Με μια ματιά
- Η τροχαντηρίτιδα, ή σύνδρομο πόνου μείζονος τροχαντήρα, οφείλεται κυρίως σε τενοντοπάθεια των γλουτιαίων μυών στο σημείο που προσφύονται στο πλάι του μηριαίου.
- Είναι συχνότερη στις γυναίκες μέσης ηλικίας και μετά την εμμηνόπαυση, αλλά εμφανίζεται και σε δρομείς.
- Το σταύρωμα των ποδιών, ο ύπνος στην πλευρά που πονά και η ορθοστασία με το βάρος σε ένα πόδι επιβαρύνουν τον τένοντα.
- Η βάση της θεραπείας είναι η σωστή διαχείριση του φορτίου και ένα σταδιακό πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης.
- Το χειρουργείο χρειάζεται σπάνια, κυρίως όταν υπάρχει μεγάλη ρήξη τένοντα που δεν βελτιώνεται.
Τι είναι η τροχαντηρίτιδα
Ο μείζων τροχαντήρας είναι το οστό που ψηλαφάτε στο πλάι του ισχίου, στο πάνω μέρος του μηρού. Εκεί προσφύονται οι τένοντες του μέσου και του ελάχιστου γλουτιαίου, των μυών που σταθεροποιούν τη λεκάνη σε κάθε βήμα. Πάνω από τους τένοντες βρίσκονται μικροί θύλακοι, «μαξιλαράκια» με λίγο υγρό που μειώνουν την τριβή.
Παλαιότερα ο πόνος σε αυτό το σημείο αποδιδόταν κυρίως σε φλεγμονή του θυλάκου, γι’ αυτό ονομαζόταν «θυλακίτιδα ισχίου». Σήμερα γνωρίζουμε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το κύριο πρόβλημα είναι η τενοντοπάθεια των γλουτιαίων, δηλαδή η καταπόνηση και η αλλοίωση του τένοντα. Ο θύλακος μπορεί να ερεθίζεται δευτερογενώς. Γι’ αυτό ο ιατρικός όρος που προτιμάται είναι «σύνδρομο πόνου μείζονος τροχαντήρα». Στην καθημερινή γλώσσα όμως ο όρος τροχαντηρίτιδα, ή τροχαντηρίτιδα ισχίου, παραμένει ο πιο γνωστός.
Ποιους αφορά και τι την προκαλεί
Η τροχαντηρίτιδα είναι συχνότερη στις γυναίκες γύρω και μετά την εμμηνόπαυση. Εμφανίζεται επίσης σε δρομείς και σε όσους αύξησαν απότομα τη δραστηριότητά τους. Ο τένοντας επιβαρύνεται από δύο πράγματα: από υπερβολικό φορτίο και από συμπίεση πάνω στο οστό. Παράγοντες που συμβάλλουν είναι:
- η αδυναμία των γλουτιαίων μυών,
- θέσεις που πιέζουν τον τένοντα, όπως το σταύρωμα των ποδιών, η ορθοστασία με το βάρος «κρεμασμένο» στο ένα ισχίο και ο ύπνος στην πλευρά που πονά,
- απότομη αύξηση στο περπάτημα, στο τρέξιμο ή στις ανηφόρες,
- το αυξημένο σωματικό βάρος,
- η συνύπαρξη με προβλήματα της μέσης ή με οστεοαρθρίτιδα ισχίου ή γόνατος, που αλλάζουν τον τρόπο που περπατάτε.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πυρετός, ζέστη ή κοκκίνισμα στο πλάι του ισχίου.
- Ξαφνικός, έντονος πόνος μετά από πτώση, με αδυναμία να πατήσετε.
- Μούδιασμα ή αδυναμία στο πόδι, ή πόνος που κατεβαίνει κάτω από το γόνατο μαζί με πόνο στη μέση.
- Νυχτερινός πόνος ανεξάρτητα από τη θέση, με ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Συμπτώματα
Τα τυπικά συμπτώματα της τροχαντηρίτιδας είναι:
- πόνος στο πλάι του ισχίου, που μπορεί να απλώνεται στο έξω μέρος του μηρού, συνήθως όχι κάτω από το γόνατο,
- πόνος τη νύχτα όταν ξαπλώνετε στην πλευρά που πονά, και συχνά και στην άλλη πλευρά, γιατί τότε το πόδι πέφτει προς τα μέσα και τεντώνει τον τένοντα,
- πόνος στο ανέβασμα σκάλας, στο σήκωμα από χαμηλή καρέκλα και όταν στέκεστε σε ένα πόδι, για παράδειγμα όταν φοράτε παντελόνι,
- πόνος μετά από παρατεταμένο περπάτημα ή ορθοστασία,
- ευαισθησία όταν πιέζετε το οστό στο πλάι του ισχίου.
