Με μια ματιά
- Η οσφυαλγία στις περισσότερες περιπτώσεις είναι «μη ειδική»: προέρχεται από μύες, συνδέσμους, δίσκους ή αρθρώσεις χωρίς σοβαρή υποκείμενη αιτία.
- Η ισχιαλγία είναι πόνος που ακολουθεί την πορεία του ισχιακού νεύρου, συχνά κάτω από το γόνατο, και οφείλεται συνήθως σε κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου.
- Η παραμονή στο κρεβάτι δεν βοηθά. Η ήπια κίνηση και η σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητες επιταχύνουν την ανάρρωση.
- Μούδιασμα στην περιοχή της λεκάνης, δυσκολία στην ούρηση ή ακράτεια μαζί με πόνο στη μέση είναι επείγον και χρειάζεται άμεση μετάβαση στα επείγοντα.
Τι είναι η οσφυαλγία και η ισχιαλγία
Η οσφυϊκή μοίρα, η μέση, έχει πέντε σπονδύλους. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι, που λειτουργούν σαν αμορτισέρ, και από κάθε επίπεδο βγαίνουν νευρικές ρίζες προς τα πόδια. Οι ρίζες αυτές σχηματίζουν, μεταξύ άλλων, το ισχιακό νεύρο.
Οσφυαλγία ονομάζουμε τον πόνο χαμηλά στη μέση. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν βρίσκεται μία συγκεκριμένη βλάβη και ο πόνος προέρχεται από καταπόνηση μυών, συνδέσμων, δίσκων ή των μικρών αρθρώσεων. Μιλάμε τότε για μη ειδική οσφυαλγία. Συχνά ξεκινά μετά από σήκωμα βάρους, σκύψιμο με στροφή ή πολλές ώρες καθιστοί, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς προφανή αιτία.
Ισχιαλγία ονομάζουμε τον πόνο που ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και κατεβαίνει στο πόδι. Η πιο συχνή αιτία είναι η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, όταν μέρος του δίσκου προβάλλει και πιέζει ή ερεθίζει μια ρίζα. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, συχνή αιτία είναι η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα από φθορά, που προκαλεί πόνο και βάρος στα πόδια όταν περπατάτε και ανακούφιση όταν κάθεστε ή σκύβετε. Άλλες αιτίες είναι η σπονδυλολίσθηση, δηλαδή η ολίσθηση ενός σπονδύλου πάνω στον άλλο, και, σπάνια, λοιμώξεις ή όγκοι.
Συμπτώματα
Η οσφυαλγία προκαλεί:
- πόνο χαμηλά στη μέση, στη μία ή και στις δύο πλευρές, που μπορεί να απλώνεται στους γλουτούς,
- δυσκαμψία, ιδίως το πρωί ή μετά από πολλή ώρα σε μία θέση,
- μυϊκό σπασμό, με δυσκολία να ισιώσετε ή να σκύψετε.
Η ισχιαλγία έχει διαφορετικό χαρακτήρα:
- πόνο που κατεβαίνει πίσω ή στο πλάι του μηρού και συχνά κάτω από το γόνατο, μέχρι το πέλμα,
- μυρμήγκιασμα, μούδιασμα ή κάψιμο σε συγκεκριμένη περιοχή του ποδιού,
- πόνο που χειροτερεύει στο βήχα, στο φτέρνισμα ή όταν κάθεστε,
- μερικές φορές αδυναμία, για παράδειγμα δυσκολία να σηκώσετε τα δάχτυλα ή να πατήσετε στις μύτες.
Συχνά ο πόνος στο πόδι είναι πιο έντονος από τον πόνο στη μέση. Πόνος στον γλουτό που δεν κατεβαίνει κάτω από το γόνατο μπορεί να προέρχεται και από την ιερολαγόνια άρθρωση ή από το ισχίο.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Μούδιασμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων ή του πρωκτού, δυσκολία στην ούρηση ή ακράτεια ούρων ή κοπράνων: πηγαίνετε αμέσως στα επείγοντα.
- Αδυναμία στο πόδι που χειροτερεύει ή πέλμα που «σέρνεται» στο περπάτημα.
- Πόνος στη μέση με πυρετό, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή ιστορικό καρκίνου.
- Πόνος μετά από πτώση ή ατύχημα, ιδίως αν έχετε οστεοπόρωση.
- Συνεχής πόνος που σας ξυπνά κάθε νύχτα και δεν βελτιώνεται με καμία θέση.
