Με μια ματιά
- Ο ώμος εξαρθρώνεται συχνότερα από κάθε άλλη μεγάλη άρθρωση, συνήθως προς τα εμπρός.
- Ένα εξάρθρημα χρειάζεται ανάταξη από γιατρό και ακτινογραφίες πριν και μετά, για να αποκλειστεί κάταγμα.
- Η πιο συχνή βλάβη μετά από εξάρθρημα είναι η αποκόλληση του επιχείλιου χόνδρου, που ονομάζεται βλάβη Bankart.
- Ο κίνδυνος υποτροπής είναι μεγαλύτερος σε νέους και σε αθλητές αθλημάτων επαφής ή κινήσεων πάνω από το κεφάλι.
- Σε άτομα άνω των 40 ένα εξάρθρημα συνοδεύεται συχνότερα από ρήξη του στροφικού πετάλου.
Τι είναι το εξάρθρημα ώμου
Η άρθρωση του ώμου μοιάζει με μια μεγάλη μπάλα πάνω σε ένα ρηχό «πιατάκι». Η μπάλα είναι η κεφαλή του βραχιονίου και το πιατάκι η γληνοειδής κοιλότητα της ωμοπλάτης. Τη σταθερότητα δίνουν ο επιχείλιος χόνδρος, ένας δακτύλιος που βαθαίνει την κοιλότητα, οι σύνδεσμοι του θυλάκου και οι μύες του στροφικού πετάλου. Αυτός ο σχεδιασμός επιτρέπει μεγάλο εύρος κίνησης, αλλά κάνει τον ώμο πιο ευάλωτο σε εξάρθρημα.
Στο πρόσθιο εξάρθρημα, το πιο συχνό, η κεφαλή βγαίνει προς τα εμπρός. Συμβαίνει συνήθως όταν το χέρι είναι στο πλάι και ψηλά και δέχεται δύναμη προς τα πίσω: σε τάκλιν, σε μπλοκ στο βόλεϊ, σε πτώση στο σκι ή με τεντωμένο χέρι. Το οπίσθιο εξάρθρημα είναι σπάνιο και μπορεί να συμβεί σε επιληπτική κρίση ή ηλεκτροπληξία. Το υπεξάρθρημα είναι μια μερική έξοδος, όπου ο ώμος βγαίνει και επανέρχεται αμέσως μόνος του.
Τα εξαρθρήματα άλλων αρθρώσεων περιγράφονται στη σελίδα για τα εξαρθρήματα.
Τι βλάβες αφήνει ένα εξάρθρημα: Bankart και Hill-Sachs
Όταν η κεφαλή βγαίνει από τη θέση της, συχνά τραυματίζει τις δομές που τη συγκρατούν:
- Βλάβη Bankart: ο επιχείλιος χόνδρος και οι σύνδεσμοι αποκολλώνται από το πρόσθιο κάτω χείλος της γληνοειδούς. Είναι η βασική αιτία της υποτροπιάζουσας αστάθειας. Μερικές φορές αποσπάται και ένα κομμάτι οστού (οστική Bankart).
- Βλάβη Hill-Sachs: ένα «βαθούλωμα» στο πίσω μέρος της κεφαλής του βραχιονίου, από την πρόσκρουσή της στο χείλος της γληνοειδούς.
- Ρήξη στροφικού πετάλου: συχνότερη σε άτομα άνω των 40. Αν μετά από ένα εξάρθρημα δεν μπορείτε να σηκώσετε το χέρι για αρκετές μέρες, πρέπει να ελεγχθεί για ρήξη στροφικού πετάλου.
- Κάκωση νεύρου: πιο συχνά επηρεάζεται το μασχαλιαίο νεύρο, με μούδιασμα στο έξω μέρος του ώμου και αδυναμία του δελτοειδούς. Συνήθως υποχωρεί με τον χρόνο.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Ο ώμος είναι παραμορφωμένος και δεν μπορείτε να κουνήσετε το χέρι: πηγαίνετε σε νοσοκομείο χωρίς να επιχειρήσετε ανάταξη.
- Υπάρχει μούδιασμα, κρύο ή χλωμό χέρι μετά τον τραυματισμό.
- Μετά την ανάταξη δεν μπορείτε να σηκώσετε το χέρι για αρκετές μέρες.
- Ο ώμος βγαίνει ξανά ή νιώθετε ότι «φεύγει» σε καθημερινές κινήσεις.
Αστάθεια ώμου: συμπτώματα
Τη στιγμή του εξαρθρήματος ο πόνος είναι έντονος, ο ώμος χάνει το στρογγυλό του περίγραμμα και δεν μπορείτε να κουνήσετε το χέρι. Συνήθως το κρατάτε με το άλλο χέρι, ελαφρά μακριά από το σώμα.
