Με μια ματιά
- Η οστεομυελίτιδα μπορεί να είναι οξεία, με πυρετό και έντονο πόνο, ή χρόνια, με επίμονο πόνο και εκροή από ένα συρίγγιο.
- Η σηπτική αρθρίτιδα, η λοίμωξη μέσα σε μια άρθρωση, είναι επείγουσα κατάσταση, γιατί μπορεί να καταστρέψει γρήγορα τον χόνδρο.
- Η ταυτοποίηση του μικροβίου με καλλιέργεια, όπου είναι δυνατή πριν από την αντιβίωση, καθορίζει τη σωστή θεραπεία.
- Η θεραπεία συνδυάζει συνήθως αντιβίωση για αρκετές εβδομάδες και χειρουργικό καθαρισμό του μολυσμένου ιστού.
- Ο διαβήτης, το κάπνισμα, η ανοσοκαταστολή και τα ανοικτά κατάγματα αυξάνουν τον κίνδυνο.
Τι είναι η οστεομυελίτιδα και οι άλλες ορθοπαιδικές λοιμώξεις
Ορθοπαιδικές λοιμώξεις ονομάζουμε τις λοιμώξεις που αφορούν τα οστά, τις αρθρώσεις και τα μαλακά μόρια γύρω τους. Οι βασικές μορφές είναι:
- Οστεομυελίτιδα: λοίμωξη του οστού. Τα μικρόβια φτάνουν με τρεις τρόπους: μέσω του αίματος, κάτι πιο συχνό στα παιδιά και στη σπονδυλική στήλη των ενηλίκων, όπου εμφανίζεται ως σπονδυλοδισκίτιδα, από κοντινή εστία, όπως ένα έλκος στο διαβητικό πόδι, ή απευθείας, από ανοικτό κάταγμα ή χειρουργείο με υλικά οστεοσύνθεσης.
- Σηπτική αρθρίτιδα: λοίμωξη μέσα σε μια άρθρωση, συχνότερα στο γόνατο ή στο ισχίο.
- Λοιμώξεις μαλακών μορίων: από την κυτταρίτιδα και το απόστημα έως τη σηπτική θυλακίτιδα, όπως στη θυλακίτιδα του ωλεκράνου, και τη σπάνια αλλά πολύ σοβαρή νεκρωτική περιτονίτιδα.
- Λοιμώξεις γύρω από εμφυτεύματα, όπως πλάκες, ήλους ή προθέσεις. Για τις λοιμώξεις αρθροπλαστικής δείτε τις περιπροθετικές λοιμώξεις.
Η οξεία οστεομυελίτιδα εξελίσσεται μέσα σε μέρες. Η χρόνια οστεομυελίτιδα διαρκεί μήνες ή χρόνια, συχνά με νεκρό οστό που τα αντιβιοτικά δεν φτάνουν και με περιόδους ύφεσης και έξαρσης. Τον κίνδυνο αυξάνουν ο διαβήτης, οι παθήσεις των αγγείων, το κάπνισμα, η ανοσοκαταστολή, η ενδοφλέβια χρήση ουσιών και οι προηγούμενες επεμβάσεις.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τη θέση και τη διάρκεια της λοίμωξης:
- Οξεία οστεομυελίτιδα: πόνος στο οστό, πρήξιμο, ζέστη και κοκκίνισμα, πυρετός και αίσθημα κακουχίας. Στα παιδιά, συχνά άρνηση να πατήσουν ή να κινήσουν το άκρο.
- Χρόνια οστεομυελίτιδα: επίμονος πόνος, ένα τραύμα που δεν κλείνει ή ένα μικρό άνοιγμα στο δέρμα, το συρίγγιο, από το οποίο βγαίνει υγρό. Ο πυρετός συχνά λείπει.
- Σηπτική αρθρίτιδα: έντονος πόνος, πρήξιμο και ζέστη σε μία άρθρωση, που δεν μπορεί να κινηθεί, συνήθως με πυρετό.
- Σπονδυλοδισκίτιδα: επίμονος πόνος στη μέση ή στην πλάτη, χειρότερος τη νύχτα, μερικές φορές με πυρετό.
- Νεκρωτική λοίμωξη μαλακών μορίων: πόνος δυσανάλογος με την εικόνα του δέρματος, κοκκίνισμα που απλώνεται γρήγορα, φυσαλίδες, πυρετός και κακή γενική κατάσταση.
Στους ηλικιωμένους, στους ανθρώπους με διαβήτη και σε όσους παίρνουν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό, τα συμπτώματα μπορεί να είναι πιο ήπια και ο πυρετός να λείπει. Γι’ αυτό ένας πόνος που επιμένει χωρίς σαφή αιτία, σε αυτές τις ομάδες, χρειάζεται χαμηλό όριο για έλεγχο.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πρησμένη, ζεστή και πολύ επώδυνη άρθρωση που δεν κινείται, με πυρετό: πηγαίνετε άμεσα στα επείγοντα.
- Κοκκίνισμα που απλώνεται γρήγορα, φυσαλίδες ή πόνος πολύ πιο έντονος από ό,τι δείχνει το δέρμα.
