Με μια ματιά
- Το γόνατο έχει τρία διαμερίσματα: το έσω, το έξω και το επιγονατιδομηριαίο. Η μερική αρθροπλαστική αντικαθιστά μόνο ένα από αυτά.
- Οι χιαστοί σύνδεσμοι και ο υγιής χόνδρος διατηρούνται, κάτι που συχνά δίνει πιο φυσική αίσθηση στην κίνηση.
- Η επέμβαση ταιριάζει μόνο όταν η φθορά είναι πραγματικά περιορισμένη. Η σωστή επιλογή ασθενούς είναι το πιο κρίσιμο βήμα.
- Αν στο μέλλον φθαρεί και άλλο τμήμα του γόνατος, η μερική πρόθεση μπορεί να μετατραπεί σε ολική.
Τι είναι η μερική αρθροπλαστική γόνατος
Το γόνατο χωρίζεται σε τρία διαμερίσματα: το έσω (εσωτερική πλευρά), το έξω (εξωτερική πλευρά) και το επιγονατιδομηριαίο, όπου η επιγονατίδα γλιστρά πάνω στο μηριαίο. Σε πολλούς ανθρώπους η αρθρίτιδα δεν φθείρει ομοιόμορφα όλη την άρθρωση. Ξεκινά, και συχνά μένει για χρόνια, σε ένα διαμέρισμα, συνήθως το έσω.
Στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική αντικαθίσταται μόνο το διαμέρισμα που έχει φθαρεί. Τοποθετείται ένα μικρό μεταλλικό εμφύτευμα στο μηριαίο, μια μεταλλική βάση στην κνήμη και ένα ένθετο πολυαιθυλενίου ανάμεσά τους. Τα υπόλοιπα διαμερίσματα, ο πρόσθιος και ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος και οι πλάγιοι σύνδεσμοι μένουν ανέπαφα.
Η αντικατάσταση του έξω διαμερίσματος είναι λιγότερο συχνή, γιατί η αρθρίτιδα εκεί εμφανίζεται σπανιότερα, και έχει τεχνικές ιδιαιτερότητες. Υπάρχει επίσης η αντικατάσταση μόνο του επιγονατιδομηριαίου διαμερίσματος, για αρθρίτιδα που αφορά αποκλειστικά την επιγονατίδα και την αύλακα του μηριαίου. Ακολουθεί δικά της κριτήρια και συζητείται σε επιλεγμένους ασθενείς.
Για ποιον ενδείκνυται
Η μερική αρθροπλαστική γόνατος εξετάζεται όταν:
- η οστεοαρθρίτιδα ή η οστεονέκρωση περιορίζεται σε ένα διαμέρισμα και είναι προχωρημένη σε αυτό,
- ο πόνος εντοπίζεται κυρίως στη μία πλευρά του γόνατος,
- ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος είναι λειτουργικός και το γόνατο σταθερό,
- η απόκλιση του άξονα είναι ήπια και διορθώνεται με το χέρι κατά την εξέταση,
- το γόνατο τεντώνει σχεδόν πλήρως και λυγίζει ικανοποιητικά,
- η συντηρητική θεραπεία δεν βοηθά πλέον αρκετά.
Δεν ταιριάζει συνήθως στις φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπως η ρευματοειδής, που προσβάλλουν όλη την άρθρωση, ούτε όταν η φθορά έχει επεκταθεί σε περισσότερα διαμερίσματα. Τότε η κατάλληλη επιλογή είναι η ολική αρθροπλαστική γόνατος.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πυρετός, αυξανόμενη ερυθρότητα, ζέστη ή υγρό που βγαίνει από το τραύμα.
- Πόνος, πρήξιμο ή σκληρία στη γάμπα, που μπορεί να σημαίνει θρόμβωση.
- Δύσπνοια ή πόνος στο στήθος: καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.
- Νέος έντονος πόνος ή αδυναμία να πατήσετε μετά από πτώση.
Μερική ή ολική αρθροπλαστική: οι διαφορές
Και οι δύο επεμβάσεις έχουν στόχο τη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της λειτουργίας. Διαφέρουν σε μερικά σημεία:
- Έκταση: στη μερική αφαιρείται λιγότερο οστό και χόνδρος, και η τομή είναι συνήθως μικρότερη.
- Σύνδεσμοι: στη μερική διατηρούνται και οι δύο χιαστοί. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν το γόνατο ως πιο «φυσικό».
- Ανάρρωση: η νοσηλεία είναι συχνά μικρότερη και η επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες ταχύτερη.
- Μακροπρόθεσμα: η αρθρίτιδα μπορεί να εξελιχθεί στα υπόλοιπα διαμερίσματα. Στα διεθνή μητρώα αρθροπλαστικών, η πιθανότητα επανεπέμβασης εμφανίζεται κάπως μεγαλύτερη από ό,τι στην ολική.