Μετά το πρώτο επεισόδιο, η αστάθεια ώμου μπορεί να εκδηλώνεται με:
- νέα εξαρθρήματα, μερικές φορές με όλο και μικρότερη δύναμη, ακόμη και στον ύπνο,
- αίσθημα ότι ο ώμος «γλιστράει» ή θα φύγει όταν σηκώνετε το χέρι ψηλά και προς τα πίσω,
- φόβο να κάνετε συγκεκριμένες κινήσεις, όπως ρίψη, σερβίς ή κολύμβηση,
- επεισόδια όπου το χέρι «νεκρώνει» για λίγο μετά από μια κίνηση.
Υπάρχει και η πολυκατευθυντική αστάθεια, σε άτομα με χαλαρές αρθρώσεις, όπου ο ώμος γίνεται ασταθής χωρίς σημαντικό τραυματισμό. Αντιμετωπίζεται κυρίως με εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία.
Σε μεγαλύτερες ηλικίες η υποτροπή είναι λιγότερο συχνή. Το κύριο πρόβλημα μετά από ένα εξάρθρημα είναι συνήθως ο πόνος και η αδυναμία από ρήξη των τενόντων, και όχι η αστάθεια.
Τι κάνετε τη στιγμή του εξαρθρήματος και διάγνωση
Μην προσπαθήσετε να βάλετε τον ώμο στη θέση του μόνοι σας ή να το κάνει κάποιος που δεν είναι γιατρός. Στηρίξτε το χέρι στη θέση που πονά λιγότερο και πηγαίνετε σε νοσοκομείο. Εκεί γίνεται ακτινογραφία πριν από την ανάταξη, για να αποκλειστεί κάταγμα, έλεγχος των νεύρων και των αγγείων, ανάταξη με κατάλληλη αναλγησία και νέα ακτινογραφία μετά.
Στη συνέχεια, στο ιατρείο, εκτιμούμε τη σταθερότητα του ώμου με ειδικές δοκιμασίες. Η μαγνητική τομογραφία, συχνά με σκιαγραφικό μέσα στην άρθρωση (μαγνητική αρθρογραφία), δείχνει τη βλάβη Bankart και τους συνδέσμους. Η αξονική τομογραφία χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται να μετρηθεί η οστική απώλεια στη γληνοειδή ή στην κεφαλή, γιατί από αυτήν εξαρτάται η επιλογή της επέμβασης.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Μετά την ανάταξη, το χέρι στηρίζεται σε φάκελο για ένα σύντομο διάστημα, κυρίως για τον πόνο. Η παρατεταμένη ακινητοποίηση δεν φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής, ενώ μπορεί να προκαλέσει δυσκαμψία, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Τις πρώτες μέρες ο πάγος και τα αναλγητικά που θα σας συστήσει ο γιατρός βοηθούν στον πόνο. Ο φάκελος αφαιρείται για τις ήπιες ασκήσεις του αγκώνα, του καρπού και των δαχτύλων. Μέχρι να αρχίσει η φυσικοθεραπεία αποφεύγετε τη θέση όπου το χέρι είναι στο πλάι, ψηλά και προς τα πίσω, γιατί σε αυτήν ο ώμος μπορεί να ξαναβγεί.
Ακολουθεί πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με στόχο την επαναφορά της κίνησης, την ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου και των μυών που σταθεροποιούν την ωμοπλάτη, και τον έλεγχο του ώμου στις θέσεις κινδύνου. Η επιστροφή στο άθλημα γίνεται σταδιακά, όταν η κίνηση και η δύναμη έχουν επανέλθει και δεν υπάρχει αίσθημα αστάθειας. Σε άτομα με χαμηλότερες απαιτήσεις ή μετά από πρώτο εξάρθρημα χωρίς σημαντικές βλάβες, η φυσικοθεραπεία είναι συχνά αρκετή.
Πριν από την επιστροφή στο άθλημα ελέγχουμε ότι η κίνηση είναι πλήρης, ότι η δύναμη είναι παρόμοια με του άλλου ώμου, ότι δεν υπάρχει φόβος ή αίσθημα αστάθειας στις θέσεις κινδύνου και ότι ο αθλητής μπορεί να εκτελέσει τις ειδικές κινήσεις του αθλήματος χωρίς πόνο. Σε κάποια αθλήματα επαφής μπορεί να χρησιμοποιηθεί προστατευτικός νάρθηκας για την υπόλοιπη αγωνιστική περίοδο.
Η ενδυνάμωση και ο έλεγχος του ώμου συνεχίζονται ως μέρος της κανονικής προπόνησης, γιατί μειώνουν τον κίνδυνο νέου επεισοδίου.
