Με μια ματιά
- Το όζον είναι μια μορφή οξυγόνου. Στη θεραπεία χρησιμοποιείται ιατρικό μείγμα οξυγόνου-όζοντος, που παράγεται με ειδική συσκευή τη στιγμή της χρήσης.
- Θεωρείται ότι έχει αντιφλεγμονώδη και αναλγητική δράση, αλλά ο μηχανισμός δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.
- Οι μελέτες είναι λίγες, συχνά μικρές και με διαφορετικά πρωτόκολλα, οπότε τα συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα είναι συγκρατημένα.
- Πρέπει να γίνεται από γιατρό εκπαιδευμένο στην τεχνική, με σωστή συγκέντρωση και αποστειρωμένες συνθήκες.
Τι είναι η οζονοθεραπεία
Το όζον είναι ένα αέριο που αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου. Στην ιατρική χρησιμοποιείται ως μείγμα με καθαρό οξυγόνο, γι’ αυτό η θεραπεία λέγεται και οξυγονο-οζονοθεραπεία. Το μείγμα παράγεται τη στιγμή της χρήσης από ειδική ιατρική συσκευή, που ρυθμίζει με ακρίβεια τη συγκέντρωση.
Στην ορθοπαιδική το μείγμα εγχέεται τοπικά: στους μυς δίπλα στη σπονδυλική στήλη, μέσα σε μια άρθρωση ή γύρω από μαλακά μόρια. Θεωρείται ότι μειώνει τη φλεγμονή και τον πόνο και ότι, στην κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, μπορεί να συμβάλει στη συρρίκνωση του υλικού του δίσκου. Οι μηχανισμοί αυτοί δεν έχουν αποδειχθεί πλήρως.
Η σελίδα αφορά μόνο τις τοπικές εγχύσεις για μυοσκελετικά προβλήματα. Το όζον δεν εισπνέεται ποτέ, γιατί η εισπνοή του βλάπτει τους πνεύμονες.
Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται
Η οζονοθεραπεία έχει θέση ως συμπληρωματική επιλογή, όταν η συντηρητική αγωγή δεν έχει φέρει αρκετή βελτίωση και δεν υπάρχει λόγος για άμεσο χειρουργείο. Οι πιο συχνές εφαρμογές είναι:
- Οσφυαλγία και ισχιαλγία από κήλη δίσκου: η πιο μελετημένη εφαρμογή. Η οζονοθεραπεία για τη μέση γίνεται συνήθως με εγχύσεις στους μυς δίπλα στη σπονδυλική στήλη. Δείτε περισσότερα για την οσφυαλγία-ισχιαλγία.
- Οστεοαρθρίτιδα, κυρίως της οστεοαρθρίτιδας γόνατος, ως ενδαρθρική έγχυση.
- Ορισμένες παθήσεις μαλακών μορίων, όπως επίμονος πόνος γύρω από τον ώμο ή το ισχίο, όπου τα δεδομένα είναι ακόμη λιγότερα.
Η οζονοθεραπεία δεν αντικαθιστά την άσκηση και τη φυσικοθεραπεία. Επίσης δεν είναι κατάλληλη όταν η ισχιαλγία συνοδεύεται από σημαντική ή επιδεινούμενη αδυναμία στο πόδι: τότε χρειάζεται χειρουργική εκτίμηση.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Πυρετός, κοκκίνισμα ή ζέστη στο σημείο της έγχυσης τις επόμενες μέρες.
- Νέα ή επιδεινούμενη αδυναμία ή μούδιασμα στο πόδι.
- Δυσκολία στην ούρηση ή στις κενώσεις, ή μούδιασμα γύρω από τον πρωκτό και τα γεννητικά όργανα: χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση.
- Πόνος που αυξάνεται σημαντικά αντί να υποχωρεί μετά από λίγες μέρες.
Τι λένε τα δεδομένα
Υπάρχουν μελέτες που περιγράφουν μείωση του πόνου μετά από οζονοθεραπεία στην κήλη δίσκου και στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος. Οι περισσότερες όμως είναι μικρές, χρησιμοποιούν διαφορετικές συγκεντρώσεις, σημεία έγχυσης και αριθμό συνεδριών, και συχνά δεν έχουν ομάδα σύγκρισης. Για τον λόγο αυτό η οζονοθεραπεία δεν περιλαμβάνεται συνήθως στις βασικές συστάσεις των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών.
Η πιο συχνά μελετημένη εφαρμογή είναι η κήλη δίσκου, όπου κάποιες μελέτες συγκρίνουν την οζονοθεραπεία με άλλες εγχύσεις ή με συντηρητική αγωγή. Για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος τα αποτελέσματα είναι ακόμη πιο μεταβλητά, και η σύγκριση με θεραπείες όπως το υαλουρονικό ή το PRP δεν δίνει σαφή εικόνα. Για τα μαλακά μόρια, τα δεδομένα είναι κυρίως από μικρές σειρές ασθενών. Σε ορισμένες χώρες η οζονοθεραπεία χρησιμοποιείται ευρέως, ενώ σε άλλες σχεδόν καθόλου, κάτι που αντανακλά αυτή την αβεβαιότητα.
