Οστεοαρθρίτιδα ώμου (αρθρίτιδα ώμου)

Τι είναι η αρθρίτιδα ώμου

Οι επιφάνειες των οστών μέσα στην άρθρωση καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, έναν λείο ιστό που επιτρέπει την ομαλή κίνηση. Στην οστεοαρθρίτιδα ο χόνδρος λεπταίνει και φθείρεται, τα οστά έρχονται σε επαφή και σχηματίζονται οστεόφυτα, δηλαδή μικρές οστέινες προεκβολές στα όρια της άρθρωσης.

Στον ώμο υπάρχουν δύο αρθρώσεις που μπορεί να επηρεαστούν:

• Γληνοβραχιόνια άρθρωση: η κύρια άρθρωση του ώμου, ανάμεσα στην κεφαλή του βραχιονίου και τη γληνοειδή κοιλότητα. Η φθορά της προκαλεί βαθύ πόνο και σημαντική δυσκαμψία.
• Ακρωμιοκλειδική άρθρωση: η μικρή άρθρωση στην κορυφή του ώμου, ανάμεσα στην κλείδα και το ακρώμιο. Η φθορά της προκαλεί πόνο στην κορυφή του ώμου, συχνά όταν φέρνετε το χέρι μπροστά από το σώμα.

Η σελίδα αυτή αφορά κυρίως την αρθρίτιδα της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης.

Σε αντίθεση με το γόνατο και το ισχίο, ο ώμος δεν σηκώνει το βάρος του σώματος. Γι’ αυτό η αρθρίτιδα του ώμου είναι λιγότερο συχνή και συχνά σχετίζεται με κάποια προηγούμενη πάθηση ή τραυματισμό.

Αιτίες

• Πρωτοπαθής οστεοαρθρίτιδα: φθορά που σχετίζεται με την ηλικία, συνήθως μετά τα 60, χωρίς συγκεκριμένη αιτία.
• Μετατραυματική αρθρίτιδα: μετά από κάταγμα της κεφαλής του βραχιονίου ή μετά από επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα ώμου. Μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες.
• Αρθροπάθεια από ρήξη στροφικού πετάλου: όταν μια μεγάλη ρήξη μένει για χρόνια, η κεφαλή του βραχιονίου μετακινείται προς τα πάνω και η άρθρωση φθείρεται με ιδιαίτερο τρόπο. Δείτε τη ρήξη στροφικού πετάλου.
• Φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Οστεονέκρωση της κεφαλής του βραχιονίου, όπου διαταράσσεται η αιμάτωση του οστού, για παράδειγμα μετά από μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα εξελίσσονται συνήθως σταδιακά, σε διάστημα μηνών ή ετών:

• βαθύς πόνος μέσα στον ώμο ή στο πίσω μέρος του, που χειροτερεύει με τη δραστηριότητα,
• πόνος τη νύχτα, που μπορεί να διαταράσσει τον ύπνο,
• δυσκαμψία, με προοδευτική δυσκολία σε κινήσεις όπως το χτένισμα ή το ντύσιμο,
• τρίξιμο ή αίσθημα τριβής όταν κινείτε τον ώμο,
• αδυναμία, κυρίως όταν συνυπάρχει ρήξη του στροφικού πετάλου.

Η δυσκαμψία της αρθρίτιδας μοιάζει με εκείνη του παγωμένου ώμου. Η ακτινογραφία βοηθά στη διάκριση: στον παγωμένο ώμο είναι συνήθως φυσιολογική, ενώ στην αρθρίτιδα δείχνει τη φθορά.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στις ακτινογραφίες, που δείχνουν τη στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, τα οστεόφυτα και τη θέση της κεφαλής του βραχιονίου. Η μαγνητική τομογραφία είναι χρήσιμη για την εκτίμηση του στροφικού πετάλου, γιατί η κατάστασή του καθορίζει ποιο είδος αρθροπλαστικής ταιριάζει, αν χρειαστεί. Η αξονική τομογραφία δείχνει το σχήμα και τη φθορά της γληνοειδούς και χρησιμοποιείται για τον σχεδιασμό της επέμβασης.

Αιματολογικές εξετάσεις ζητάμε όταν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους αρθρίτιδας, ενώ σε ασυνήθιστα γρήγορη επιδείνωση ή έντονο πόνο ηρεμίας μπορεί να χρειαστεί επιπλέον έλεγχος για άλλες αιτίες. Η εικόνα των εξετάσεων δεν συμβαδίζει πάντα με τα συμπτώματα: κάποιοι ασθενείς με έντονη φθορά στην ακτινογραφία έχουν λίγο πόνο, και το αντίστροφο.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Στα πρώτα στάδια, και σε όσους ο πόνος είναι ανεκτός, η θεραπεία είναι συντηρητική:

• προσαρμογή των δραστηριοτήτων, ώστε να μειωθούν οι κινήσεις που προκαλούν έντονο πόνο, χωρίς να σταματήσετε να χρησιμοποιείτε το χέρι,
• φυσικοθεραπεία και ασκήσεις για τη διατήρηση της κίνησης και της δύναμης,
• αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός,
• θερμά ή ψυχρά επιθέματα, ανάλογα με το τι σας ανακουφίζει,
• ενδαρθρικές εγχύσεις με υπερηχογραφική καθοδήγηση, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για τον έλεγχο του πόνου. Δείτε τις ενέσιμες θεραπείες.

