Επιχείλιος χόνδρος ισχίου: ρήξη και θεραπεία

Τι είναι ο επιχείλιος χόνδρος ισχίου

Ο επιχείλιος χόνδρος ισχίου είναι ένας ινοχόνδρινος δακτύλιος που περιβάλλει το χείλος της κοτύλης, σαν λάστιχο στο στόμιο ενός φλιτζανιού. Έχει τρεις βασικούς ρόλους:

• βαθαίνει την κοτύλη και αυξάνει τη σταθερότητα της άρθρωσης,
• λειτουργεί σαν «σφράγισμα», που κρατά το αρθρικό υγρό ανάμεσα στην κεφαλή και την κοτύλη και προστατεύει τον αρθρικό χόνδρο,
• περιέχει νευρικές απολήξεις που βοηθούν στην αίσθηση της θέσης της άρθρωσης.

Ρήξη επιχείλιου χόνδρου ισχίου ονομάζουμε ένα σχίσιμο ή μια αποκόλλησή του από το οστό. Η ρήξη βρίσκεται συνήθως στο μπροστινό πάνω τμήμα της κοτύλης, εκεί όπου τα φορτία είναι μεγαλύτερα.

Πώς προκαλείται η ρήξη

Η ρήξη του επιχείλιου σπάνια οφείλεται μόνο σε ένα χτύπημα. Συνήθως υπάρχει ένα υπόβαθρο που τον επιβαρύνει με τα χρόνια:

• μηροκοτυλιαία πρόσκρουση: το μηριαίο πιέζει τον επιχείλιο σε κάθε βαθύ λύγισμα με στροφή. Είναι η πιο συχνή αιτία σε νέους ενήλικες. Δείτε τη σελίδα για τη μηροκοτυλιαία πρόσκρουση,
• δυσπλασία ισχίου: η ρηχή κοτύλη μεταφέρει μεγάλο φορτίο στο χείλος της, και ο επιχείλιος υπερφορτώνεται. Δείτε τη δυσπλασία ισχίου ενηλίκων,
• επαναλαμβανόμενες στροφές και ακραίες κινήσεις σε αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, ο χορός, το γκολφ και οι πολεμικές τέχνες,
• τραυματισμοί, όπως μια πτώση ή ένα εξάρθρημα του ισχίου,
• εκφυλιστικές αλλοιώσεις με την ηλικία, συχνά μαζί με αρχόμενη φθορά του χόνδρου.

Σπανιότερα, η ρήξη σχετίζεται με γενικευμένη χαλαρότητα των συνδέσμων, όπως σε χορευτές και αθλητές ενόργανης. Το να βρεθεί η αιτία είναι σημαντικό, γιατί αν δεν αντιμετωπιστεί, ο επιχείλιος μπορεί να τραυματιστεί ξανά ακόμη και μετά από επιτυχημένη θεραπεία.

Συμπτώματα

Μερικές ρήξεις δεν προκαλούν καμία ενόχληση. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, τα πιο συχνά είναι:

• πόνος στη βουβωνική χώρα ή βαθιά μέσα στο ισχίο, σπανιότερα στον γλουτό,
• πόνος στις στροφές, στο βαθύ λύγισμα και μετά από πολύωρο κάθισμα,
• «κλικ», μάγκωμα ή αίσθημα ότι κάτι «πιάνεται» μέσα στην άρθρωση,
• αίσθημα αστάθειας ή ότι το ισχίο «υποχωρεί»,
• δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης.

Ο πόνος από ρήξη του επιχείλιου ξεκινά συχνά χωρίς σαφή τραυματισμό και επιμένει για εβδομάδες ή μήνες. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι νιώθουν άνετα στο περπάτημα σε ευθεία, αλλά πονούν όταν στρίβουν απότομα, όταν σηκώνονται από χαμηλό κάθισμα ή όταν βγαίνουν από το αυτοκίνητο.

Διάγνωση

Στην κλινική εξέταση ελέγχουμε το εύρος κίνησης και κάνουμε δοκιμασίες που προκαλούν τον πόνο, όπως την κάμψη του ισχίου με έσω στροφή. Εξετάζουμε επίσης τη μέση, τους τένοντες γύρω από το ισχίο και την περιοχή της βουβωνικής χώρας.

Η ακτινογραφία δεν δείχνει τον επιχείλιο. Είναι όμως απαραίτητη για να φανεί το σχήμα του ισχίου, δηλαδή αν υπάρχει πρόσκρουση ή δυσπλασία, και αν υπάρχει ήδη φθορά. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει τον επιχείλιο. Συχνά προτιμάται η μαγνητική αρθρογραφία, όπου πριν από την εξέταση γίνεται έγχυση σκιαγραφικού μέσα στην άρθρωση, ώστε η ρήξη να φαίνεται καλύτερα.

