Ρήξη στροφικού πετάλου

Τι είναι το στροφικό πέταλο και πώς γίνεται η ρήξη

Το στροφικό πέταλο αποτελείται από τέσσερις μύες, τον υπερακάνθιο, τον υπακάνθιο, τον ελάσσονα στρογγύλο και τον υποπλάτιο. Ξεκινούν από την ωμοπλάτη και οι τένοντές τους «αγκαλιάζουν» την κεφαλή του βραχιονίου. Έτσι κρατούν την άρθρωση σταθερή και βοηθούν στο σήκωμα και στις στροφές του χεριού.

Ρήξη στροφικού πετάλου ονομάζουμε το σχίσιμο ενός ή περισσότερων από αυτούς τους τένοντες. Πιο συχνά επηρεάζεται ο υπερακάνθιος. Η ρήξη μπορεί να είναι μερική, όταν ο τένοντας έχει φθαρεί αλλά δεν έχει κοπεί σε όλο το πάχος του, ή ολική, όταν υπάρχει πλήρες άνοιγμα στον τένοντα.

• Εκφυλιστική ρήξη: είναι η πιο συχνή μορφή μετά τη μέση ηλικία. Ο τένοντας φθείρεται σταδιακά από την ηλικία, την επαναλαμβανόμενη χρήση πάνω από το κεφάλι και τη μειωμένη αιμάτωση. Συχνά προηγείται χρόνια τενοντοπάθεια και πρόσκρουση. Το κάπνισμα επιβαρύνει την υγεία του τένοντα.
• Τραυματική ρήξη: συμβαίνει μετά από πτώση με τεντωμένο χέρι, απότομο τράβηγμα ή σήκωμα βάρους. Σε άτομα άνω των 40 μπορεί να συνοδεύει ένα εξάρθρημα ώμου.

Συμπτώματα

Η ρήξη δεν πονά πάντα. Μερικές εκφυλιστικές ρήξεις ανακαλύπτονται τυχαία σε ώμους χωρίς ενόχληση. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, τα πιο χαρακτηριστικά είναι:

• πόνος στο πάνω και έξω μέρος του μπράτσου, που μπορεί να φτάνει μέχρι τη μέση του βραχίονα,
• πόνος τη νύχτα, ιδιαίτερα όταν ξαπλώνετε πάνω στον ώμο που πονά,
• πόνος και δυσκολία όταν σηκώνετε το χέρι στο πλάι ή μπροστά, ή όταν το φέρνετε πίσω από την πλάτη,
• αδυναμία, για παράδειγμα όταν κρατάτε κάτι με τεντωμένο χέρι ή απλώνετε σε ψηλό ράφι,
• μετά από τραυματισμό, ξαφνική αδυναμία να σηκώσετε το χέρι, ενώ κάποιος άλλος μπορεί να το σηκώσει για εσάς.

Η μειωμένη ενεργητική κίνηση με διατηρημένη την παθητική κίνηση βοηθά στη διάκριση από τον παγωμένο ώμο, όπου ο ώμος είναι «σφιχτός» σε όλες τις κατευθύνσεις.

Διάγνωση

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό: πώς άρχισε ο πόνος, αν υπήρξε πτώση, ποιες κινήσεις δυσκολεύουν. Στην κλινική εξέταση ελέγχουμε το εύρος κίνησης και τη δύναμη κάθε τένοντα με ειδικές δοκιμασίες. Εξετάζουμε επίσης τον αυχένα, γιατί πόνος που αντανακλά από εκεί μπορεί να μοιάζει με πόνο από τον ώμο.

Η ακτινογραφία δεν δείχνει τους τένοντες, αλλά βοηθά να αποκλειστούν κάταγμα, αρθρίτιδα και ασβεστώσεις. Το υπερηχογράφημα δείχνει αξιόπιστα μια ολική ρήξη στα χέρια έμπειρου εξεταστή. Η μαγνητική τομογραφία δίνει επιπλέον πληροφορίες για το μέγεθος της ρήξης, για το πόσο έχει αποσυρθεί ο τένοντας και για την ποιότητα του μυός. Οι πληροφορίες αυτές είναι σημαντικές όταν σχεδιάζεται επέμβαση.

Οι ρήξεις περιγράφονται επίσης από το μέγεθός τους, από μικρές έως μαζικές, όταν αφορούν δύο ή περισσότερους τένοντες. Όσο μεγαλύτερη και παλαιότερη είναι μια ρήξη, τόσο πιο απαιτητική είναι η επιδιόρθωσή της.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Οι μερικές ρήξεις και πολλές εκφυλιστικές ολικές ρήξεις σε άτομα με χαμηλότερες απαιτήσεις αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά. Ο στόχος είναι να μειωθεί ο πόνος και οι υπόλοιποι μύες του ώμου να αναπληρώσουν τη λειτουργία του τένοντα που έχει σχιστεί. Η θεραπεία περιλαμβάνει:

• προσωρινή αποφυγή των κινήσεων πάνω από το κεφάλι και των βαριών φορτίων,
• αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός,
• πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για την κινητικότητα, την ενδυνάμωση των μυών του ώμου και τον έλεγχο της ωμοπλάτης,
• σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμες θεραπείες για τον έλεγχο του πόνου, ώστε να μπορείτε να κάνετε τις ασκήσεις.