Η αρθροσκόπηση έχει περιορισμένη θέση στην οστεοαρθρίτιδα του ώμου και χρησιμοποιείται μόνο σε επιλεγμένους, νεότερους ασθενείς με ήπια φθορά.

Η αρθρίτιδα της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης αντιμετωπίζεται επίσης συνήθως συντηρητικά, με προσαρμογή των δραστηριοτήτων και, σε επίμονο πόνο, με έγχυση στην άρθρωση. Όταν ο πόνος επιμένει, μια μικρή επέμβαση αφαιρεί το άκρο της κλείδας, ώστε τα δύο οστά να μην τρίβονται.

Πότε χρειάζεται αρθροπλαστική

Όταν ο πόνος επιμένει παρά τη συντηρητική θεραπεία, ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα και περιορίζει σημαντικά την καθημερινότητα, συζητάμε την αρθροπλαστική ώμου. Το είδος της πρόθεσης εξαρτάται κυρίως από την κατάσταση του στροφικού πετάλου:

• όταν το στροφικό πέταλο είναι υγιές, χρησιμοποιείται συνήθως η ολική (ανατομική) αρθροπλαστική, που αναπαράγει το φυσικό σχήμα της άρθρωσης,
• όταν υπάρχει μεγάλη ρήξη ή φθορά του στροφικού πετάλου, χρησιμοποιείται συνήθως η ανάστροφη αρθροπλαστική, όπου τη λειτουργία αναλαμβάνει κυρίως ο δελτοειδής μυς.

Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στην ακτινογραφία, αλλά στο πόσο ο πόνος και ο περιορισμός επηρεάζουν τη ζωή σας.

Σε νεότερους και πολύ δραστήριους ασθενείς με αρθρίτιδα ώμου, η απόφαση για αρθροπλαστική σταθμίζεται πιο προσεκτικά, γιατί η πρόθεση θα χρειαστεί να διαρκέσει περισσότερα χρόνια. Σε αυτούς δίνουμε συχνά περισσότερο χρόνο στη συντηρητική θεραπεία και συζητάμε αναλυτικά τις προσδοκίες και τους περιορισμούς μετά την επέμβαση.

Η καθημερινότητα με αρθρίτιδα ώμου

• Κινείτε τον ώμο κάθε μέρα μέσα στα όρια του πόνου. Η πλήρης αποφυγή της κίνησης αυξάνει τη δυσκαμψία.
• Κρατήστε τα βαριά αντικείμενα κοντά στο σώμα και αποφύγετε να τα σηκώνετε πάνω από το κεφάλι.
• Στην κουζίνα και στις ντουλάπες, φέρτε τα αντικείμενα που χρησιμοποιείτε συχνά σε χαμηλότερα ράφια.
• Τη νύχτα, ένα μαξιλάρι κάτω από τον αγκώνα μπορεί να μειώσει τον πόνο όταν ξαπλώνετε.
• Ήπιες δραστηριότητες, όπως περπάτημα, ποδήλατο και κολύμβηση με χαλαρό ρυθμό, βοηθούν τη γενική φυσική κατάσταση χωρίς να επιβαρύνουν σημαντικά τον ώμο.

Μακροπρόθεσμα

Η οστεοαρθρίτιδα εξελίσσεται με διαφορετικό ρυθμό σε κάθε άνθρωπο. Πολλοί ασθενείς ζουν για χρόνια με ανεκτά συμπτώματα, με τη βοήθεια ασκήσεων και περιστασιακής φαρμακευτικής αγωγής. Η διατήρηση της κίνησης και της δύναμης των μυών βοηθά τη λειτουργία, ανεξάρτητα από το στάδιο.

Η επιδείνωση δεν είναι πάντα σταθερή. Συχνά υπάρχουν περίοδοι με περισσότερο πόνο, για παράδειγμα μετά από έντονη χρήση του χεριού, και περίοδοι όπου ο ώμος είναι πιο ήρεμος. Σε μια έξαρση βοηθούν η προσωρινή μείωση της επιβάρυνσης, ο πάγος ή η θερμότητα και η επιστροφή στις ασκήσεις μόλις ο πόνος το επιτρέψει. Ο επανέλεγχος στο ιατρείο έχει νόημα όταν ο πόνος αλλάζει χαρακτήρα ή η λειτουργία μειώνεται σημαντικά.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε τον ώμο σας, εξηγούμε τι δείχνουν οι εξετάσεις και συζητάμε μαζί σας πότε αρκούν τα συντηρητικά μέτρα και πότε έχει νόημα να εξεταστεί η αρθροπλαστική.