Με μια ματιά
- Οι δύο περονιαίοι τένοντες στρέφουν το πόδι προς τα έξω και προστατεύουν τον αστράγαλο από το στραβοπάτημα.
- Συχνά συνυπάρχουν με χαλαρούς συνδέσμους μετά από παλιά διαστρέμματα.
- Μια διαμήκης ρήξη του τένοντα μπορεί να προκαλεί πόνο για μήνες και να μη φαίνεται στην ακτινογραφία.
- Οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται με προστασία και φυσικοθεραπεία. Χειρουργείο χρειάζεται όταν υπάρχει ρήξη ή εξάρθρημα των τενόντων.
Τι είναι η τενοντίτιδα περονιαίων
Οι περονιαίοι είναι δύο μύες στην εξωτερική πλευρά της κνήμης, ο βραχύς και ο μακρύς. Οι τένοντές τους περνούν μαζί μέσα σε ένα αυλάκι πίσω από το έξω σφυρό, συγκρατούνται εκεί από έναν σύνδεσμο και συνεχίζουν προς το πόδι. Ο βραχύς καταλήγει στη βάση του πέμπτου μεταταρσίου, ενώ ο μακρύς περνά κάτω από το πέλμα. Στρέφουν το πόδι προς τα έξω και είναι η πρώτη άμυνα του αστραγάλου απέναντι στο στραβοπάτημα.
Τα προβλήματα των περονιαίων χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
- Τενοντοπάθεια: ερεθισμός και πάχυνση του τένοντα από υπερφόρτιση.
- Διαμήκης ρήξη: ο τένοντας, συνήθως ο βραχύς περονιαίος, σχίζεται κατά μήκος καθώς τρίβεται πάνω στο οστό.
- Εξάρθρημα των τενόντων: ο σύνδεσμος που τους συγκρατεί σχίζεται, συνήθως σε απότομη κάκωση, και οι τένοντες «πηδούν» πάνω από το έξω σφυρό.
Αιτίες
- επαναλαμβανόμενα διαστρέμματα και χρόνια αστάθεια του αστραγάλου, που υπερφορτώνουν τους τένοντες,
- πόδι με ψηλή καμάρα και πτέρνα που γέρνει προς τα μέσα, οπότε οι τένοντες δουλεύουν συνεχώς σε τάση,
- αθλήματα με τρέξιμο σε ανώμαλο έδαφος, αλλαγές κατεύθυνσης και άλματα, καθώς και ο χορός,
- ανατομικές ιδιαιτερότητες, όπως ένα ρηχό αυλάκι πίσω από το σφυρό ή ένας μυς που φτάνει χαμηλότερα από το συνηθισμένο και «στριμώχνει» τους τένοντες.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Μετά από τραυματισμό δεν μπορείτε να κάνετε τέσσερα βήματα ή πονάει έντονα η βάση του πέμπτου μεταταρσίου.
- Νιώσατε ένα «σπάσιμο» και από τότε κάτι «πηδά» πίσω από το έξω σφυρό: χρειάζεται έγκαιρη εκτίμηση.
- Ο αστράγαλος «φεύγει» συχνά, ακόμη και στο απλό περπάτημα.
- Η περιοχή είναι κόκκινη και ζεστή ή έχετε πυρετό.
Περονιαίοι τένοντες και αστάθεια του αστραγάλου
Οι περονιαίοι και οι έξω σύνδεσμοι του αστραγάλου δουλεύουν μαζί. Οι σύνδεσμοι είναι τα «παθητικά» στηρίγματα και οι περονιαίοι οι «ενεργητικοί» προστάτες, που συσπώνται αντανακλαστικά όταν το πόδι αρχίζει να στρίβει. Όταν οι σύνδεσμοι μείνουν χαλαροί μετά από διαστρέμματα, οι τένοντες αναλαμβάνουν περισσότερη δουλειά και υπερφορτώνονται. Αντίστροφα, αδύναμοι ή τραυματισμένοι τένοντες αφήνουν τον αστράγαλο πιο εκτεθειμένο σε νέο στραβοπάτημα.
Γι’ αυτό στην εξέταση ελέγχουμε πάντα και τα δύο. Ένας αστράγαλος που «φεύγει» μπορεί να οφείλεται στους συνδέσμους, στους τένοντες ή και στα δύο, και η θεραπεία πρέπει να καλύπτει ό,τι βρεθεί. Στο πόδι με ψηλή καμάρα και πτέρνα που γέρνει προς τα μέσα, το σχήμα του ποδιού ευνοεί και τα δύο προβλήματα, οπότε οι πάτοι ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, η διόρθωση της θέσης της πτέρνας είναι μέρος της λύσης.