Ο πόνος συνήθως ξεκινά σταδιακά και μπορεί να διαρκεί μήνες, με περιόδους ύφεσης και έξαρσης. Συχνά χειροτερεύει μετά από μια περίοδο με περισσότερο περπάτημα, όπως στις διακοπές, ή μετά από αλλαγή στρώματος. Μπορεί να εμφανιστεί και στα δύο ισχία.
Διάγνωση
Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Στην εξέταση ελέγχουμε την ευαισθησία πάνω στον τροχαντήρα, τον πόνο όταν στέκεστε σε ένα πόδι και τη δύναμη των γλουτιαίων. Εξετάζουμε επίσης την άρθρωση του ισχίου και τη μέση. Πόνος στη βουβωνική χώρα και περιορισμένη στροφή παραπέμπουν σε πρόβλημα μέσα στην άρθρωση. Πόνος που κατεβαίνει κάτω από το γόνατο, με μουδιάσματα, παραπέμπει περισσότερο στη μέση, όπως στην οσφυαλγία – ισχιαλγία.
Το υπερηχογράφημα δείχνει την κατάσταση των τενόντων και του θυλάκου. Η μαγνητική τομογραφία ζητείται όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται, όταν υπάρχει υποψία ρήξης τένοντα ή όταν χρειάζεται να αποκλειστούν άλλες αιτίες. Μια ακτινογραφία βοηθά να εκτιμηθεί αν συνυπάρχει φθορά στην άρθρωση. Αξίζει να ξέρετε ότι αλλοιώσεις των τενόντων φαίνονται συχνά στις απεικονίσεις και σε ανθρώπους χωρίς πόνο. Η απεικόνιση ερμηνεύεται πάντα μαζί με την κλινική εικόνα.
Θεραπεία της τροχαντηρίτιδας
Η τροχαντηρίτιδα βελτιώνεται συνήθως χωρίς χειρουργείο, αλλά χρειάζεται υπομονή. Η θεραπεία βασίζεται σε δύο άξονες, τη μείωση της συμπίεσης του τένοντα και τη σταδιακή ενδυνάμωσή του:
- διαχείριση του φορτίου: αποφύγετε το σταύρωμα των ποδιών και την ορθοστασία με το βάρος σε ένα πόδι. Στον ύπνο, βάλτε ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα. Μειώστε προσωρινά τις ανηφόρες και τις μεγάλες αποστάσεις, χωρίς να σταματήσετε εντελώς την κίνηση,
- πρόγραμμα ασκήσεων με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή, όπως περιγράφουμε παρακάτω,
- αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός,
- θεραπεία με κρουστικά κύματα, που μπορεί να βοηθήσει όταν ο πόνος επιμένει,
- ένεση κορτικοστεροειδούς με υπερηχογραφική καθοδήγηση, που συχνά ανακουφίζει γρήγορα αλλά προσωρινά. Δεν αντικαθιστά τις ασκήσεις και δεν επαναλαμβάνεται συχνά. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις συζητείται και η θεραπεία με PRP.
Οι έντονες διατάσεις στο πλάι του μηρού, που συχνά προτείνονται, μπορεί να πιέζουν περισσότερο τον τένοντα και να επιδεινώνουν τον πόνο στην αρχή.
Στους δρομείς, βοηθά να μειωθούν προσωρινά η απόσταση και οι ανηφόρες, να αποφεύγεται το τρέξιμο σε δρόμο με έντονη κλίση και να γίνονται λίγο πιο μικρά και γρήγορα βήματα, ώστε τα πόδια να μη «διασταυρώνονται» κάτω από το σώμα. Η επιστροφή στην πλήρη προπόνηση γίνεται σταδιακά, όταν οι ασκήσεις ενδυνάμωσης γίνονται χωρίς πόνο.
Ασκήσεις για την τροχαντηρίτιδα
Οι ασκήσεις είναι η πιο σημαντική θεραπεία μακροπρόθεσμα. Το πρόγραμμα προχωρά σταδιακά και ο φυσικοθεραπευτής το προσαρμόζει στον πόνο σας:
- ισομετρικές ασκήσεις στην αρχή: πιέζετε το πόδι προς τα έξω, για παράδειγμα με ένα λάστιχο γύρω από τα γόνατα ή πάνω σε τοίχο, χωρίς κίνηση, και κρατάτε για μερικά δευτερόλεπτα,
- γέφυρα σε ύπτια θέση, για τους γλουτιαίους,
- σήκωμα από καρέκλα και ανέβασμα σε σκαλοπάτι, με τη λεκάνη σταθερή και το γόνατο στη σωστή γραμμή,
- αργότερα, ασκήσεις ισορροπίας σε ένα πόδι και πιο απαιτητικές ασκήσεις ενδυνάμωσης.