Με την ηλικία, η μαγνητική δείχνει συχνά ρήξεις του επιχείλιου και σε ισχία που δεν πονούν. Γι’ αυτό η απόφαση για θεραπεία βασίζεται στα συμπτώματα και στην εξέταση. Σε αμφίβολες περιπτώσεις, μια διαγνωστική ένεση τοπικού αναισθητικού στην άρθρωση βοηθά να επιβεβαιωθεί ότι ο πόνος προέρχεται από εκεί.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Η αρχική θεραπεία είναι συνήθως συντηρητική και διαρκεί αρκετές εβδομάδες έως λίγους μήνες:

• προσωρινή αποφυγή των κινήσεων που προκαλούν πόνο, όπως βαθιά καθίσματα, στροφές και πολύωρο κάθισμα σε χαμηλή καρέκλα,
• φυσικοθεραπεία για τη δύναμη και τον έλεγχο των μυών του ισχίου και του κορμού, ώστε να μειωθεί το φορτίο στο χείλος της κοτύλης,
• αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός,
• σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ένεση μέσα στην άρθρωση με απεικονιστική καθοδήγηση.

Ο επιχείλιος έχει περιορισμένη ικανότητα επούλωσης. Τα συμπτώματα όμως βελτιώνονται συχνά, ακόμη κι αν η ρήξη παραμένει στη μαγνητική.

Πότε χρειάζεται αρθροσκόπηση

Επέμβαση συζητάμε όταν ο πόνος και τα μηχανικά συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική θεραπεία και ο αρθρικός χόνδρος είναι σε καλή κατάσταση. Η επέμβαση γίνεται με αρθροσκόπηση ισχίου. Οι επιλογές είναι:

• Συρραφή του επιχείλιου: ο επιχείλιος στερεώνεται ξανά στο χείλος της κοτύλης με μικρά άγκιστρα και ράμματα. Είναι η προτιμώμενη λύση όταν ο ιστός είναι επαρκής, γιατί διατηρεί τη λειτουργία του.
• Καθαρισμός: αφαιρείται μόνο το κατεστραμμένο τμήμα που δεν μπορεί να συρραφεί.
• Ανακατασκευή με μόσχευμα: σπάνια, όταν ο επιχείλιος έχει καταστραφεί σε μεγάλη έκταση.

Στην ίδια επέμβαση αντιμετωπίζεται και η αιτία, για παράδειγμα το οστέινο εξόγκωμα της πρόσκρουσης, ώστε να μην τραυματιστεί ξανά ο επιχείλιος. Όταν υπάρχει ήδη προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα ισχίου, η αρθροσκόπηση συνήθως δεν βοηθά.

Καθημερινές προσαρμογές με ρήξη του επιχείλιου

Όσο τα συμπτώματα είναι ενεργά, μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μειώνουν σημαντικά το φορτίο στο χείλος της κοτύλης:

• προτιμήστε καρέκλες στις οποίες το ισχίο μένει ψηλότερα από το γόνατο. Στο αυτοκίνητο, ένα μαξιλάρι στο κάθισμα βοηθά. Σηκωθείτε και περπατήστε λίγο κάθε μισή με μία ώρα,
• στο γυμναστήριο, περιορίστε για ένα διάστημα το βάθος στα καθίσματα και στις προβολές και τις ασκήσεις με το γόνατο προς το στήθος,
• το τρέξιμο σε ευθεία και σε μαλακό έδαφος συχνά είναι ανεκτό, ενώ οι απότομες αλλαγές κατεύθυνσης ενοχλούν,
• στην κολύμβηση, το ελεύθερο στυλ είναι συνήθως ανεκτό, ενώ το πρόσθιο, με το χαρακτηριστικό άνοιγμα των ποδιών, συχνά προκαλεί πόνο.

Οι προσαρμογές αυτές είναι προσωρινές. Στόχος είναι να ηρεμήσει η άρθρωση, ώστε το πρόγραμμα ενδυνάμωσης να γίνει χωρίς πόνο.

Αποκατάσταση

Η φυσικοθεραπεία, είτε στη συντηρητική θεραπεία είτε μετά την επέμβαση, προχωρά σε φάσεις: πρώτα προστασία της άρθρωσης και επαναφορά της κίνησης, έπειτα ενδυνάμωση των γλουτιαίων και του κορμού, και τέλος ασκήσεις ισορροπίας και ασκήσεις ειδικές για το άθλημά σας. Κάθε φάση ξεκινά όταν η προηγούμενη έχει ολοκληρωθεί χωρίς πόνο.

Τα παρακάτω διαστήματα είναι ενδεικτικά. Μετά από αρθροσκοπική συρραφή χρησιμοποιείτε συνήθως βακτηρίες για λίγες εβδομάδες, με μερική φόρτιση, και ξεκινάτε νωρίς ήπιες ασκήσεις και στατικό ποδήλατο. Η εργασία γραφείου συχνά επιτρέπεται μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η επιστροφή σε τρέξιμο και αθλήματα με στροφές γίνεται σταδιακά, συνήθως μέσα σε μερικούς μήνες. Το δικό σας πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εξετάζουμε τον επιχείλιο μαζί με το σχήμα όλης της άρθρωσης, γιατί η θεραπεία της αιτίας είναι εξίσου σημαντική με τη θεραπεία της ρήξης.