Παγωμένος ώμος (συμφυτική θυλακίτιδα)

Τι είναι ο παγωμένος ώμος

Η άρθρωση του ώμου περιβάλλεται από έναν θύλακα, ένα ελαστικό περίβλημα που επιτρέπει το μεγάλο εύρος κίνησης. Στον παγωμένο ώμο ο θύλακας αυτός φλεγμαίνει, πυκνώνει και σχηματίζει συμφύσεις. Ο χώρος μέσα στην άρθρωση μικραίνει και ο ώμος «κλειδώνει» σε όλες τις κατευθύνσεις.

Σε πολλούς ανθρώπους εμφανίζεται χωρίς εμφανή αιτία. Είναι συχνότερος σε:

• ενήλικες περίπου 40 έως 60 ετών, κυρίως γυναίκες,
• άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, όπου μπορεί να είναι πιο επίμονος,
• άτομα με διαταραχές του θυρεοειδούς,
• μετά από ακινητοποίηση του χεριού, για παράδειγμα μετά από κάταγμα ή χειρουργείο,
• μετά από μικροτραυματισμό ή σε έδαφος άλλης πάθησης του ώμου, όπως η τενοντίτιδα του στροφικού πετάλου.

Συνήθως επηρεάζεται ο ένας ώμος. Σε κάποιους ανθρώπους, χρόνια αργότερα, μπορεί να εμφανιστεί και στον άλλο. Σπάνια ξαναεμφανίζεται στον ίδιο ώμο.

Ο παγωμένος ώμος δεν είναι το ίδιο με τη δυσκαμψία που αφήνει ένας πόνος από τενοντίτιδα, όπου ο ασθενής απλώς αποφεύγει να κινήσει το χέρι. Στον παγωμένο ώμο η κίνηση είναι μηχανικά περιορισμένη από τον ίδιο τον θύλακα.

Παγωμένος ώμος: συμπτώματα και φάσεις

Τα συμπτώματα ξεκινούν σταδιακά και εξελίσσονται συνήθως σε τρεις φάσεις που επικαλύπτονται:

• Φάση «παγώματος»: κυριαρχεί ο πόνος, που είναι συχνά έντονος, χειροτερεύει τη νύχτα και με τις απότομες κινήσεις. Η κίνηση αρχίζει να περιορίζεται. Η φάση αυτή διαρκεί συνήθως μερικούς μήνες.
• Φάση «παγωμένου» ώμου: ο πόνος υποχωρεί, αλλά ο ώμος μένει σφιχτός. Δυσκολεύεστε να χτενιστείτε, να φορέσετε μπουφάν, να φτάσετε στην πίσω τσέπη ή να κουμπώσετε κάτι πίσω από την πλάτη.
• Φάση «ξεπαγώματος»: η κίνηση επανέρχεται σταδιακά, σε διάστημα μηνών.

Συνολικά, η πορεία της πάθησης διαρκεί συνήθως από αρκετούς μήνες έως δύο με τρία χρόνια. Χαρακτηριστικό είναι ότι η κίνηση είναι περιορισμένη και όταν προσπαθεί κάποιος άλλος να κινήσει το χέρι σας. Αυτό τον διακρίνει από τη ρήξη στροφικού πετάλου, όπου συνήθως λείπει η δύναμη αλλά όχι η παθητική κίνηση.

Διάγνωση

Η διάγνωση είναι κλινική. Στην εξέταση ελέγχουμε την ενεργητική και την παθητική κίνηση του ώμου σε όλες τις κατευθύνσεις. Στον παγωμένο ώμο χάνεται χαρακτηριστικά η έξω στροφή, δηλαδή η κίνηση του αντιβραχίου προς τα έξω με τον αγκώνα κολλημένο στο σώμα.

Η ακτινογραφία είναι συνήθως φυσιολογική, αλλά είναι απαραίτητη για να αποκλειστούν άλλες αιτίες δυσκαμψίας, όπως η οστεοαρθρίτιδα του ώμου, ένα παλιό εξάρθρημα ή μια ασβέστωση. Υπερηχογράφημα ή μαγνητική ζητάμε όταν η εικόνα δεν είναι τυπική. Αν δεν έχει ελεγχθεί πρόσφατα, μπορεί να σας προτείνουμε έλεγχο για διαβήτη και θυρεοειδή.

Σε ασθενείς με διαβήτη, η καλή ρύθμιση του σακχάρου είναι μέρος της θεραπείας. Ο παγωμένος ώμος μπορεί επίσης να εμφανιστεί μετά από χειρουργείο στον ώμο ή σε άλλο σημείο του σώματος, ή μετά από μακρά ακινησία στο κρεβάτι. Σε αυτές τις περιπτώσεις η έγκαιρη κινητοποίηση του χεριού, όσο το επιτρέπει ο χειρουργός, βοηθά να περιοριστεί η δυσκαμψία.