Πότε χρειάζεται χειρουργική σταθεροποίηση
Χειρουργική σταθεροποίηση συζητάμε όταν:
- τα εξαρθρήματα επαναλαμβάνονται ή ο ώμος παραμένει ασταθής παρά τη φυσικοθεραπεία,
- πρόκειται για νέο αθλητή αθλήματος επαφής ή ρίψης, όπου ο κίνδυνος υποτροπής μετά από πρώτο εξάρθρημα είναι υψηλός,
- υπάρχει σημαντική οστική απώλεια ή συνοδός βλάβη, όπως ρήξη στροφικού πετάλου.
Η πιο συνηθισμένη επέμβαση είναι η αρθροσκοπική επιδιόρθωση Bankart: ο επιχείλιος χόνδρος και οι σύνδεσμοι επανατοποθετούνται και στερεώνονται στο χείλος της γληνοειδούς με ειδικά άγκιστρα. Περισσότερα για την τεχνική θα βρείτε στη σελίδα για την αρθροσκόπηση ώμου. Όταν η οστική απώλεια είναι μεγάλη, μπορεί να χρειαστεί επέμβαση που αποκαθιστά το οστό της γληνοειδούς, όπως η επέμβαση Latarjet, όπου μεταφέρεται ένα μικρό τμήμα οστού στο πρόσθιο χείλος.
Αποκατάσταση και επιστροφή στο άθλημα
Μετά από χειρουργική σταθεροποίηση, το χέρι μένει συνήθως σε νάρθηκα για τρεις με έξι εβδομάδες. Η κίνηση επανέρχεται σταδιακά και ακολουθεί ενδυνάμωση. Η επιστροφή σε αθλήματα χωρίς επαφή γίνεται ενδεικτικά μετά από τέσσερις με έξι μήνες, και σε αθλήματα επαφής ή ρίψης συχνά αργότερα. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός, ανάλογα με την επέμβαση και το άθλημα.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό αντιμετωπίζουμε συχνά αθλητές με αστάθεια ώμου. Συζητάμε μαζί σας τον κίνδυνο υποτροπής, τις απαιτήσεις του αθλήματος και τις επιλογές θεραπείας. Δείτε επίσης τις αθλητικές κακώσεις.
Συχνές ερωτήσεις
Τι κάνω αν βγει ο ώμος μου;
Μην προσπαθήσετε να τον βάλετε μόνοι σας στη θέση του. Στηρίξτε το χέρι στη θέση που πονά λιγότερο και πηγαίνετε σε νοσοκομείο. Εκεί θα γίνει ακτινογραφία για να αποκλειστεί κάταγμα, ανάταξη με αναλγησία και νέα ακτινογραφία.
Χρειάζεται χειρουργείο μετά από εξάρθρημα ώμου;
Όχι πάντα. Μετά από ένα πρώτο εξάρθρημα, πολλοί ασθενείς αντιμετωπίζονται με φυσικοθεραπεία. Χειρουργείο συζητάμε όταν ο ώμος ξαναβγαίνει, όταν παραμένει ασταθής, σε νέους αθλητές με υψηλό κίνδυνο υποτροπής ή όταν υπάρχει μεγάλη οστική απώλεια.
Τι είναι η βλάβη Bankart;
Είναι η αποκόλληση του επιχείλιου χόνδρου και των συνδέσμων από το πρόσθιο χείλος της γληνοειδούς κοιλότητας μετά από εξάρθρημα. Είναι η πιο συχνή αιτία υποτροπιάζουσας αστάθειας και διορθώνεται με αρθροσκοπική επιδιόρθωση όταν χρειάζεται.
Πόσο καιρό είμαι εκτός μετά από εξάρθρημα ώμου;
Χωρίς χειρουργείο, η επιστροφή στο άθλημα γίνεται συνήθως όταν η κίνηση και η δύναμη έχουν επανέλθει, σε μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες. Μετά από χειρουργική σταθεροποίηση χρειάζονται ενδεικτικά τέσσερις με έξι μήνες ή περισσότερο για αθλήματα επαφής.
Γιατί ο ώμος μου βγαίνει συνέχεια;
Συνήθως επειδή στο πρώτο εξάρθρημα αποκολλήθηκε ο επιχείλιος χόνδρος ή χάθηκε οστό από το χείλος της άρθρωσης, και ο ώμος δεν συγκρατείται πια σωστά. Κάθε νέο εξάρθρημα μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο τις βλάβες, γι' αυτό η υποτροπιάζουσα αστάθεια χρειάζεται εκτίμηση.
Ποιος είναι ο κίνδυνος να ξαναβγεί ο ώμος;
Ο κίνδυνος υποτροπής εξαρτάται κυρίως από την ηλικία και το άθλημα. Είναι μεγαλύτερος σε εφήβους και νέους ενήλικες, σε αθλητές αθλημάτων επαφής ή ρίψης και όταν υπάρχει οστική απώλεια στη γληνοειδή. Στις μεγαλύτερες ηλικίες η υποτροπή είναι λιγότερο συχνή.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.