Διάγνωση
Η διάγνωση στηρίζεται στο ιστορικό και στην εξέταση. Ρωτάμε πώς ξεκίνησε ο πόνος, πού απλώνεται, τι τον χειροτερεύει και αν υπάρχουν προειδοποιητικά σημεία. Ελέγχουμε την κίνηση της μέσης, κάνουμε δοκιμασίες που τεντώνουν το ισχιακό νεύρο και νευρολογική εξέταση: δύναμη, αισθητικότητα και αντανακλαστικά στα πόδια. Εξετάζουμε επίσης το ισχίο, γιατί η φθορά του μπορεί να μοιάζει με πόνο στη μέση.
Τις πρώτες εβδομάδες, χωρίς προειδοποιητικά σημεία, οι εξετάσεις συνήθως δεν χρειάζονται και δεν αλλάζουν τη θεραπεία. Η μαγνητική τομογραφία είναι η εξέταση που δείχνει τους δίσκους και τις ρίζες. Τη ζητάμε όταν υπάρχει νευρολογικό έλλειμμα, όταν η ισχιαλγία επιμένει παρά τη θεραπεία, όταν σχεδιάζεται ένεση ή επέμβαση, ή όταν υπάρχουν σημεία κινδύνου. Η ακτινογραφία είναι χρήσιμη για τη στάση της σπονδυλικής στήλης, τη σπονδυλολίσθηση και τα κατάγματα.
Στη μαγνητική συχνά φαίνονται εκφυλισμένοι ή προπίπτοντες δίσκοι και σε ανθρώπους που δεν πονούν. Γι’ αυτό ένα εύρημα έχει σημασία μόνο όταν ταιριάζει με τα συμπτώματα και την εξέταση.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Η οσφυαλγία και η ισχιαλγία αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά. Η θεραπεία περιλαμβάνει:
- Κίνηση: ήπιο περπάτημα και σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητες. Η ξεκούραση στο κρεβάτι δεν συνιστάται, εκτός ίσως από μία με δύο μέρες στην αρχή, αν ο πόνος είναι πολύ έντονος.
- Θερμότητα και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα.
- Φυσικοθεραπεία και άσκηση: ασκήσεις κινητικότητας, ενδυνάμωσης των μυών του κορμού και των γλουτών, και εκπαίδευση στον σωστό τρόπο να σκύβετε και να σηκώνετε βάρη.
- Ενέσιμες θεραπείες: σε επίμονη ισχιαλγία, μια ένεση κοντά στη ρίζα που πιέζεται μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή και τον πόνο, ώστε να προχωρήσει η αποκατάσταση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και η οξυγονο-οζονοθεραπεία.
Η κήλη δίσκου συχνά μικραίνει με τον χρόνο και ο πόνος υποχωρεί, χωρίς να χρειαστεί να αφαιρεθεί. Η θεραπεία στοχεύει να σας κρατήσει δραστήριους μέχρι να συμβεί αυτό.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Χειρουργική αντιμετώπιση χρειάζεται μια μικρή μερίδα ασθενών. Συζητάμε χειρουργική εκτίμηση όταν:
- υπάρχουν συμπτώματα συνδρόμου ιππουρίδας: μούδιασμα στην περιοχή της σέλας, κατακράτηση ή ακράτεια ούρων ή κοπράνων. Αυτό είναι επείγον και χρειάζεται επέμβαση το συντομότερο,
- η αδυναμία στο πόδι είναι σημαντική ή χειροτερεύει,
- η ισχιαλγία από κήλη δίσκου παραμένει έντονη παρά την ολοκληρωμένη συντηρητική θεραπεία για αρκετές εβδομάδες,
- η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα περιορίζει σημαντικά την απόσταση που μπορείτε να περπατήσετε.
Η πιο συχνή επέμβαση για την κήλη δίσκου είναι η δισκεκτομή, συχνά με μικροσκόπιο, όπου αφαιρείται μόνο το τμήμα του δίσκου που πιέζει τη ρίζα. Στη στένωση γίνεται αποσυμπίεση του σπονδυλικού σωλήνα και, όταν υπάρχει αστάθεια, σταθεροποίηση. Οι επεμβάσεις αυτές γίνονται από χειρουργό σπονδυλικής στήλης, στον οποίο σας παραπέμπουμε όταν ενδείκνυται.
Οσφυαλγία και ισχιαλγία στην εγκυμοσύνη
Ο πόνος χαμηλά στη μέση είναι πολύ συχνός στην εγκυμοσύνη. Οφείλεται στην αλλαγή της στάσης καθώς μεγαλώνει η κοιλιά, στο αυξημένο βάρος και στη χαλάρωση των συνδέσμων της λεκάνης. Συχνά ο πόνος δεν προέρχεται από τη σπονδυλική στήλη αλλά από τις αρθρώσεις της λεκάνης, όπως η ιερολαγόνια. Πραγματική ισχιαλγία, από πίεση ρίζας, είναι λιγότερο συχνή.