Παγωμένος ώμος: θεραπεία

Η θεραπεία προσαρμόζεται στη φάση της πάθησης. Ο στόχος είναι να ελεγχθεί ο πόνος και να διατηρηθεί ή να επανέλθει η κίνηση:

• Έλεγχος του πόνου: αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, και θερμά επιθέματα πριν από τις ασκήσεις.
• Ενδαρθρική έγχυση: στην πρώιμη, επώδυνη φάση, μια έγχυση μέσα στην άρθρωση με υπερηχογραφική καθοδήγηση μπορεί να μειώσει τον πόνο και να επιταχύνει τη βελτίωση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις γίνεται και υδροδιάταση, δηλαδή έγχυση μεγαλύτερου όγκου υγρού για να «ανοίξει» ο θύλακας. Δείτε τις ενέσιμες θεραπείες.
• Φυσικοθεραπεία: ήπιες διατάσεις μέσα στα όρια του πόνου. Στην επώδυνη φάση, οι βίαιες διατάσεις μπορεί να χειροτερέψουν τον πόνο. Στις επόμενες φάσεις, οι ασκήσεις γίνονται πιο εντατικές.

Παγωμένος ώμος: ασκήσεις

Οι ασκήσεις είναι η βάση της θεραπείας. Γίνονται καθημερινά, αργά και χωρίς να προκαλούν έντονο πόνο. Συνηθισμένα παραδείγματα, που θα σας δείξει και θα προσαρμόσει ο φυσικοθεραπευτής:

• Εκκρεμές: σκύβετε μπροστά στηριγμένοι σε τραπέζι και αφήνετε το χέρι να κρέμεται και να κάνει μικρούς κύκλους.
• «Περπάτημα» των δαχτύλων στον τοίχο: ανεβάζετε σιγά σιγά τα δάχτυλα στον τοίχο, μπροστά και στο πλάι, όσο ψηλά επιτρέπει ο ώμος.
• Έξω στροφή με ραβδί: ξαπλωμένοι, με τον αγκώνα στο πλάι, σπρώχνετε με τη βοήθεια ενός ραβδιού το χέρι που πονά προς τα έξω.
• Διάταση μπροστά από το σώμα: με το υγιές χέρι φέρνετε απαλά το χέρι που πονά οριζόντια προς τον αντίθετο ώμο.

Μια ήπια αίσθηση τάνυσης είναι αναμενόμενη. Πόνος που διαρκεί ώρες μετά την άσκηση σημαίνει ότι χρειάζεται να μειωθεί η ένταση.

Μια λογική συχνότητα είναι λίγες επαναλήψεις κάθε άσκησης, αρκετές φορές την ημέρα. Η συνέπεια μετρά περισσότερο από την ένταση. Οι ασκήσεις γίνονται πιο εύκολα μετά από ένα ζεστό ντους ή ένα θερμό επίθεμα, όταν οι ιστοί είναι πιο ελαστικοί.

Η καθημερινότητα με παγωμένο ώμο

Η πάθηση διαρκεί αρκετό καιρό, γι’ αυτό βοηθούν μερικές πρακτικές προσαρμογές:

• τη νύχτα, ένα μαξιλάρι κάτω από τον αγκώνα ή αγκαλιά, όταν ξαπλώνετε ανάσκελα ή στο υγιές πλάι, μειώνει την πίεση στον ώμο,
• φορέστε πρώτα το μανίκι του χεριού που πονά και βγάλτε το τελευταίο,
• τοποθετήστε τα αντικείμενα που χρησιμοποιείτε συχνά σε ύψος ανάμεσα στη μέση και στο στήθος,
• χωρίστε τις ασκήσεις σε μικρά διαστήματα μέσα στη μέρα, αντί για μία μεγάλη συνεδρία,
• αποφύγετε τις απότομες κινήσεις και τα τινάγματα του χεριού, που προκαλούν έντονο πόνο στην πρώτη φάση.

Είναι φυσιολογικό να απογοητεύεστε από την αργή πρόοδο. Η κίνηση σχεδόν πάντα βελτιώνεται σημαντικά με τον χρόνο, ακόμη κι αν δεν επανέλθει πλήρως σε κάθε κατεύθυνση.

Αν η δουλειά σας απαιτεί έντονη χρήση του χεριού, συζητήστε μαζί μας και με τον εργοδότη σας προσωρινές προσαρμογές, ώστε να μην επιβαρύνεται ο ώμος στην πιο επώδυνη φάση.

Πότε χρειάζεται επέμβαση

Επέμβαση χρειάζεται σπάνια. Τη συζητάμε όταν, μετά από αρκετούς μήνες σωστής θεραπείας, ο ώμος παραμένει πολύ σφιχτός και επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα ή τη δουλειά σας. Η επιλογή είναι συνήθως η αρθροσκοπική απελευθέρωση του θυλάκου, όπου ο σφιγμένος θύλακας κόβεται ελεγχόμενα με αρθροσκόπηση ώμου. Μια παλαιότερη εναλλακτική είναι η κινητοποίηση του ώμου υπό αναισθησία, που σήμερα χρησιμοποιείται λιγότερο. Μετά την επέμβαση, η φυσικοθεραπεία ξεκινά αμέσως για να διατηρηθεί η κίνηση που κερδήθηκε.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εκτιμούμε σε ποια φάση βρίσκεται ο ώμος σας και οργανώνουμε τη θεραπεία μαζί με τον φυσικοθεραπευτή, ώστε να περάσετε αυτή την περίοδο με όσο λιγότερο πόνο γίνεται.