Με μια ματιά
- Η αυχεναλγία οφείλεται συνήθως σε μυϊκή καταπόνηση, κακή στάση ή φθορά των αρθρώσεων και των δίσκων του αυχένα.
- Ο οξύς πόνος στον αυχένα βελτιώνεται συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες με κίνηση και απλά μέτρα.
- Πόνος που κατεβαίνει στο χέρι με μούδιασμα ή αδυναμία δείχνει ότι μπορεί να πιέζεται νευρική ρίζα.
- Αδεξιότητα στα χέρια ή αστάθεια στο περπάτημα χρειάζονται έγκαιρη εκτίμηση, γιατί μπορεί να πιέζεται ο νωτιαίος μυελός.
Τι είναι η αυχεναλγία και ποιες είναι οι αιτίες
Ο αυχένας αποτελείται από επτά σπονδύλους, τους μεσοσπονδύλιους δίσκους ανάμεσά τους, μικρές αρθρώσεις, συνδέσμους και πολλούς μύες. Κρατά το βάρος του κεφαλιού και κινείται συνεχώς μέσα στη μέρα. Αυχεναλγία ονομάζουμε τον πόνο σε αυτή την περιοχή, ανεξάρτητα από την αιτία του.
Οι πιο συχνές αιτίες είναι:
- Μυϊκή καταπόνηση και στάση: πολλές ώρες μπροστά σε οθόνη, με το κεφάλι σκυμμένο στο κινητό ή σε άβολη θέση στον ύπνο. Το άγχος αυξάνει την ένταση των μυών και κάνει τον πόνο πιο έντονο.
- Φθορά (αυχενική σπονδύλωση): με την ηλικία οι δίσκοι χάνουν νερό και ύψος και οι μικρές αρθρώσεις φθείρονται. Οι αλλοιώσεις αυτές είναι πολύ συχνές και δεν προκαλούν πάντα πόνο.
- Κήλη αυχενικού δίσκου: μέρος του δίσκου προβάλλει και μπορεί να πιέσει μια νευρική ρίζα, με πόνο που κατεβαίνει στο χέρι.
- Κάκωση «τύπου μαστιγίου»: απότομη κίνηση του κεφαλιού μπρος-πίσω, συνήθως σε τροχαίο από πίσω, που καταπονεί μύες και συνδέσμους.
Σπανιότερα ο πόνος στον αυχένα οφείλεται σε φλεγμονώδη αρθρίτιδα, σε λοίμωξη ή σε όγκο. Αυτές οι αιτίες έχουν συνήθως και άλλα συμπτώματα, που περιγράφονται παρακάτω.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της αυχεναλγίας ποικίλλουν. Τα πιο συχνά είναι:
- πόνος στον αυχένα, που μπορεί να απλώνεται προς τους ώμους ή ανάμεσα στις ωμοπλάτες,
- δυσκαμψία, με δυσκολία να γυρίσετε το κεφάλι, για παράδειγμα όταν οδηγείτε,
- πονοκέφαλος που ξεκινά από το πίσω μέρος του κεφαλιού,
- σφίξιμο και ευαίσθητα σημεία στους μύες του αυχένα και των ώμων.
Όταν πιέζεται μια νευρική ρίζα (αυχενική ριζοπάθεια), ο πόνος κατεβαίνει στο χέρι και μπορεί να συνοδεύεται από μυρμήγκιασμα, μούδιασμα σε δάχτυλα ή αδυναμία. Συχνά ο πόνος στο χέρι είναι πιο έντονος από τον πόνο στον αυχένα.
Πιο σπάνια, η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα πιέζει τον νωτιαίο μυελό (αυχενική μυελοπάθεια). Τότε εμφανίζονται αδεξιότητα στα χέρια, δυσκολία σε λεπτές κινήσεις όπως το κούμπωμα, και αστάθεια στο περπάτημα. Αυτά τα συμπτώματα χρειάζονται έγκαιρη εκτίμηση.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Αδεξιότητα στα χέρια, δυσκολία στο κούμπωμα ή αστάθεια στο περπάτημα.
- Αδυναμία στο χέρι που χειροτερεύει ή μούδιασμα που απλώνεται.
- Πόνος στον αυχένα με πυρετό, έντονο πονοκέφαλο και δυσκολία να σκύψετε το κεφάλι: χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
- Πόνος μετά από τροχαίο ή πτώση, ιδίως με μούδιασμα ή αδυναμία.