Πόνος στον αστράγαλο εξωτερικά: τα συμπτώματα
Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:
- πόνος πίσω και κάτω από το έξω σφυρό, που χειροτερεύει με τη δραστηριότητα,
- πρήξιμο κατά μήκος της πορείας των τενόντων,
- αίσθημα αστάθειας ή ότι ο αστράγαλος «φεύγει», ιδίως σε ανώμαλο έδαφος,
- αίσθημα ότι κάτι «πηδά» ή «κάνει κλικ» πίσω από το σφυρό, όταν οι τένοντες βγαίνουν από τη θέση τους.
Ο πόνος συνήθως ξεκινά σταδιακά, μέσα σε εβδομάδες, και χειροτερεύει σε ανώμαλο έδαφος, σε πλάγιες κινήσεις και στο τέλος μιας μεγάλης προπόνησης. Μετά από εξάρθρημα των τενόντων, ο πόνος ξεκινά απότομα, συχνά σε απότομη κίνηση με το πόδι λυγισμένο προς τα πάνω, όπως στο σκι. Επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν με ένα διάστρεμμα που δεν έχει επουλωθεί, η πάθηση συχνά διαγιγνώσκεται με καθυστέρηση. Αν μετά από ένα διάστρεμμα ποδοκνημικής ο πόνος πίσω από το σφυρό επιμένει για εβδομάδες, αξίζει να ελεγχθούν και οι τένοντες.
Διάγνωση
Στην εξέταση ψηλαφούμε την πορεία των τενόντων και ζητάμε να στρέψετε το πόδι προς τα έξω ενάντια σε αντίσταση, κάτι που προκαλεί τον πόνο. Ελέγχουμε αν οι τένοντες μένουν στη θέση τους όταν κινείται ο αστράγαλος, τη σταθερότητα των συνδέσμων και το σχήμα του ποδιού όρθιοι.
- Το υπερηχογράφημα δείχνει την πάχυνση ή τη ρήξη και, επειδή γίνεται με το πόδι σε κίνηση, μπορεί να δείξει και το εξάρθρημα των τενόντων.
- Η μαγνητική τομογραφία δείχνει τις διαμήκεις ρήξεις και άλλες βλάβες στον αστράγαλο, όπως βλάβες του χόνδρου.
- Οι ακτινογραφίες βοηθούν να αποκλειστεί κάταγμα, κυρίως στη βάση του πέμπτου μεταταρσίου, και δείχνουν το σχήμα του ποδιού.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Η τενοντοπάθεια και πολλές μικρές ρήξεις αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά:
- προστασία με ειδική μπότα για λίγες εβδομάδες, όταν ο πόνος είναι έντονος,
- φυσικοθεραπεία με ενδυνάμωση των περονιαίων και ασκήσεις ισορροπίας, που βελτιώνουν και τη σταθερότητα του αστραγάλου,
- νάρθηκας αστραγάλου κατά την άθληση,
- πάτοι που διορθώνουν τη θέση της πτέρνας, όταν το πόδι έχει ψηλή καμάρα,
- πάγος και αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.
Η φυσικοθεραπεία εξελίσσεται σταδιακά: πρώτα κινήσεις χωρίς πόνο, μετά ασκήσεις με λάστιχο που στρέφουν το πόδι προς τα έξω, ασκήσεις ισορροπίας στο ένα πόδι και τέλος αθλητικές κινήσεις, όπως πλάγια βήματα και άλματα. Οι ενέσεις κορτιζόνης γύρω από τους περονιαίους τένοντες γίνονται σπάνια και με φειδώ, γιατί μπορεί να τους αποδυναμώσουν.
Η επιστροφή στο άθλημα γίνεται σταδιακά, όταν ο πόνος έχει υποχωρήσει και η δύναμη έχει επανέλθει. Ενδεικτικά, αυτό χρειάζεται μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες. Γενικότερα για τις κακώσεις από υπερφόρτιση θα βρείτε στη σελίδα για τις τενοντοπάθειες υπέρχρησης.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Χειρουργείο συζητάμε όταν ο πόνος επιμένει παρά τη συντηρητική θεραπεία, όταν υπάρχει σημαντική ρήξη ή όταν οι τένοντες εξαρθρώνονται. Ανάλογα με το πρόβλημα, η επέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει:
- καθαρισμό του φθαρμένου ιστού και συρραφή της διαμήκους ρήξης,
- συρραφή του σχισμένου τένοντα στον γειτονικό του, όταν μεγάλο τμήμα του έχει καταστραφεί,
- βάθυνση του αυλακιού και αποκατάσταση του συνδέσμου που συγκρατεί τους τένοντες, όταν αυτοί εξαρθρώνονται,
- αποκατάσταση των χαλαρών συνδέσμων του αστραγάλου ή διόρθωση της θέσης της πτέρνας με οστεοτομία, όταν αυτά συμβάλλουν στο πρόβλημα.