Η επιλογή δεν είναι θέμα προτίμησης μόνο. Εξαρτάται από το πού και πόσο έχει φθαρεί το γόνατο, από την κατάσταση των συνδέσμων και από τις δικές σας απαιτήσεις.
Πριν την επέμβαση
Για να επιβεβαιωθεί ότι η φθορά είναι πράγματι περιορισμένη, εκτός από την κλινική εξέταση χρειάζονται ακτινογραφίες σε όρθια θέση και, συχνά, ειδικές λήψεις με πίεση του γόνατος προς τη μία και την άλλη πλευρά. Σε ορισμένες περιπτώσεις ζητείται μαγνητική τομογραφία, για να εκτιμηθούν ο χόνδρος των άλλων διαμερισμάτων και οι σύνδεσμοι.
Ο προεγχειρητικός έλεγχος, η αντιμετώπιση πιθανών εστιών λοίμωξης και η προσαρμογή των φαρμάκων γίνονται όπως σε κάθε αρθροπλαστική. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης του τετρακέφαλου πριν την επέμβαση διευκολύνουν την ανάρρωση.
Στην προεγχειρητική επίσκεψη συζητάμε επίσης τις προσδοκίες σας: τι θέλετε να μπορείτε να κάνετε μετά την επέμβαση, πόσο σας περιορίζει σήμερα ο πόνος και αν υπάρχουν άλλες ενοχλήσεις, για παράδειγμα στο ισχίο ή στη μέση, που μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Πώς γίνεται
Η επέμβαση γίνεται συνήθως με ραχιαία αναισθησία ή, όπου ενδείκνυται, με γενική. Μέσα από μια τομή στο μπροστινό μέρος του γόνατος αφαιρούνται οι φθαρμένες επιφάνειες του διαμερίσματος και τοποθετούνται τα εμφυτεύματα. Ο χειρουργός ελέγχει ότι η κίνηση είναι ομαλή και ότι η τάση των συνδέσμων είναι ισορροπημένη. Η επέμβαση διαρκεί ενδεικτικά μία με δύο ώρες και η νοσηλεία είναι συνήθως σύντομη, συχνά μία με δύο νύχτες.
Επειδή τα εμφυτεύματα είναι μικρά και η άρθρωση διατηρεί τις φυσικές της δομές, η ακρίβεια στη θέση και στον άξονα έχει μεγάλη σημασία. Η μερική αρθροπλαστική μπορεί να γίνει και με τη βοήθεια ρομποτικού βραχίονα MAKO, με βάση τρισδιάστατο πλάνο από αξονική τομογραφία.
Η τελική απόφαση επιβεβαιώνεται κατά την επέμβαση. Αν διαπιστωθεί φθορά που δεν φάνηκε στις εξετάσεις, μπορεί να χρειαστεί ολική αρθροπλαστική. Αυτό το ενδεχόμενο το συζητάμε μαζί σας από πριν.
Μετά την επέμβαση – αποκατάσταση
Οι περισσότεροι ασθενείς περπατούν με βοήθημα την ίδια ή την επόμενη μέρα. Ενδεικτικά:
- πρώτες εβδομάδες: περπάτημα με πατερίτσες ή μπαστούνι, ασκήσεις για το εύρος κίνησης, πάγος και ανύψωση του ποδιού για το πρήξιμο,
- μετά από λίγες εβδομάδες: συνήθως περπάτημα χωρίς βοήθημα και επιστροφή σε εργασία γραφείου,
- τους επόμενους μήνες: σταδιακή ενδυνάμωση και επιστροφή σε δραστηριότητες όπως ποδήλατο, κολύμπι και πεζοπορία.
Τα διαστήματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός μαζί με τον φυσικοθεραπευτή. Για την πρόληψη της θρόμβωσης δίνεται αγωγή, σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού.
Ένα ήπιο πρήξιμο και μια αίσθηση ζέστης γύρω από το γόνατο είναι συνηθισμένα για αρκετές εβδομάδες και υποχωρούν σταδιακά. Ο πόνος ελέγχεται με πάγο και με τα αναλγητικά που σας έχουν συστηθεί. Οι ασκήσεις στο σπίτι, λίγες φορές την ημέρα, έχουν μεγαλύτερη σημασία από τη μεγάλη διάρκεια μιας μεμονωμένης συνεδρίας. Το τραύμα πρέπει να μένει καθαρό και στεγνό μέχρι να επουλωθεί.