- Πόνος που σας ξυπνά κάθε νύχτα, με ανεξήγητη απώλεια βάρους ή ιστορικό καρκίνου.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην εξέταση. Ρωτάμε πώς ξεκίνησε ο πόνος, τι τον χειροτερεύει, αν υπάρχουν συμπτώματα στα χέρια και πώς είναι η γενική σας υγεία. Ελέγχουμε το εύρος κίνησης του αυχένα, τα επώδυνα σημεία και κάνουμε νευρολογική εξέταση: δύναμη, αισθητικότητα και αντανακλαστικά στα χέρια και στα πόδια.
Στον απλό πόνο στον αυχένα, χωρίς νευρολογικά ευρήματα, συνήθως δεν χρειάζονται εξετάσεις στην αρχή. Η ακτινογραφία δείχνει τα οστά και τη φθορά. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει τους δίσκους, τις νευρικές ρίζες και τον νωτιαίο μυελό. Τη ζητάμε όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα, όταν ο πόνος επιμένει παρά τη θεραπεία ή όταν υπάρχουν σημεία κινδύνου. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρειάζεται ηλεκτρομυογράφημα, για να ξεχωρίσει η πίεση της ρίζας από την πίεση νεύρου στο χέρι, όπως στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα.
Η μαγνητική μετά τη μέση ηλικία δείχνει σχεδόν πάντα κάποια φθορά, ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς πόνο. Γι’ αυτό τα ευρήματα ερμηνεύονται πάντα μαζί με την εξέταση.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων με αυχεναλγία βελτιώνεται με συντηρητική θεραπεία. Αυτή περιλαμβάνει:
- Κίνηση: συνεχίστε τις καθημερινές δραστηριότητες όσο το επιτρέπει ο πόνος. Το κολάρο δεν συνιστάται για μεγάλο διάστημα, γιατί αδυνατίζει τους μύες.
- Τοπική θερμότητα και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για λίγες μέρες.
- Φυσικοθεραπεία: ασκήσεις κινητικότητας και ενδυνάμωσης των βαθιών μυών του αυχένα και της ωμικής ζώνης, με διόρθωση της στάσης. Οι παθητικές τεχνικές βοηθούν προσωρινά, αλλά η άσκηση είναι αυτή που διατηρεί το αποτέλεσμα.
- Εργονομία: οθόνη στο ύψος των ματιών, καρέκλα με στήριξη, διαλείμματα κάθε τόσο για κίνηση.
- Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμες θεραπείες για τον έλεγχο του πόνου, όταν τα παραπάνω δεν αρκούν.
Στην αυχενική ριζοπάθεια ο πόνος στο χέρι συνήθως υποχωρεί σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες με συντηρητική θεραπεία.
Πόνος στον αυχένα μετά από τροχαίο
Η κάκωση «τύπου μαστιγίου» είναι συχνή μετά από σύγκρουση από πίσω, ακόμη και σε μικρή ταχύτητα. Ο πόνος και η δυσκαμψία εμφανίζονται συχνά λίγες ώρες ή την επόμενη μέρα και μπορεί να συνοδεύονται από πονοκέφαλο, πόνο στους ώμους ή κόπωση.
Μετά από ένα τροχαίο, ο πρώτος στόχος είναι να αποκλειστεί κάταγμα ή βλάβη των συνδέσμων. Αν υπάρχει έντονος πόνος στη μέση γραμμή του αυχένα, μούδιασμα ή αδυναμία, ή αν ο τραυματίας είναι ηλικιωμένος, χρειάζεται απεικονιστικός έλεγχος στα επείγοντα. Όταν ο έλεγχος είναι καλός, η αντιμετώπιση είναι ίδια με την υπόλοιπη αυχεναλγία: κίνηση από νωρίς, αναλγησία όπου χρειάζεται και ασκήσεις. Το κολάρο για πολλές μέρες δεν βοηθά και συχνά καθυστερεί την ανάρρωση. Οι περισσότεροι άνθρωποι βελτιώνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες, αλλά σε μερικούς τα συμπτώματα κρατούν περισσότερο και χρειάζονται οργανωμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας.
Πότε χρειάζεται χειρουργική εκτίμηση
Χειρουργείο για αυχεναλγία χρειάζεται σπάνια. Χειρουργική εκτίμηση συζητάμε όταν:
- υπάρχουν σημεία πίεσης του νωτιαίου μυελού (μυελοπάθεια),
- η αδυναμία στο χέρι χειροτερεύει,
- ο πόνος στο χέρι από πίεση ρίζας επιμένει και είναι έντονος παρά την ολοκληρωμένη συντηρητική θεραπεία.
