Ρήξη αχιλλείου τένοντα

Τι είναι η ρήξη αχιλλείου και πώς συμβαίνει

Ο αχίλλειος τένοντας ενώνει τους μύες της γάμπας με την πτέρνα και μας επιτρέπει να σπρώχνουμε το έδαφος όταν περπατάμε, τρέχουμε ή πηδάμε. Η ρήξη συμβαίνει όταν ο τένοντας δέχεται απότομα μεγάλο φορτίο, για παράδειγμα σε μια γρήγορη εκκίνηση, σε μια αλλαγή κατεύθυνσης ή στην προσγείωση από άλμα. Συνήθως σχίζεται λίγα εκατοστά πάνω από την πτέρνα, στο σημείο όπου η αιμάτωσή του είναι πιο φτωχή.

Είναι συχνότερη:

• σε ανθρώπους μέσης ηλικίας που αθλούνται περιστασιακά, όπως στο τένις, στο πάντελ, στο ποδόσφαιρο και στο μπάσκετ,
• στους άνδρες,
• όταν προϋπάρχει τενοντοπάθεια αχιλλείου, αν και πολλοί ασθενείς δεν είχαν κανένα προηγούμενο σύμπτωμα,
• μετά από ενέσεις κορτιζόνης στην περιοχή ή θεραπεία με αντιβιοτικά της κατηγορίας των φθοριοκινολονών.

Συμπτώματα

• ξαφνικός πόνος ή αίσθημα ότι σας χτύπησαν ή σας κλότσησαν στη γάμπα, μερικές φορές με έναν ήχο σαν «κρακ»,
• αδυναμία να σηκωθείτε στις μύτες στο τραυματισμένο πόδι και να σπρώξετε κατά το βάδισμα,
• πρήξιμο και μελανιά πάνω από την πτέρνα,
• σε ορισμένους ασθενείς, ένα «κενό» που ψηλαφάται στον τένοντα.

Ο πόνος συχνά είναι μικρότερος από όσο θα περίμενε κανείς. Επειδή άλλοι μύες μπορούν να κινήσουν το πόδι, πολλοί ασθενείς περπατούν και θεωρούν ότι πρόκειται για θλάση ή διάστρεμμα. Αν νιώσατε τέτοιο «χτύπημα», χρειάζεται εξέταση το συντομότερο, ιδανικά την ίδια μέρα.

Τι να κάνετε αμέσως μετά τον τραυματισμό

• Σταματήστε αμέσως την άσκηση και μην προσπαθήσετε να «δοκιμάσετε» το πόδι με τρέξιμο ή άλματα.
• Περπατήστε όσο λιγότερο γίνεται. Αν έχετε πατερίτσες, χρησιμοποιήστε τις.
• Βάλτε πάγο τυλιγμένο σε πανί και κρατήστε το πόδι ψηλά, για να περιοριστεί το πρήξιμο.
• Κρατήστε, αν είναι εφικτό, τη μύτη του ποδιού ελαφρά προς τα κάτω. Αυτή η θέση φέρνει τα άκρα του τένοντα πιο κοντά.
• Ζητήστε ορθοπαιδική εκτίμηση την ίδια ή την επόμενη μέρα. Μια ρήξη που διαγιγνώσκεται έγκαιρα έχει περισσότερες επιλογές θεραπείας.

Διάγνωση της ρήξης αχιλλείου τένοντα

Η διάγνωση γίνεται συνήθως με την κλινική εξέταση. Με τον ασθενή μπρούμυτα, πιέζουμε τη γάμπα: όταν ο τένοντας είναι ακέραιος, το πόδι κινείται προς τα κάτω, ενώ όταν έχει σπάσει δεν κινείται. Ελέγχουμε επίσης τη θέση ηρεμίας του ποδιού και αν ψηλαφάται κενό στον τένοντα.

Το υπερηχογράφημα επιβεβαιώνει τη ρήξη όταν υπάρχει αμφιβολία και δείχνει πόσο απέχουν τα δύο άκρα του τένοντα, κάτι που βοηθά στην επιλογή θεραπείας. Η μαγνητική τομογραφία χρειάζεται κυρίως σε παλαιές ρήξεις ή σε ασυνήθιστες περιπτώσεις. Μια ακτινογραφία μπορεί να ζητηθεί για να αποκλειστεί αποσπαστικό κάταγμα της πτέρνας.

Η ρήξη δεν πρέπει να συγχέεται με τη θλάση της γάμπας, όπου τραυματίζεται ο μυς πιο ψηλά και ο τένοντας παραμένει συνεχής. Και στις δύο περιπτώσεις ο πόνος ξεκινά απότομα, όμως στη θλάση μπορείτε συνήθως να σηκωθείτε στις μύτες, έστω και με πόνο. Η εξέταση ξεκαθαρίζει τη διάγνωση μέσα σε λίγα λεπτά.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Τα τελευταία χρόνια η συντηρητική ή «λειτουργική» θεραπεία έχει αποκτήσει σημαντική θέση. Το πόδι τοποθετείται σε ειδική μπότα με σφήνες κάτω από την πτέρνα, ώστε τα άκρα του τένοντα να πλησιάζουν και να επουλωθούν. Οι σφήνες αφαιρούνται σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες και η φόρτιση του ποδιού ξεκινά νωρίς, με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή.

