Με μια ματιά
- Ο αχίλλειος τένοντας ενώνει τους μύες της γάμπας με την πτέρνα και είναι ο ισχυρότερος τένοντας του σώματος.
- Η τενοντοπάθεια οφείλεται κυρίως σε φθορά από υπερφόρτιση και όχι σε κλασική φλεγμονή.
- Η βάση της θεραπείας είναι ένα σταδιακό πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης για τουλάχιστον τρεις μήνες.
- Οι ενέσεις κορτιζόνης μέσα στον τένοντα αποφεύγονται, γιατί αυξάνουν τον κίνδυνο ρήξης.
Τι είναι η τενοντίτιδα αχιλλείου
Ο αχίλλειος τένοντας ξεκινά από τους μύες της γάμπας και καταλήγει στο πίσω μέρος της πτέρνας. Σε κάθε βήμα, άλμα και σπριντ δέχεται πολύ μεγάλα φορτία. Όταν το φορτίο αυξάνεται γρηγορότερα από όσο μπορεί να προσαρμοστεί ο τένοντας, οι ίνες του φθείρονται, ο τένοντας παχαίνει και πονά. Παλαιότερα το ονομάζαμε τενοντίτιδα. Σήμερα προτιμάται ο όρος τενοντοπάθεια, γιατί η φλεγμονή έχει μικρό ρόλο στο πρόβλημα.
Υπάρχουν δύο τύποι, που διαφέρουν και στη θεραπεία:
- Τενοντοπάθεια του σώματος του τένοντα: ο πόνος και η πάχυνση βρίσκονται λίγα εκατοστά πάνω από την πτέρνα. Είναι ο πιο συχνός τύπος, ιδίως σε δρομείς.
- Τενοντοπάθεια της κατάφυσης: ο πόνος είναι εκεί όπου ο τένοντας ενώνεται με την πτέρνα. Συχνά συνοδεύεται από οστέινη προεξοχή στο πίσω μέρος της πτέρνας και από ερεθισμό του θύλακα μπροστά από τον τένοντα.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
- απότομη αύξηση της απόστασης, της έντασης ή των ανηφορών στο τρέξιμο,
- επιστροφή στον αθλητισμό μετά από διάλειμμα χωρίς σταδιακή προετοιμασία,
- σφιχτοί ή αδύναμοι μύες της γάμπας,
- υποδήματα με σκληρή φτέρνα που πιέζει τον τένοντα ή πολύ επίπεδα παπούτσια,
- ηλικία, αυξημένο σωματικό βάρος και σακχαρώδης διαβήτης,
- ορισμένα αντιβιοτικά (φθοριοκινολόνες) και η μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης.
Η τενοντοπάθεια της κατάφυσης εμφανίζεται συχνά και σε ανθρώπους που δεν αθλούνται, ιδίως μετά τη μέση ηλικία.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Νιώσατε ξαφνικά ένα «χτύπημα» ή «σπάσιμο» στη γάμπα και δεν μπορείτε να σηκωθείτε στις μύτες.
- Ο πόνος ξεκίνησε λίγο μετά από θεραπεία με αντιβιοτικό της κατηγορίας των φθοριοκινολονών.
- Η γάμπα πονά, πρήζεται και είναι ζεστή, κάτι που μπορεί να σημαίνει θρόμβωση.
- Η περιοχή είναι κόκκινη και ζεστή ή έχετε πυρετό.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως σταδιακά, μέσα σε εβδομάδες ή μήνες:
- πόνος και δυσκαμψία στον τένοντα τα πρώτα βήματα το πρωί,
- πόνος στην αρχή της άσκησης, που μπορεί να υποχωρεί όταν «ζεσταθείτε» και να επιστρέφει μετά,
- πάχυνση ή ένα σκληρό «ογκίδιο» στον τένοντα, ευαίσθητο στην πίεση,
- πόνος στη φτέρνα πίσω, στην τενοντοπάθεια της κατάφυσης, που χειροτερεύει με παπούτσια που πιέζουν την περιοχή.
Ένα ξαφνικό «χτύπημα» στη γάμπα με αδυναμία να σηκωθείτε στις μύτες δεν είναι τενοντοπάθεια. Μπορεί να πρόκειται για ρήξη αχιλλείου και χρειάζεται εξέταση την ίδια μέρα.
Διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται κυρίως με την κλινική εξέταση. Ψηλαφούμε τον τένοντα για να βρούμε το σημείο του πόνου και την πάχυνση, ελέγχουμε τη δύναμη και την ευκαμψία της γάμπας και βεβαιωνόμαστε ότι ο τένοντας είναι συνεχής. Ζητάμε από εσάς να σηκωθείτε στις μύτες στο ένα πόδι, για να δούμε τη δύναμη και τον πόνο.
