Ιερολαγονίτιδα: πόνος από την ιερολαγόνια άρθρωση

Τι είναι η ιερολαγόνια άρθρωση και η ιερολαγονίτιδα

Η ιερολαγόνια άρθρωση συνδέει το ιερό οστό, το τριγωνικό οστό στη βάση της σπονδυλικής στήλης, με τα λαγόνια οστά της λεκάνης. Υπάρχει μία σε κάθε πλευρά. Είναι πολύ σταθερή, με ισχυρούς συνδέσμους και ελάχιστη κίνηση, και μεταφέρει το βάρος του κορμού στα πόδια.

Με τον όρο ιερολαγονίτιδα περιγράφεται κυρίως η φλεγμονή της άρθρωσης. Στην καθημερινή πράξη χρησιμοποιείται και για τον πόνο από δυσλειτουργία της ιερολαγόνιας, όταν η άρθρωση καταπονείται ή κινείται περισσότερο ή λιγότερο από το φυσιολογικό. Οι πιο συχνές αιτίες είναι:

• Εγκυμοσύνη και τοκετός: οι ορμόνες χαλαρώνουν τους συνδέσμους και το βάρος αλλάζει τη στάση.
• Τραυματισμός: πτώση στον γλουτό ή απότομο πάτημα σε σκαλί που δεν υπολογίσατε.
• Επαναλαμβανόμενη καταπόνηση: τρέξιμο, αθλήματα με φόρτιση στο ένα πόδι, ανισοσκελία ή αλλαγμένο βάδισμα.
• Φθορά με την ηλικία, και αυξημένη φόρτιση μετά από χειρουργείο σπονδυλοδεσίας στην οσφυϊκή μοίρα.
• Φλεγμονώδεις ρευματικές νόσοι, όπως η αξονική σπονδυλαρθρίτιδα (αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα), που συχνά ξεκινούν από την ιερολαγόνια σε νέους ενήλικες.

Σπάνια αιτία είναι η λοίμωξη της άρθρωσης, που προκαλεί έντονο πόνο και πυρετό.

Συμπτώματα

Ο πόνος από την ιερολαγόνια άρθρωση έχει μερικά χαρακτηριστικά:

• εντοπίζεται στον γλουτό ή χαμηλά στη μέση, συνήθως στη μία πλευρά, κάτω από τη ζώνη,
• μπορεί να απλώνεται στον βουβώνα ή στο πίσω μέρος του μηρού, αλλά σπάνια κάτω από το γόνατο,
• χειροτερεύει όταν σηκώνεστε από καθιστή θέση, ανεβαίνετε σκάλες, στέκεστε στο ένα πόδι ή γυρίζετε στο κρεβάτι,
• συχνά μπορείτε να δείξετε το σημείο με ένα δάχτυλο, λίγο κάτω και έξω από τη μέση.

Στη φλεγμονώδη ιερολαγονίτιδα η εικόνα είναι διαφορετική: ο πόνος ξεκινά σταδιακά σε νεαρή ηλικία, χειροτερεύει με την ακινησία και τη νύχτα, υπάρχει πρωινή δυσκαμψία που κρατά ώρα, και ο πόνος βελτιώνεται με την άσκηση. Μπορεί να συνυπάρχουν πόνος σε φτέρνες, ψωρίαση, φλεγμονή στα μάτια ή φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται συνεργασία με ρευματολόγο.

Διάγνωση

Η διάγνωση δεν είναι πάντα εύκολη, γιατί ο πόνος από την ιερολαγόνια μοιάζει με τον πόνο από τη μέση ή το ισχίο. Γι’ αυτό η εξέταση καλύπτει και τις τρεις περιοχές. Κάνουμε έναν συνδυασμό ειδικών δοκιμασιών που φορτίζουν την άρθρωση. Όταν αρκετές από αυτές αναπαράγουν τον γνώριμο πόνο σας, η ιερολαγόνια είναι πιθανή πηγή.

Η ακτινογραφία της λεκάνης δείχνει φθορά ή προχωρημένες φλεγμονώδεις αλλοιώσεις. Η μαγνητική τομογραφία των ιερολαγονίων δείχνει τη φλεγμονή από νωρίς και είναι η εξέταση εκλογής όταν υποψιαζόμαστε φλεγμονώδη νόσο. Τότε χρειάζονται και αιματολογικές εξετάσεις, με τη συνεργασία ρευματολόγου. Μαγνητική της οσφυϊκής μοίρας ζητάμε όταν υπάρχει υποψία ότι ο πόνος προέρχεται από δίσκο ή ρίζα, όπως στην οσφυαλγία και ισχιαλγία.