Η θεραπεία αυτή είναι κατάλληλη για πολλούς ασθενείς, ιδίως όταν ξεκινά λίγες μέρες μετά τη ρήξη και τα άκρα του τένοντα έρχονται κοντά με το πόδι σε κάμψη. Αποφεύγονται οι κίνδυνοι μιας επέμβασης, όπως τα προβλήματα στο τραύμα. Σε ορισμένες μελέτες ο κίνδυνος νέας ρήξης είναι λίγο μεγαλύτερος από ό,τι μετά από χειρουργείο, γι’ αυτό απαιτείται αυστηρή τήρηση του προγράμματος.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η μπότα φοριέται σχεδόν συνεχώς τις πρώτες εβδομάδες, συχνά και στον ύπνο, και ότι το πόδι δεν πρέπει να τεντωθεί προς τα πάνω χωρίς προστασία, ούτε για λίγο, π.χ. στο μπάνιο. Ο γιατρός σας θα σας εξηγήσει πώς να πλένεστε και πώς να κινείστε με ασφάλεια.

Χειρουργική αποκατάσταση

Χειρουργική συρραφή συζητάμε κυρίως σε:

• νεότερους, ιδιαίτερα δραστήριους αθλητές,
• ρήξεις όπου τα άκρα του τένοντα απέχουν πολύ ακόμη και με το πόδι σε κάμψη,
• καθυστερημένη διάγνωση, όταν έχουν περάσει αρκετές μέρες ή εβδομάδες,
• νέα ρήξη μετά από προηγούμενη θεραπεία ή ρήξη κοντά στην πτέρνα.

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με τον ασθενή μπρούμυτα, με περιοχική ή γενική αναισθησία. Τα δύο άκρα του τένοντα πλησιάζουν και ράβονται μεταξύ τους με ισχυρά ράμματα, ώστε η τάση του τένοντα να είναι ίδια με του υγιούς ποδιού. Η συρραφή μπορεί να γίνει ανοικτά ή με ελάχιστα επεμβατική τεχνική, από μικρές τομές. Μετά την επέμβαση το πόδι τοποθετείται σε νάρθηκα ή μπότα με τη μύτη προς τα κάτω. Σε παλαιές ρήξεις, όταν ο τένοντας έχει «μαζευτεί», μπορεί να χρειαστεί ανακατασκευή με μεταφορά γειτονικού τένοντα ή με επιμήκυνση του ίδιου του τένοντα. Πιθανές επιπλοκές είναι τα προβλήματα επούλωσης του τραύματος, η λοίμωξη και ο ερεθισμός ενός μικρού νεύρου της περιοχής. Τις συζητάμε μαζί σας πριν από την απόφαση.

Αποκατάσταση και επιστροφή στο άθλημα

Η αποκατάσταση είναι παρόμοια είτε έγινε χειρουργείο είτε όχι. Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.

• Πρώτες έξι με οκτώ εβδομάδες: ειδική μπότα με σφήνες που αφαιρούνται σταδιακά, συχνά με πρώιμη φόρτιση. Ο γιατρός συχνά συστήνει αντιπηκτική αγωγή για την πρόληψη της θρόμβωσης.
• Περίπου δύο με τρεις μήνες: βάδιση χωρίς μπότα, ασκήσεις ενδυνάμωσης της γάμπας.
• Τέσσερις με έξι μήνες: σταδιακή επιστροφή στο τρέξιμο.
• Έξι με εννέα μήνες ή περισσότερο: επιστροφή σε αθλήματα με άλματα και αλλαγές κατεύθυνσης, όταν η δύναμη της γάμπας έχει επανέλθει.

Η πλήρης δύναμη της γάμπας μπορεί να χρειαστεί έως και έναν χρόνο. Μακροπρόθεσμα ο τένοντας μένει συνήθως λίγο παχύτερος και η γάμπα μπορεί να είναι λίγο πιο λεπτή από την άλλη. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στις δραστηριότητές τους, αλλά μια μικρή διαφορά στη δύναμη μπορεί να παραμείνει, γι’ αυτό η ενδυνάμωση αξίζει να συνεχιστεί και μετά το τέλος της φυσικοθεραπείας.

Η επιστροφή στο άθλημα κρίνεται με βάση τη δύναμη και τη λειτουργία και όχι μόνο τον χρόνο, όπως εξηγούμε στο άρθρο για την επιστροφή στο άθλημα μετά από τραυματισμό. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξηγούμε τις δύο επιλογές θεραπείας και αποφασίζουμε μαζί σας.