Το υπερηχογράφημα δείχνει την πάχυνση του τένοντα και τις αλλαγές στη δομή του. Η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται κυρίως όταν σχεδιάζεται επέμβαση ή υπάρχει υποψία μερικής ρήξης. Στην τενοντοπάθεια της κατάφυσης, η πλάγια ακτινογραφία δείχνει την οστέινη προεξοχή και τις ασβεστώσεις μέσα στον τένοντα.
Τα ευρήματα των εξετάσεων ερμηνεύονται πάντα μαζί με τα συμπτώματα. Αλλαγές στη δομή του τένοντα φαίνονται συχνά και σε ανθρώπους χωρίς πόνο, ενώ η βελτίωση των συμπτωμάτων με τη θεραπεία συχνά προηγείται της βελτίωσης στην εικόνα.
Θεραπεία της τενοντοπάθειας αχιλλείου χωρίς χειρουργείο
Η πλήρης ξεκούραση δεν θεραπεύει τον τένοντα. Αυτό που τον βοηθά είναι η σωστά δοσμένη φόρτιση. Η θεραπεία περιλαμβάνει:
- Πρόγραμμα ασκήσεων φόρτισης: αργές ασκήσεις ανύψωσης στις μύτες με αυξανόμενο βάρος ή έκκεντρες ασκήσεις, όπου η φτέρνα κατεβαίνει αργά από ένα σκαλί. Στην τενοντοπάθεια της κατάφυσης οι ασκήσεις γίνονται στο επίπεδο δάπεδο, χωρίς η φτέρνα να κατεβαίνει χαμηλότερα. Το πρόγραμμα διαρκεί συνήθως τουλάχιστον τρεις μήνες.
- Προσαρμογή της δραστηριότητας: μείωση της απόστασης και της έντασης, αποφυγή των ανηφορών και των αλμάτων για ένα διάστημα, χωρίς πλήρη διακοπή όπου αυτό είναι εφικτό.
- Υποδήματα: μια μικρή ανύψωση της φτέρνας μέσα στο παπούτσι μπορεί να ανακουφίσει προσωρινά. Στην κατάφυση βοηθούν παπούτσια που δεν πιέζουν το πίσω μέρος της πτέρνας.
- Θεραπεία με κρουστικά κύματα, όταν ο πόνος επιμένει παρά τις ασκήσεις.
- αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.
Οι ενέσεις κορτιζόνης μέσα ή γύρω από τον αχίλλειο τένοντα αποφεύγονται, γιατί αυξάνουν τον κίνδυνο ρήξης. Για άλλες ενέσιμες θεραπείες, όπως το PRP, τα δεδομένα είναι ακόμη αντικρουόμενα και τις συζητάμε μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Γενικότερα για τις κακώσεις από υπέρχρηση θα βρείτε στη σελίδα για τις τενοντοπάθειες υπέρχρησης.
Ένα ενδεικτικό πρόγραμμα ασκήσεων
Το πρόγραμμα προσαρμόζεται σε κάθε ασθενή από τον φυσικοθεραπευτή. Ένα τυπικό σχήμα, για την τενοντοπάθεια του σώματος του τένοντα, εξελίσσεται σε στάδια:
- Πρώτο στάδιο: στατικές συσπάσεις της γάμπας, για παράδειγμα κρατώντας τη θέση στις μύτες για μερικά δευτερόλεπτα, που συχνά μειώνουν τον πόνο.
- Δεύτερο στάδιο: αργές ανυψώσεις στις μύτες με τα δύο πόδια και μετά με το ένα, με το γόνατο τεντωμένο και λυγισμένο, ώστε να δουλεύουν και οι δύο μύες της γάμπας.
- Τρίτο στάδιο: προσθήκη βάρους, με σακίδιο ή σε μηχάνημα, και αργή κάθοδος της φτέρνας.
- Τέταρτο στάδιο: πιο γρήγορες κινήσεις, αναπηδήσεις και σταδιακή επιστροφή στο τρέξιμο.
Ήπιος πόνος κατά την άσκηση είναι αποδεκτός, αρκεί να μην αυξάνεται την επόμενη μέρα. Η μετάβαση στο επόμενο στάδιο γίνεται με βάση τα συμπτώματα και τη δύναμη, όχι με βάση το ημερολόγιο.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Η πλειονότητα των ασθενών βελτιώνεται χωρίς επέμβαση. Χειρουργείο συζητάμε όταν ο πόνος επιμένει για τουλάχιστον έξι μήνες παρά ένα σωστό πρόγραμμα ασκήσεων και τις υπόλοιπες θεραπείες. Ανάλογα με τον τύπο:
- στην τενοντοπάθεια του σώματος, καθαρίζεται ο φθαρμένος ιστός και απελευθερώνεται ο τένοντας από τους ιστούς γύρω του. Σε ορισμένους ασθενείς βοηθά η επιμήκυνση του γαστροκνημίου μυ,
- στην τενοντοπάθεια της κατάφυσης, αφαιρείται η οστέινη προεξοχή και ο θύλακας, καθαρίζεται το φθαρμένο τμήμα του τένοντα και, αν χρειάζεται, ο τένοντας επανασυνδέεται στην πτέρνα με ειδικά άγκιστρα,
- όταν η φθορά είναι εκτεταμένη, ο αχίλλειος μπορεί να ενισχυθεί με μεταφορά ενός γειτονικού τένοντα.