Θα συναντήσετε στο διαδίκτυο τόσο υπερβολικές υποσχέσεις όσο και απόλυτη απόρριψη. Η δική μας θέση είναι πιο μετρημένη: πρόκειται για μια επιλογή με περιορισμένα δεδομένα, που σε κάποιους ασθενείς μπορεί να βοηθήσει και την προτείνουμε μόνο όταν έχει λογική θέση στο πλάνο σας.
Οζονοθεραπεία για τη μέση: τι να γνωρίζετε
Η ισχιαλγία από κήλη δίσκου έχει συχνά καλή φυσική πορεία. Σε πολλούς ανθρώπους ο πόνος υποχωρεί σημαντικά μέσα σε λίγες εβδομάδες, με κίνηση, απλά αναλγητικά και φυσικοθεραπεία. Αυτό σημαίνει ότι η βελτίωση μετά από οποιαδήποτε θεραπεία δεν οφείλεται πάντα στη θεραπεία, και είναι ένας από τους λόγους που χρειάζονται συγκριτικές μελέτες.
Συνήθως εξετάζουμε την οζονοθεραπεία όταν ο πόνος επιμένει για αρκετές εβδομάδες παρά τη σωστή συντηρητική αγωγή, η μαγνητική δείχνει κήλη που ταιριάζει με τα συμπτώματα και δεν υπάρχουν σημεία που απαιτούν χειρουργείο. Αν υπάρχει προοδευτική αδυναμία στο πόδι ή διαταραχές στην ούρηση και στις κενώσεις, η οζονοθεραπεία δεν έχει θέση: χρειάζεται άμεση χειρουργική εκτίμηση.
Η οζονοθεραπεία δεν αλλάζει τις βασικές αιτίες του πόνου στη μέση, όπως η αδυναμία των μυών του κορμού ή η καθιστική ζωή. Γι’ αυτό συνδυάζεται πάντα με πρόγραμμα ασκήσεων, που είναι η βάση για να μην επανέλθει ο πόνος.
Ποιος δεν πρέπει να κάνει οζονοθεραπεία
Πριν από τη θεραπεία παίρνουμε αναλυτικό ιστορικό. Η οζονοθεραπεία αποφεύγεται ή χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή:
- σε ανεπάρκεια του ενζύμου G6PD (κυάμωση),
- στην εγκυμοσύνη,
- όταν υπάρχει λοίμωξη στο σημείο της έγχυσης ή γενικότερη λοίμωξη με πυρετό,
- σε διαταραχές της πήξης ή σε αντιπηκτική αγωγή, που πρέπει να μας αναφέρετε,
- σε ορισμένα άλλα νοσήματα, για τα οποία θα σας ρωτήσουμε στην πρώτη επίσκεψη.
Αν δεν γνωρίζετε αν έχετε ανεπάρκεια G6PD, ο έλεγχος γίνεται με μια απλή εξέταση αίματος. Φέρτε μαζί σας τη λίστα με τα φάρμακα που παίρνετε και τις πρόσφατες απεικονιστικές εξετάσεις, ώστε η εκτίμηση να γίνει σε μία επίσκεψη.
Πώς γίνεται
Πριν από την πρώτη συνεδρία χρειάζεται σαφής διάγνωση. Για τη μέση αυτό σημαίνει κλινική εξέταση και, συνήθως, μαγνητική τομογραφία. Για τις αρθρώσεις, εξέταση και ακτινογραφία.
- Το δέρμα καθαρίζεται με αντισηπτικό και το μείγμα εγχέεται με λεπτή βελόνα.
- Στη μέση, οι εγχύσεις γίνονται σε συγκεκριμένα σημεία στους μυς δίπλα στους σπονδύλους.
- Στις αρθρώσεις και στα μαλακά μόρια χρησιμοποιούμε, όπου χρειάζεται, υπερηχογραφική καθοδήγηση για ακριβή τοποθέτηση.
- Κάθε συνεδρία διαρκεί λίγα λεπτά. Συνήθως προτείνεται σειρά συνεδριών με μεσοδιάστημα λίγων ημερών. Ο αριθμός εξαρτάται από την πάθηση και την ανταπόκριση.
Κατά την έγχυση μπορεί να νιώσετε πίεση ή ένα αίσθημα τάσης στον μυ, που υποχωρεί σε λίγα λεπτά καθώς το αέριο απορροφάται. Μετά από κάθε συνεδρία παραμένετε για λίγο στο ιατρείο πριν φύγετε. Αν μετά τις πρώτες συνεδρίες δεν υπάρχει καμία βελτίωση, δεν συνεχίζουμε άσκοπα: επανεκτιμούμε τη διάγνωση και το πλάνο.