Σε επίμονες ή ασαφείς περιπτώσεις, μια διαγνωστική ένεση τοπικού αναισθητικού στην άρθρωση, με απεικονιστική καθοδήγηση, βοηθά να επιβεβαιωθεί αν ο πόνος προέρχεται από εκεί: αν ο πόνος υποχωρήσει για λίγες ώρες, η ιερολαγόνια είναι η πηγή.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Η μηχανική ιερολαγονίτιδα αντιμετωπίζεται σχεδόν πάντα συντηρητικά:

• Φυσικοθεραπεία: ενδυνάμωση των γλουτιαίων και των μυών του κορμού, ασκήσεις σταθεροποίησης της λεκάνης και διόρθωση του τρόπου που κινείστε. Η άσκηση είναι η βάση της θεραπείας.
• Προσαρμογή δραστηριοτήτων για λίγες εβδομάδες, χωρίς πλήρη ακινησία.
• Αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.
• Ζώνη λεκάνης, κυρίως στην εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό, για προσωρινή ανακούφιση.
• Ένεση στην άρθρωση με κορτικοστεροειδές και τοπικό αναισθητικό, με υπερηχογραφική ή ακτινοσκοπική καθοδήγηση, όταν ο πόνος επιμένει. Δείτε περισσότερα για τις ενέσιμες θεραπείες.

Η ένεση δεν αντικαθιστά την άσκηση. Ο στόχος της είναι να μειώσει τον πόνο για αρκετό διάστημα, ώστε να μπορέσετε να κάνετε σωστά το πρόγραμμα ενδυνάμωσης, που είναι αυτό που προστατεύει την άρθρωση μακροπρόθεσμα. Αν η ένεση δεν βοηθήσει καθόλου, αυτό είναι επίσης χρήσιμη πληροφορία, γιατί δείχνει ότι ο πόνος πιθανότατα προέρχεται από άλλη περιοχή.

Στη φλεγμονώδη ιερολαγονίτιδα, η θεραπεία της υποκείμενης νόσου γίνεται από ρευματολόγο. Η άσκηση και η φυσικοθεραπεία παραμένουν βασικό μέρος της.

Όταν ο πόνος επιμένει

Σε μικρό αριθμό ασθενών ο πόνος επιμένει παρά την ολοκληρωμένη συντηρητική θεραπεία και τις ενέσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν δύο επιλογές, που εξετάζονται εξατομικευμένα:

• Θερμική απονεύρωση των μικρών νεύρων που μεταφέρουν τον πόνο από την άρθρωση, με ειδική βελόνα. Γίνεται συνήθως σε κέντρα αντιμετώπισης πόνου.
• Σπονδυλοδεσία της ιερολαγόνιας, συνήθως με ελάχιστα επεμβατική τεχνική, όπου η άρθρωση σταθεροποιείται με εμφυτεύματα. Ενδείκνυται σε πολύ επιλεγμένους ασθενείς, όταν η διάγνωση είναι βέβαιη, και γίνεται από χειρουργό σπονδυλικής στήλης.

Πριν από οποιαδήποτε επεμβατική λύση, ελέγχουμε ξανά ότι η πηγή του πόνου είναι πράγματι η ιερολαγόνια και όχι η μέση ή το ισχίο.

Άλλες αιτίες πόνου στον γλουτό

Επειδή ο πόνος στον γλουτό έχει πολλές πιθανές πηγές, η σωστή διάγνωση είναι το πιο σημαντικό βήμα πριν από τη θεραπεία. Οι πιο συχνές καταστάσεις που μοιάζουν με ιερολαγονίτιδα είναι:

• Πόνος από την οσφυϊκή μοίρα: από δίσκο ή από τις μικρές αρθρώσεις, συχνά με πόνο και στη μέση ή με μούδιασμα στο πόδι.
• Πόνος από το ισχίο: η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου πονά συνήθως στον βουβώνα και δυσκολεύει το φόρεμα παπουτσιών ή κάλτσας.
• Πόνος στο πλάι του ισχίου, πάνω στο οστό, που χειροτερεύει όταν ξαπλώνετε στην πλευρά που πονά: συχνά πρόκειται για τροχαντηρίτιδα.
• Πόνος βαθιά στον γλουτό στο κάθισμα, μερικές φορές με ενόχληση πίσω στον μηρό: μπορεί να σχετίζεται με ερεθισμό του ισχιακού νεύρου στο ύψος των μυών του γλουτού.

Συχνά συνυπάρχουν περισσότερες από μία αιτίες, ιδίως στις μεγαλύτερες ηλικίες. Γι’ αυτό η θεραπεία επανεκτιμάται αν η βελτίωση δεν είναι η αναμενόμενη.

Αποκατάσταση και καθημερινότητα

Με συστηματική άσκηση, ο πόνος συνήθως βελτιώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες έως λίγους μήνες. Στην εγκυμοσύνη ο πόνος συχνά υποχωρεί μέσα στους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό. Στο μεταξύ βοηθούν μερικές απλές αλλαγές:

• στο σήκωμα από την καρέκλα, μετακινηθείτε στην άκρη και σηκωθείτε με τα δύο πόδια ισότιμα,
• στον ύπνο στο πλάι, βάλτε ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα,
• αποφύγετε για λίγο τις ασκήσεις που φορτίζουν το ένα πόδι, όπως οι προβολές, μέχρι να ενδυναμωθούν οι μύες,
• επιστρέψτε σταδιακά στο τρέξιμο ή στο άθλημά σας, σύμφωνα με τις οδηγίες του φυσικοθεραπευτή.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εξετάζουμε μαζί μέση, ιερολαγόνια και ισχίο, ώστε να εντοπιστεί η πραγματική πηγή του πόνου. Όπου ενδείκνυται, οι ενέσεις γίνονται με υπερηχογραφική καθοδήγηση.