Η αντιμετώπιση βασίζεται σε ασκήσεις προσαρμοσμένες στην εγκυμοσύνη, φυσικοθεραπεία, ζώνη υποστήριξης της λεκάνης και αλλαγές στον τρόπο που σηκώνεστε και ξαπλώνετε. Κάθε φάρμακο πρέπει να το εγκρίνει ο γυναικολόγος σας. Αν χρειαστεί απεικόνιση, προτιμάται η μαγνητική τομογραφία. Τα σημεία κινδύνου ισχύουν και στην εγκυμοσύνη: μούδιασμα στη λεκάνη, διαταραχές στην ούρηση ή αδυναμία στο πόδι χρειάζονται άμεση εκτίμηση. Στις περισσότερες γυναίκες ο πόνος βελτιώνεται μετά τον τοκετό.
Πόσο διαρκεί και πώς προλαμβάνεται
Η οξεία οσφυαλγία συνήθως βελτιώνεται σημαντικά μέσα σε λίγες μέρες έως έξι εβδομάδες. Η ισχιαλγία από κήλη δίσκου συχνά χρειάζεται περισσότερο, ενδεικτικά από μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες. Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και καλό είναι να επανεκτιμάται αν δεν υπάρχει πρόοδος.
Ο πόνος στη μέση συχνά ξαναγυρνά. Ο κίνδυνος μειώνεται με:
- τακτική άσκηση, με έμφαση στους μύες του κορμού και στη φυσική κατάσταση,
- διατήρηση φυσιολογικού βάρους και διακοπή του καπνίσματος,
- σωστή τεχνική στο σήκωμα βάρους, με λυγισμένα γόνατα και το φορτίο κοντά στο σώμα,
- διαλείμματα για κίνηση όταν δουλεύετε πολλές ώρες καθιστοί.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εξετάζουμε τη μέση μαζί με το ισχίο και τα πόδια και οργανώνουμε τη συντηρητική θεραπεία. Αν χρειαστεί, σας κατευθύνουμε έγκαιρα για χειρουργική εκτίμηση.
Συχνές ερωτήσεις
Οσφυαλγία: πόσο κρατάει;
Η οξεία οσφυαλγία συνήθως βελτιώνεται σημαντικά μέσα σε λίγες μέρες έως έξι εβδομάδες. Αν ο πόνος διαρκεί πάνω από τρεις μήνες θεωρείται χρόνιος και χρειάζεται οργανωμένο πρόγραμμα άσκησης και επανεκτίμηση.
Ισχιαλγία: πόσο διαρκεί;
Η ισχιαλγία από κήλη δίσκου συνήθως βελτιώνεται σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες. Αν ο πόνος παραμένει έντονος παρά τη θεραπεία ή εμφανιστεί αδυναμία στο πόδι, χρειάζεται επανεκτίμηση και ίσως μαγνητική τομογραφία.
Ισχιαλγία: ποια είναι τα συμπτώματα;
Τυπικά υπάρχει πόνος που ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και κατεβαίνει πίσω ή στο πλάι του ποδιού, συχνά κάτω από το γόνατο. Μπορεί να συνοδεύεται από μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αδυναμία και να χειροτερεύει στο βήχα και στο κάθισμα.
Οσφυαλγία: τι να κάνω;
Μείνετε δραστήριοι με ήπιο περπάτημα και αποφύγετε την παρατεταμένη ξεκούραση στο κρεβάτι. Η θερμότητα βοηθά, όπως και αναλγητικά για λίγες μέρες, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός. Αν ο πόνος δεν βελτιώνεται σε δύο με τρεις εβδομάδες, ή αν υπάρχουν μούδιασμα, αδυναμία ή πυρετός, χρειάζεται εξέταση.
Ισχιαλγία: σε τι γιατρό να πάω;
Μπορείτε να απευθυνθείτε σε ορθοπαιδικό, που θα σας εξετάσει, θα κρίνει αν χρειάζονται εξετάσεις και θα οργανώσει τη θεραπεία. Αν χρειαστεί επέμβαση, θα σας παραπέμψει σε χειρουργό σπονδυλικής στήλης. Αν υπάρχουν διαταραχές στην ούρηση ή μούδιασμα στη λεκάνη, πηγαίνετε κατευθείαν στα επείγοντα.
Μπορώ να περπατάω με ισχιαλγία;
Ναι, και συνήθως βοηθά. Το ήπιο περπάτημα, σε αποστάσεις που αντέχετε, είναι από τα πιο χρήσιμα μέτρα. Αν το περπάτημα προκαλεί πόνο και βάρος στα πόδια που υποχωρεί όταν κάθεστε, μπορεί να πρόκειται για στένωση του σπονδυλικού σωλήνα και καλό είναι να εξεταστείτε.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.