- Πόνος στη μέση με πυρετό, ιδίως με αδυναμία ή μούδιασμα στα πόδια.
- Εκροή υγρού ή πύου από χειρουργική τομή ή από ένα μικρό άνοιγμα στο δέρμα.
- Πυρετός με ρίγη, σύγχυση ή ζάλη, που μπορεί να σημαίνουν σήψη.
Διάγνωση
Η διάγνωση συνδυάζει την κλινική εικόνα με εξετάσεις:
- Αιματολογικές εξετάσεις: γενική αίματος, CRP και ΤΚΕ, που δείχνουν τη φλεγμονή και βοηθούν στην παρακολούθηση της θεραπείας. Σε πυρετό γίνονται και αιμοκαλλιέργειες.
- Απεικόνιση: η ακτινογραφία στην αρχή μπορεί να είναι φυσιολογική. Η μαγνητική τομογραφία είναι η πιο ευαίσθητη εξέταση για την οστεομυελίτιδα και τα αποστήματα. Η αξονική βοηθά να φανεί το νεκρό οστό στη χρόνια λοίμωξη.
- Παρακέντηση άρθρωσης: σε υποψία σηπτικής αρθρίτιδας, το αρθρικό υγρό αναλύεται και καλλιεργείται.
- Βιοψία και καλλιέργεια οστού: η ταυτοποίηση του μικροβίου είναι κρίσιμη. Όταν η κατάσταση το επιτρέπει, τα δείγματα λαμβάνονται πριν ξεκινήσει η αντιβίωση, ώστε η θεραπεία να είναι στοχευμένη. Στη σπονδυλοδισκίτιδα, η βιοψία γίνεται συνήθως με βελόνα υπό αξονική τομογραφία.
Κατά τη θεραπεία, οι δείκτες φλεγμονής επαναλαμβάνονται τακτικά. Η σταδιακή πτώση τους, μαζί με τη βελτίωση του πόνου και του πυρετού, δείχνει ότι η θεραπεία αποδίδει. Αν δεν πέφτουν, η θεραπεία επανεκτιμάται, γιατί μπορεί να υπάρχει απόστημα ή νεκρό οστό που χρειάζεται χειρουργικό καθαρισμό.
Θεραπεία
Η θεραπεία σχεδιάζεται συνήθως σε συνεργασία με λοιμωξιολόγο και έχει δύο σκέλη:
- Αντιβίωση: στοχευμένη στο μικρόβιο που απομονώθηκε. Συχνά ξεκινά ενδοφλέβια και συνεχίζεται από το στόμα, συνολικά για αρκετές εβδομάδες. Στα παιδιά με οξεία οστεομυελίτιδα που διαγιγνώσκεται νωρίς, η αντιβίωση συχνά αρκεί.
- Χειρουργική αντιμετώπιση: ο χειρουργικός καθαρισμός αφαιρεί τον μολυσμένο και νεκρό ιστό, που τα αντιβιοτικά δεν μπορούν να αποστειρώσουν. Περιλαμβάνει παροχέτευση αποστημάτων, αφαίρεση νεκρού οστού, πλύση της άρθρωσης στη σηπτική αρθρίτιδα, αρθροσκοπικά ή ανοικτά, και, όπου χρειάζεται, αφαίρεση ή αντικατάσταση υλικών οστεοσύνθεσης.
Στη χρόνια οστεομυελίτιδα η θεραπεία μπορεί να γίνει σε στάδια: καθαρισμός, τοπική τοποθέτηση αντιβιοτικού, σταθεροποίηση του οστού και αποκατάσταση του κενού στο οστό ή στο δέρμα. Στο διαβητικό πόδι, η ρύθμιση του σακχάρου και η αιμάτωση του άκρου είναι εξίσου σημαντικές με τη χειρουργική. Η νεκρωτική περιτονίτιδα αντιμετωπίζεται με επείγουσα χειρουργική επέμβαση.
Οστεομυελίτιδα στο διαβητικό πόδι
Στους ανθρώπους με διαβήτη, η μειωμένη αισθητικότητα στα πέλματα και η κακή κυκλοφορία κάνουν μια μικρή πληγή να περνά απαρατήρητη και να επουλώνεται δύσκολα. Ένα έλκος που δεν κλείνει μπορεί να επεκταθεί σε βάθος και να φτάσει στο οστό. Η οστεομυελίτιδα είναι πιθανή όταν το έλκος είναι βαθύ, όταν το οστό φαίνεται ή ψηλαφάται στον πυθμένα του, ή όταν ένα δάχτυλο είναι κόκκινο και πρησμένο σαν «λουκάνικο».
Η αντιμετώπιση χρειάζεται ομάδα: ορθοπαιδικό, ενδοκρινολόγο ή παθολόγο για τη ρύθμιση του σακχάρου, αγγειοχειρουργό όταν η αιμάτωση είναι μειωμένη, και εξειδικευμένη φροντίδα του τραύματος. Η αποφόρτιση του σημείου, με ειδικό υπόδημα ή νάρθηκα, είναι απαραίτητη για να κλείσει η πληγή. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η αντιβίωση, ενώ σε άλλες χρειάζεται αφαίρεση του μολυσμένου οστού. Περισσότερα για τις παθήσεις του ποδιού στη σελίδα ποδοκνημική και πόδι.