Μετά τη συνεδρία και πιθανές επιπλοκές
Μετά τη συνεδρία μπορείτε συνήθως να επιστρέψετε στις καθημερινές σας δραστηριότητες. Είναι συχνό ένα αίσθημα βάρους, τάσης ή πόνου στο σημείο για λίγες ώρες ή μία με δύο μέρες. Συνεχίζετε κανονικά το πρόγραμμα ασκήσεων, εκτός αν σας πούμε διαφορετικά. Την ημέρα της συνεδρίας αποφύγετε τη βαριά σωματική εργασία και την έντονη προπόνηση. Αν εργάζεστε σε γραφείο, μπορείτε συνήθως να επιστρέψετε αμέσως.
Οι επιπλοκές είναι ασυνήθιστες όταν η θεραπεία γίνεται σωστά. Περιλαμβάνουν τοπικό πόνο, μελανιά και, σπάνια, ζάλη ή λιποθυμική τάση κατά την ένεση. Όπως σε κάθε ένεση, υπάρχει μικρός κίνδυνος λοίμωξης. Σοβαρές επιπλοκές έχουν περιγραφεί σπάνια, κυρίως σε πιο επεμβατικές τεχνικές, γι’ αυτό η εκπαίδευση του γιατρού και η σωστή τεχνική έχουν μεγάλη σημασία.
Πώς την εντάσσουμε στη θεραπεία σας
Για τις περισσότερες παθήσεις της μέσης και των αρθρώσεων, η βάση της θεραπείας είναι η άσκηση, η φυσικοθεραπεία και η σωστή ενημέρωση. Οι ενέσιμες θεραπείες έρχονται να βοηθήσουν όταν ο πόνος δεν σας επιτρέπει να προχωρήσετε. Για το γόνατο, άλλες επιλογές με περισσότερα δεδομένα είναι το υαλουρονικό οξύ και το PRP.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, συζητάμε μαζί σας τα πλεονεκτήματα και τα όρια κάθε επιλογής, ώστε να αποφασίσετε ενημερωμένοι.
Συχνές ερωτήσεις
Οζονοθεραπεία τι είναι;
Είναι η τοπική έγχυση ενός μείγματος οξυγόνου και όζοντος σε χαμηλή συγκέντρωση, σε μυ, σε άρθρωση ή δίπλα στη σπονδυλική στήλη. Στην ορθοπαιδική χρησιμοποιείται κυρίως για τον πόνο της μέσης με ισχιαλγία και για την οστεοαρθρίτιδα.
Βοηθά η οζονοθεραπεία για τη μέση;
Σε ορισμένους ασθενείς με κήλη δίσκου και ισχιαλγία, μελέτες περιγράφουν μείωση του πόνου. Τα δεδομένα όμως είναι περιορισμένα και ανομοιογενή. Γι' αυτό τη βλέπουμε ως συμπληρωματική επιλογή, μαζί με την άσκηση, και όχι ως λύση για όλους.
Είναι αποδεδειγμένη η οζονοθεραπεία;
Δεν υπάρχουν ακόμη αρκετές μεγάλες, καλά σχεδιασμένες μελέτες για να θεωρηθεί τεκμηριωμένη θεραπεία πρώτης γραμμής. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Η απόφαση παίρνεται αφού συζητηθούν τα υπέρ και τα κατά.
Πόσες συνεδρίες οζονοθεραπείας χρειάζονται;
Συνήθως προτείνεται μια σειρά συνεδριών με μεσοδιάστημα λίγων ημερών. Ο ακριβής αριθμός εξαρτάται από την πάθηση και από το πώς ανταποκρίνεστε. Αν δεν υπάρξει βελτίωση μετά τις πρώτες συνεδρίες, επανεκτιμούμε το πλάνο.
Είναι επικίνδυνη η οζονοθεραπεία;
Όταν γίνεται από εκπαιδευμένο γιατρό, με σωστή συγκέντρωση και αποστειρωμένα υλικά, οι επιπλοκές είναι ασυνήθιστες και συνήθως ήπιες, όπως τοπικός πόνος ή μελανιά. Δεν γίνεται σε ανεπάρκεια G6PD, στην εγκυμοσύνη ή όταν υπάρχει λοίμωξη.
Ποιος γιατρός κάνει οζονοθεραπεία;
Τη θεραπεία πρέπει να την κάνει γιατρός εκπαιδευμένος στην τεχνική, μετά από σαφή διάγνωση. Για τα μυοσκελετικά προβλήματα, ο ορθοπαιδικός μπορεί να κρίνει αν η οζονοθεραπεία έχει θέση ή αν άλλες θεραπείες ταιριάζουν καλύτερα.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.