Όπως σε κάθε επέμβαση, υπάρχουν πιθανές επιπλοκές, όπως λοίμωξη, προβλήματα επούλωσης του τραύματος, ερεθισμός ενός μικρού νεύρου στην εξωτερική πλευρά του ποδιού και δυσκαμψία. Τις συζητάμε μαζί σας πριν από την απόφαση.
Αποκατάσταση και επιστροφή στο άθλημα
Τα παρακάτω διαστήματα είναι ενδεικτικά, για την αποκατάσταση μετά από χειρουργείο. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός, ανάλογα με το τι έγινε στην επέμβαση.
- Πρώτες δύο εβδομάδες: νάρθηκας ή μπότα, συχνά χωρίς φόρτιση, και το πόδι όσο γίνεται ψηλά. Τα ράμματα αφαιρούνται γύρω στις δύο εβδομάδες.
- Έως περίπου έξι εβδομάδες: μπότα με σταδιακή φόρτιση και ήπιες κινήσεις του αστραγάλου.
- Έξι εβδομάδες έως τρεις μήνες: κανονικό παπούτσι, ενδυνάμωση και ασκήσεις ισορροπίας.
- Τρεις με τέσσερις μήνες: σταδιακή επιστροφή στο τρέξιμο και στα αθλήματα, συχνά με νάρθηκα αστραγάλου για ένα διάστημα.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε μαζί τους τένοντες και τους συνδέσμους, γιατί συχνά χρειάζονται αντιμετώπιση ταυτόχρονα.
Συχνές ερωτήσεις
Πόνος στον αστράγαλο εξωτερικά: τι μπορεί να είναι;
Μετά από στραβοπάτημα είναι συνήθως διάστρεμμα των έξω συνδέσμων. Όταν ο πόνος επιμένει πίσω ή κάτω από το έξω σφυρό, συχνή αιτία είναι η τενοντίτιδα περονιαίων ή μια διαμήκης ρήξη τους. Άλλες αιτίες είναι η χρόνια αστάθεια, βλάβες του χόνδρου και κατάγματα που δεν έχουν διαγνωστεί.
Τενοντίτιδα περονιαίων: πόσο διαρκεί;
Με προστασία και φυσικοθεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται μέσα σε μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες. Όταν υπάρχει ρήξη ή αστάθεια, η αποκατάσταση διαρκεί περισσότερο. Μετά από χειρουργείο, η επιστροφή στο άθλημα γίνεται συνήθως μετά από τρεις με τέσσερις μήνες.
Μπορώ να τρέχω με τενοντίτιδα περονιαίων;
Στη φάση του έντονου πόνου όχι. Όταν ο πόνος υποχωρήσει, το τρέξιμο ξεκινά σταδιακά σε επίπεδο έδαφος, συχνά με νάρθηκα αστραγάλου. Αν ο πόνος γυρίζει κάθε φορά που τρέχετε, χρειάζεται έλεγχος για ρήξη.
Τι σημαίνει όταν «πηδάει» ένας τένοντας στον αστράγαλο;
Συνήθως σημαίνει ότι οι περονιαίοι τένοντες βγαίνουν από το αυλάκι τους πίσω από το έξω σφυρό, γιατί έχει σχιστεί ο σύνδεσμος που τους συγκρατεί. Αν συνέβη μετά από τραυματισμό, χρειάζεται έγκαιρη εκτίμηση. Το υπερηχογράφημα με το πόδι σε κίνηση δείχνει το πρόβλημα.
Χρειάζεται μαγνητική για τους περονιαίους τένοντες;
Όχι πάντα. Σε πολλούς ασθενείς η κλινική εξέταση και το υπερηχογράφημα αρκούν. Η μαγνητική τομογραφία χρειάζεται όταν τα συμπτώματα επιμένουν, όταν υποψιαζόμαστε ρήξη ή όταν σχεδιάζεται επέμβαση, γιατί δείχνει και άλλες βλάβες μέσα στον αστράγαλο.
Τι ασκήσεις κάνω για τους περονιαίους;
Οι βασικές είναι οι ασκήσεις με λάστιχο αντίστασης, που στρέφουν το πόδι προς τα έξω, και οι ασκήσεις ισορροπίας στο ένα πόδι, αρχικά σε σταθερό και μετά σε μαλακό έδαφος. Ξεκινούν όταν υποχωρήσει ο έντονος πόνος. Ο φυσικοθεραπευτής προσαρμόζει την ένταση και την πρόοδο.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.