Πιθανές επιπλοκές και μακροπρόθεσμα
Οι κίνδυνοι είναι παρόμοιοι με κάθε αρθροπλαστική: λοίμωξη, θρόμβωση, δυσκαμψία, επίμονος πόνος και, σπάνια, κάταγμα γύρω από το εμφύτευμα ή τραυματισμός νεύρου ή αγγείου. Ειδικά στη μερική αρθροπλαστική, με τα χρόνια μπορεί να εμφανιστεί φθορά στα διαμερίσματα που δεν αντικαταστάθηκαν, ή χαλάρωση και φθορά του εμφυτεύματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις η πρόθεση μπορεί να μετατραπεί σε ολική.
Μετά την πλήρη ανάρρωση, οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε δραστηριότητες χαμηλής επιβάρυνσης, όπως περπάτημα, κολύμπι, ποδήλατο, πεζοπορία και γκολφ. Τα αθλήματα με τρέξιμο, άλματα και απότομες στροφές επιβαρύνουν το εμφύτευμα και συζητούνται ξεχωριστά. Η διατήρηση φυσιολογικού βάρους και η ενδυνάμωση των μυών του ποδιού προστατεύουν τόσο την πρόθεση όσο και τα διαμερίσματα που δεν αντικαταστάθηκαν. Συστήνουμε τακτικό επανέλεγχο με ακτινογραφίες, ακόμη κι όταν δεν έχετε ενοχλήσεις, ώστε να εντοπίζεται έγκαιρα τυχόν φθορά.
Για τους κατάλληλους ασθενείς, η μερική αρθροπλαστική είναι μια λύση που διατηρεί μεγαλύτερο μέρος από το δικό τους γόνατο. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, αξιολογούμε προσεκτικά τις εξετάσεις σας και συζητάμε μαζί σας αν σας ταιριάζει η μερική ή η ολική αρθροπλαστική.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος;
Είναι η αντικατάσταση μόνο ενός από τα τρία διαμερίσματα του γόνατος, συνήθως του έσω, όταν η αρθρίτιδα περιορίζεται εκεί. Ο υπόλοιπος χόνδρος και οι χιαστοί σύνδεσμοι διατηρούνται. Λέγεται και μερική αρθροπλαστική γόνατος. Ταιριάζει μόνο σε επιλεγμένους ασθενείς, γι' αυτό η εκτίμηση πριν την επέμβαση γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Ποια είναι η διαφορά μερικής και ολικής αρθροπλαστικής γόνατος;
Στην ολική αντικαθίστανται όλες οι επιφάνειες της άρθρωσης, ενώ στη μερική μόνο το τμήμα που έχει φθαρεί. Η μερική έχει συνήθως μικρότερη τομή και ταχύτερη ανάρρωση, αλλά ταιριάζει μόνο όταν η φθορά είναι περιορισμένη και οι σύνδεσμοι λειτουργικοί.
Ποιος είναι κατάλληλος για μερική αρθροπλαστική γόνατος;
Ασθενείς με προχωρημένη αρθρίτιδα σε ένα μόνο διαμέρισμα, σταθερό γόνατο με λειτουργικό πρόσθιο χιαστό, ήπια απόκλιση του άξονα και καλό εύρος κίνησης. Η καταλληλότητα κρίνεται με κλινική εξέταση και ειδικές ακτινογραφίες.
Πόσο γρήγορα περπατάω μετά τη μερική αρθροπλαστική;
Οι περισσότεροι ασθενείς περπατούν με βοήθημα την ίδια ή την επόμενη μέρα, με τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή. Ενδεικτικά, μέσα σε λίγες εβδομάδες περπατούν χωρίς βοήθημα και επιστρέφουν σε ελαφριές καθημερινές δραστηριότητες. Η επάνοδος είναι συνήθως ταχύτερη από ό,τι μετά από ολική αρθροπλαστική, αλλά το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας.
Μπορεί η μερική αρθροπλαστική να γίνει ολική αργότερα;
Ναι. Αν με τα χρόνια φθαρούν και άλλα τμήματα του γόνατος ή το εμφύτευμα χαλαρώσει, η μερική πρόθεση μπορεί να αντικατασταθεί από ολική. Επειδή στην αρχική επέμβαση αφαιρέθηκε λιγότερο οστό, η μετατροπή είναι συνήθως εφικτή χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, αν και κάθε περίπτωση εκτιμάται ξεχωριστά. Γι' αυτό συστήνεται τακτικός επανέλεγχος.
Γίνεται η μερική αρθροπλαστική με ρομποτικό σύστημα;
Ναι. Η μερική αρθροπλαστική γόνατος είναι από τις επεμβάσεις όπου χρησιμοποιείται ο ρομποτικός βραχίονας MAKO, με βάση τρισδιάστατο πλάνο από αξονική τομογραφία. Στόχος είναι η ακριβής τοποθέτηση των μικρών εμφυτευμάτων.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.