της συνδέσμωσης ή η τενοντίτιδα των περονιαίων.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Το χειρουργείο είναι σπάνια η πρώτη επιλογή. Το συζητάμε όταν:

• υπάρχει ασταθής κάκωση της κνημοπερονιαίας συνδέσμωσης ή συνοδό κάταγμα,
• υπάρχει σημαντική βλάβη του χόνδρου του αστραγάλου,
• μετά από σωστή αποκατάσταση ο αστράγαλος παραμένει ασταθής και «φεύγει» συχνά. Τότε οι σύνδεσμοι συρράπτονται και ενισχύονται ή, αν δεν επαρκούν, ανακατασκευάζονται με μόσχευμα, συχνά σε συνδυασμό με αρθροσκόπηση του αστραγάλου.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εκτιμάμε τη βαρύτητα του διαστρέμματος και σας δίνουμε ένα σαφές πρόγραμμα αποκατάστασης και επιστροφής στο άθλημα.