Λοίμωξη μετά από κάταγμα ή χειρουργείο
Μετά από κάταγμα που χειρουργήθηκε, ιδίως ανοικτό, μπορεί να εμφανιστεί λοίμωξη γύρω από τα υλικά οστεοσύνθεσης. Τα σημάδια είναι πόνος που αυξάνεται αντί να μειώνεται, κοκκίνισμα, εκροή από την τομή ή καθυστέρηση στην πώρωση.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το πότε εμφανίστηκε η λοίμωξη και από το αν το κάταγμα έχει πωρωθεί. Στις πρώιμες λοιμώξεις, τα υλικά συχνά διατηρούνται, με καθαρισμό και αντιβίωση μέχρι να πωρωθεί το οστό. Στις όψιμες λοιμώξεις, ή όταν τα υλικά έχουν χαλαρώσει, συνήθως αφαιρούνται ή αντικαθίστανται.
Πρόληψη και μακροπρόθεσμα
Η πρόληψη αφορά κυρίως όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο:
- καλή ρύθμιση του διαβήτη και καθημερινός έλεγχος των ποδιών για πληγές,
- έγκαιρη φροντίδα των τραυμάτων και εξέταση για κάθε πληγή που δεν κλείνει,
- διακοπή του καπνίσματος, ιδίως πριν και μετά από χειρουργείο,
- ολοκλήρωση της αντιβίωσης όπως συστήθηκε και τακτική παρακολούθηση μετά τη θεραπεία.
Η χρόνια οστεομυελίτιδα μπορεί να υποτροπιάσει ακόμη και μετά από χρόνια, γι’ αυτό κάθε νέος πόνος ή εκροή στην ίδια περιοχή χρειάζεται εκτίμηση. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, αντιμετωπίζουμε τις ορθοπαιδικές λοιμώξεις σε συνεργασία με λοιμωξιολόγους, με στόχο την εκρίζωση της λοίμωξης και τη διατήρηση της λειτουργίας του άκρου.
Συχνές ερωτήσεις
Οστεομυελίτιδα: τι είναι;
Είναι η λοίμωξη του οστού από μικρόβια, συνήθως βακτήρια. Τα μικρόβια φτάνουν στο οστό μέσω του αίματος, από μια κοντινή πληγή ή απευθείας μετά από ανοικτό κάταγμα ή χειρουργείο. Μπορεί να είναι οξεία, με πυρετό και έντονο πόνο, ή χρόνια, με επίμονο πόνο και εκροή.
Θεραπεύεται η οστεομυελίτιδα;
Η οξεία οστεομυελίτιδα που διαγιγνώσκεται νωρίς θεραπεύεται συνήθως με αντιβίωση και, όπου χρειάζεται, χειρουργικό καθαρισμό. Η χρόνια οστεομυελίτιδα είναι πιο απαιτητική και συχνά χρειάζεται μία ή περισσότερες επεμβάσεις και μακρά αντιβίωση, ενώ υπάρχει κίνδυνος υποτροπής.
Πόσο διαρκεί η αντιβίωση στην οστεομυελίτιδα;
Συνήθως αρκετές εβδομάδες, συχνά με ενδοφλέβια χορήγηση στην αρχή και συνέχεια από το στόμα. Η διάρκεια εξαρτάται από το μικρόβιο, από το αν έγινε χειρουργικός καθαρισμός και από το αν υπάρχουν εμφυτεύματα. Την καθορίζουν ο ορθοπαιδικός και ο λοιμωξιολόγος.
Σηπτική αρθρίτιδα: ποια είναι τα συμπτώματα;
Τυπικά εμφανίζεται έντονος πόνος, πρήξιμο και ζέστη σε μία άρθρωση, που δεν μπορεί να κινηθεί, συνήθως με πυρετό. Είναι επείγουσα κατάσταση, γιατί η λοίμωξη μπορεί να καταστρέψει τον χόνδρο μέσα σε λίγες μέρες. Χρειάζεται άμεση παρακέντηση, αντιβίωση και συχνά πλύση της άρθρωσης.
Μεταδίδεται η οστεομυελίτιδα;
Η οστεομυελίτιδα δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με την απλή επαφή. Όταν όμως υπάρχει ανοικτή πληγή με εκροή, χρειάζεται καλή υγιεινή των χεριών και σωστή περιποίηση του τραύματος, για να μη μεταφερθούν μικρόβια.
Οστεομυελίτιδα στα παιδιά: πώς εκδηλώνεται;
Στα παιδιά η οστεομυελίτιδα προέρχεται συνήθως από μικρόβια του αίματος και εντοπίζεται συχνά κοντά στα γόνατα ή στον αστράγαλο. Εκδηλώνεται με πυρετό, πόνο, πρήξιμο και άρνηση του παιδιού να πατήσει ή να κινήσει το άκρο. Με έγκαιρη διάγνωση, συνήθως θεραπεύεται με αντιβίωση.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.