Η επέμβαση έχει στόχο να απελευθερώσει τη ρίζα ή τον μυελό από την πίεση. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να αφαιρεθεί το τμήμα του δίσκου που πιέζει και να σταθεροποιηθεί το επίπεδο ή να τοποθετηθεί τεχνητός δίσκος. Οι επεμβάσεις αυτές γίνονται από χειρουργό σπονδυλικής στήλης. Αν χρειαστεί, σας παραπέμπουμε και συνεχίζουμε να σας παρακολουθούμε.
Πρόληψη και καθημερινότητα
Ο πόνος στον αυχένα συχνά ξαναγυρνά, ιδίως σε όσους δουλεύουν πολλές ώρες καθιστοί. Μερικές αλλαγές κάνουν διαφορά:
- Σηκωθείτε και κινηθείτε για λίγα λεπτά κάθε μισή με μία ώρα στο γραφείο.
- Κρατήστε το κινητό πιο ψηλά, ώστε να μη σκύβετε συνεχώς το κεφάλι.
- Προτιμήστε ένα μαξιλάρι που κρατά τον αυχένα στην ευθεία του σώματος, χωρίς να είναι πολύ ψηλό.
- Συνεχίστε τις ασκήσεις της φυσικοθεραπείας και μετά την υποχώρηση του πόνου, και κάντε τακτικά αερόβια άσκηση.
Η αυχεναλγία συχνά συνυπάρχει με πόνο στους ώμους ή στην πλάτη. Αν ο πόνος εντοπίζεται κυρίως ανάμεσα στις ωμοπλάτες, δείτε και τη ραχιαλγία. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εξετάζουμε τον αυχένα μαζί με τους ώμους και τα χέρια, ώστε να βρεθεί η πραγματική πηγή του πόνου και να οργανωθεί η κατάλληλη θεραπεία.
Συχνές ερωτήσεις
Αυχεναλγία: ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι πόνος και δυσκαμψία στον αυχένα, πόνος προς τους ώμους ή ανάμεσα στις ωμοπλάτες και πονοκέφαλος στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Αν ο πόνος κατεβαίνει στο χέρι με μούδιασμα ή αδυναμία, μπορεί να πιέζεται νευρική ρίζα και χρειάζεται εξέταση.
Αυχεναλγία: ποια είναι η θεραπεία;
Η βάση της θεραπείας είναι η κίνηση, η φυσικοθεραπεία με ασκήσεις και η διόρθωση της στάσης στη δουλειά. Για λίγες μέρες βοηθούν η θερμότητα και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αναλγητικά. Σε επίμονο πόνο μπορούν να χρησιμοποιηθούν ενέσιμες θεραπείες.
Πόσο διαρκεί ο πόνος στον αυχένα;
Ο οξύς πόνος στον αυχένα συνήθως βελτιώνεται μέσα σε λίγες μέρες έως λίγες εβδομάδες. Ο πόνος από πίεση νευρικής ρίζας μπορεί να χρειαστεί μερικούς μήνες για να υποχωρήσει. Αν ο πόνος επιμένει πάνω από έξι εβδομάδες, χρειάζεται επανεκτίμηση.
Μπορεί ο αυχένας να προκαλεί ζάλη;
Η ζάλη αποδίδεται συχνά στον αυχένα, όμως έχει πολλές άλλες αιτίες, από το αυτί έως την πίεση του αίματος. Γι' αυτό δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητο ότι φταίει ο αυχένας. Αν έχετε ζάλη, ιδίως με διαταραχές στην όραση ή στην ομιλία, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.
Χρειάζομαι μαγνητική τομογραφία για την αυχεναλγία;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι, τουλάχιστον στην αρχή. Η μαγνητική είναι χρήσιμη όταν υπάρχουν μούδιασμα ή αδυναμία στο χέρι, σημεία πίεσης του νωτιαίου μυελού ή όταν ο πόνος δεν βελτιώνεται με τη θεραπεία. Τα ευρήματα φθοράς είναι συχνά και ερμηνεύονται μαζί με την εξέταση.
Τι μαξιλάρι είναι καλό για τον αυχένα;
Δεν υπάρχει ένα μαξιλάρι που ταιριάζει σε όλους. Καλό είναι να κρατά το κεφάλι στην ευθεία του σώματος: πιο ψηλό όταν κοιμάστε στο πλάι, πιο χαμηλό όταν κοιμάστε ανάσκελα. Ο ύπνος μπρούμυτα, με το κεφάλι γυρισμένο, συχνά επιβαρύνει τον αυχένα.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.