Η βελτίωση συνήθως φαίνεται μέσα σε έξι με δώδεκα εβδομάδες. Η ρήξη δεν «κλείνει» με τη συντηρητική θεραπεία, αλλά ο ώμος μπορεί να γίνει λειτουργικός και ανώδυνος. Σε κάποιους ασθενείς η ρήξη μεγαλώνει με τον χρόνο. Γι’ αυτό προτείνουμε επανεκτίμηση αν τα συμπτώματα αλλάξουν.

Στροφικό πέταλο: πότε χρειάζεται χειρουργείο

Χειρουργική αντιμετώπιση συζητάμε κυρίως όταν:

• πρόκειται για τραυματική ολική ρήξη σε νέο ή δραστήριο άτομο,
• υπάρχει σημαντική αδυναμία που επηρεάζει τη δουλειά ή τις δραστηριότητές σας,
• ο πόνος επιμένει παρά ένα σωστά οργανωμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας,
• η ρήξη μεγαλώνει στις επαναληπτικές εξετάσεις.

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με αρθροσκόπηση ώμου: ο τένοντας ράβεται πίσω στο σημείο πρόσφυσής του στο οστό με ειδικά άγκιστρα. Στην ίδια επέμβαση μπορεί να αντιμετωπιστούν και συνοδές βλάβες, όπως ο τένοντας του δικεφάλου.

Ο χρόνος έχει σημασία. Όταν μια ολική ρήξη μένει για μεγάλο διάστημα, ο τένοντας αποσύρεται και ο μυς χάνει την ποιότητά του. Τότε η συρραφή γίνεται δυσκολότερη ή δεν είναι πια εφικτή. Σε μεγάλες ρήξεις που δεν ράβονται και έχουν οδηγήσει σε φθορά της άρθρωσης, μια λύση είναι η ανάστροφη αρθροπλαστική ώμου.

Αποκατάσταση μετά τη συρραφή

Ο τένοντας χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί στο οστό, γι’ αυτό η αποκατάσταση προχωρά σταδιακά. Τα παρακάτω διαστήματα είναι ενδεικτικά. Το δικό σας πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας μαζί με τον φυσικοθεραπευτή, ανάλογα με το μέγεθος της ρήξης και την ποιότητα του τένοντα.

• Πρώτες εβδομάδες: το χέρι στηρίζεται σε ειδικό νάρθηκα, συνήθως για τέσσερις με έξι εβδομάδες. Νωρίς ξεκινούν ήπιες παθητικές κινήσεις και ασκήσεις για τον αγκώνα και τον καρπό.
• Από τον δεύτερο μήνα περίπου: ενεργητική κίνηση του ώμου χωρίς φορτίο. Οι ελαφριές καθημερινές δραστηριότητες γίνονται σταδιακά ευκολότερες.
• Από τον τρίτο μήνα περίπου: προοδευτική ενδυνάμωση. Η επιστροφή σε βαριά χειρωνακτική εργασία ή σε αθλήματα με κινήσεις πάνω από το κεφάλι γίνεται συνήθως μετά από έξι μήνες ή και αργότερα.

Η πλήρης βελτίωση του πόνου και της δύναμης μπορεί να χρειαστεί έως και έναν χρόνο. Η συνέπεια στο πρόγραμμα ασκήσεων είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες για το αποτέλεσμα.

Τι γίνεται μακροπρόθεσμα

Δεν εξελίσσονται όλες οι ρήξεις με τον ίδιο τρόπο. Πολλοί άνθρωποι με εκφυλιστική ρήξη ζουν χωρίς σημαντικούς περιορισμούς, ενώ άλλοι παρουσιάζουν σταδιακή επιδείνωση. Μια μεγάλη ρήξη που μένει χωρίς θεραπεία για χρόνια μπορεί να οδηγήσει σε ειδική μορφή αρθρίτιδας του ώμου.

Για να προστατεύσετε τον ώμο, είτε έχετε ρήξη είτε όχι, βοηθά η τακτική ενδυνάμωση των μυών του ώμου και της πλάτης, η καλή στάση του σώματος και η σταδιακή αύξηση του φορτίου στη γυμναστική. Όταν η δουλειά σας απαιτεί πολλές κινήσεις πάνω από το κεφάλι, τα συχνά διαλείμματα και η χρήση σκάλας ώστε να δουλεύετε στο ύψος του στήθους μειώνουν την επιβάρυνση. Η διακοπή του καπνίσματος ευνοεί την υγεία του τένοντα και την επούλωση μετά από συρραφή.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε κάθε ρήξη με βάση τα συμπτώματα, την ηλικία, τις απαιτήσεις σας και την εικόνα των εξετάσεων. Σας εξηγούμε τις επιλογές, ώστε να αποφασίσουμε μαζί αν ταιριάζει η συντηρητική θεραπεία ή η συρραφή.