Η πλάγια άρση του ποδιού ξαπλωμένοι στο πλάι συχνά ενοχλεί στα αρχικά στάδια και μπαίνει αργότερα στο πρόγραμμα. Η βελτίωση φαίνεται συνήθως μετά από αρκετές εβδομάδες τακτικής άσκησης.
Πότε χρειάζεται επέμβαση
Όταν ο πόνος δεν υποχωρεί, ελέγχουμε πρώτα αν το πρόγραμμα ακολουθήθηκε για αρκετό διάστημα και με σωστή πρόοδο, και αν υπάρχει άλλη αιτία που συνυπάρχει, όπως πρόβλημα στη μέση ή στην άρθρωση. Το χειρουργείο χρειάζεται σπάνια. Συζητείται όταν, παρά μια σωστή και επαρκή συντηρητική θεραπεία, ο πόνος επιμένει για μεγάλο διάστημα, και κυρίως όταν η απεικόνιση δείχνει σημαντική ρήξη του τένοντα του μέσου γλουτιαίου, με αδυναμία και χωλότητα. Τότε ο τένοντας συρράπτεται στο οστό, με ανοιχτή ή ενδοσκοπική τεχνική, και ακολουθεί μεγάλη περίοδος αποκατάστασης.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, ξεχωρίζουμε πρώτα την τροχαντηρίτιδα από τα προβλήματα της άρθρωσης και της μέσης, που συχνά συνυπάρχουν. Μετά οργανώνουμε μαζί σας ένα πρόγραμμα που μπορείτε να ακολουθήσετε στην καθημερινότητά σας.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η τροχαντηρίτιδα;
Η τροχαντηρίτιδα είναι πόνος στο πλάι του ισχίου, πάνω στον μείζονα τροχαντήρα του μηριαίου. Οφείλεται κυρίως σε τενοντοπάθεια των γλουτιαίων μυών και λιγότερο σε φλεγμονή του θυλάκου. Γι' αυτό ονομάζεται και σύνδρομο πόνου μείζονος τροχαντήρα.
Πόσο διαρκεί η τροχαντηρίτιδα;
Με σωστή διαχείριση του φορτίου και πρόγραμμα ασκήσεων, η βελτίωση φαίνεται συνήθως μέσα σε μερικές εβδομάδες. Η πλήρης υποχώρηση μπορεί να χρειαστεί μερικούς μήνες. Αν συνεχίσετε τις θέσεις που πιέζουν τον τένοντα, ο πόνος συχνά επιμένει ή επανέρχεται.
Ποιες ασκήσεις κάνουν καλό στην τροχαντηρίτιδα;
Στην αρχή βοηθούν οι ισομετρικές ασκήσεις των απαγωγών, όπου πιέζετε το πόδι προς τα έξω χωρίς κίνηση. Ακολουθούν η γέφυρα, το σήκωμα από καρέκλα και το ανέβασμα σε σκαλοπάτι. Οι έντονες διατάσεις στο πλάι του μηρού καλό είναι να αποφεύγονται στην αρχή.
Ποια είναι η θεραπεία για την τροχαντηρίτιδα ισχίου;
Η βάση είναι η μείωση της συμπίεσης του τένοντα, για παράδειγμα να μη σταυρώνετε τα πόδια, και ένα σταδιακό πρόγραμμα ενδυνάμωσης. Σε επιμένοντα πόνο μπορεί να βοηθήσουν τα κρουστικά κύματα ή μια ένεση με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Το χειρουργείο χρειάζεται σπάνια.
Πώς να κοιμάμαι με τροχαντηρίτιδα;
Αποφύγετε να ξαπλώνετε πάνω στην πλευρά που πονά. Αν κοιμάστε στην άλλη πλευρά, βάλτε ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα, ώστε το πόδι να μην πέφτει προς τα μέσα. Ένα μαλακό στρώμα ή ένα αφρώδες κάλυμμα μπορεί επίσης να βοηθήσει.
Τροχαντηρίτιδα ή ισχιαλγία: πώς ξεχωρίζουν;
Στην τροχαντηρίτιδα ο πόνος είναι στο πλάι του ισχίου, πονά όταν πιέζετε το οστό και συνήθως δεν κατεβαίνει κάτω από το γόνατο. Στην ισχιαλγία ο πόνος ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και μπορεί να φτάνει μέχρι το πόδι, συχνά με μούδιασμα. Οι δύο καταστάσεις μπορεί και να συνυπάρχουν.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.