Μετά την επέμβαση το πόδι προστατεύεται με μπότα για αρκετές εβδομάδες και η επιστροφή στο τρέξιμο γίνεται συνήθως μετά από μερικούς μήνες. Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά και το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός.
Αποκατάσταση και πρόληψη
Με συντηρητική θεραπεία, η βελτίωση φαίνεται συνήθως μετά από μερικές εβδομάδες ασκήσεων. Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί τρεις έως έξι μήνες. Για να μην επανέλθει το πρόβλημα, αυξάνετε την προπόνηση σταδιακά, συνεχίζετε τις ασκήσεις ενδυνάμωσης της γάμπας και αλλάζετε τα αθλητικά παπούτσια όταν φθαρούν. Ένας πρακτικός κανόνας για δρομείς είναι να αλλάζει μία μόνο παράμετρος κάθε φορά, η απόσταση ή η ταχύτητα ή οι ανηφόρες, και όχι όλες μαζί. Αν αρχίσει ξανά πρωινή δυσκαμψία στον τένοντα, μειώστε για λίγο το φορτίο πριν εμφανιστεί πόνος.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε τον τένοντα, συχνά και με υπερηχογράφημα, και σχεδιάζουμε μαζί σας ένα πρόγραμμα που ταιριάζει στο άθλημα και στην καθημερινότητά σας.
Συχνές ερωτήσεις
Τενοντίτιδα αχιλλείου: πόσο διαρκεί;
Με σωστό πρόγραμμα ασκήσεων, η βελτίωση φαίνεται συνήθως μετά από μερικές εβδομάδες. Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί τρεις έως έξι μήνες και σε χρόνιες περιπτώσεις περισσότερο. Όσο πιο νωρίς προσαρμοστεί η προπόνηση, τόσο πιο γρήγορα υποχωρεί.
Μπορώ να τρέχω με τενοντίτιδα αχιλλείου;
Συχνά ναι, με μειωμένη απόσταση και ένταση. Ένας πρακτικός κανόνας είναι ότι ήπιος πόνος κατά την άσκηση είναι αποδεκτός, αρκεί να μη χειροτερεύει την επόμενη μέρα. Αν ο πόνος αυξάνεται ή ο τένοντας είναι πιο δύσκαμπτος το επόμενο πρωί, μειώστε το φορτίο.
Κάνει ένεση κορτιζόνης στον αχίλλειο τένοντα;
Όχι. Οι ενέσεις κορτιζόνης μέσα ή γύρω από τον αχίλλειο τένοντα αποφεύγονται, γιατί μπορεί να τον αποδυναμώσουν και να αυξήσουν τον κίνδυνο ρήξης. Η βάση της θεραπείας είναι οι ασκήσεις φόρτισης.
Πόνος στη φτέρνα πίσω: είναι ο αχίλλειος;
Συχνά ναι. Πόνος στο πίσω μέρος της πτέρνας, εκεί όπου ενώνεται ο τένοντας, οφείλεται συνήθως σε τενοντοπάθεια της κατάφυσης του αχίλλειου, μερικές φορές με ερεθισμό του θύλακα και οστέινη προεξοχή. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με κλινική εξέταση και, όπου χρειάζεται, ακτινογραφία ή υπερηχογράφημα.
Ποιες ασκήσεις βοηθούν στην τενοντοπάθεια αχιλλείου;
Οι ασκήσεις ανύψωσης στις μύτες, αργές και με σταδιακά αυξανόμενο βάρος, και οι έκκεντρες ασκήσεις, όπου η φτέρνα κατεβαίνει αργά. Χρειάζεται συνέπεια για τουλάχιστον τρεις μήνες. Ο φυσικοθεραπευτής προσαρμόζει το πρόγραμμα στον τύπο της τενοντοπάθειας.
Βοηθούν τα κρουστικά κύματα στην τενοντοπάθεια αχιλλείου;
Σε χρόνια τενοντοπάθεια που δεν βελτιώνεται με τις ασκήσεις, τα κρουστικά κύματα μπορούν να μειώσουν τον πόνο, τόσο στο σώμα του τένοντα όσο και στην κατάφυση. Λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ως αντικατάσταση του προγράμματος ασκήσεων.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.