Δυσπλασία ισχίου ενηλίκων

Τι είναι η δυσπλασία ισχίου ενηλίκων

Σε ένα φυσιολογικό ισχίο η κοτύλη αγκαλιάζει την κεφαλή του μηριαίου σαν βαθύ φλιτζάνι. Στη δυσπλασία η κοτύλη είναι πιο ρηχή ή στραμμένη έτσι ώστε μέρος της κεφαλής να μένει ακάλυπτο, συνήθως μπροστά και στο πλάι. Συχνά συνυπάρχουν διαφορές και στο μηριαίο οστό, όπως αυξημένη στροφή του αυχένα του προς τα εμπρός.

Η δυσπλασία ισχίου ενηλίκων είναι συνήθως η συνέχεια της αναπτυξιακής δυσπλασίας του ισχίου που υπάρχει από τη γέννηση. Μπορεί να μην είχε διαγνωστεί στη βρεφική ηλικία, ή να είχε αντιμετωπιστεί αλλά να έμεινε μια ήπια διαφορά στο σχήμα. Είναι συχνότερη στις γυναίκες και σε όσους έχουν συγγενείς με το ίδιο πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν κανένα σύμπτωμα μέχρι την εφηβεία ή την ενήλικη ζωή.

Γιατί η δυσπλασία προκαλεί πόνο και φθορά

Όταν η κοτύλη καλύπτει μικρότερο μέρος της κεφαλής, το βάρος του σώματος μοιράζεται σε μικρότερη επιφάνεια. Το χείλος της κοτύλης δέχεται μεγάλο φορτίο σε κάθε βήμα. Με τα χρόνια αυτό οδηγεί σε:

• ρήξη του επιχείλιου χόνδρου, του δακτυλίου στο χείλος της κοτύλης, που στη δυσπλασία είναι συχνά διογκωμένος και επιβαρυμένος. Δείτε τη σελίδα για τη ρήξη επιχείλιου χόνδρου ισχίου,
• φθορά του αρθρικού χόνδρου στο ίδιο σημείο, που μπορεί να εξελιχθεί σε οστεοαρθρίτιδα ισχίου σε νεότερη ηλικία από το συνηθισμένο,
• κόπωση των μυών γύρω από το ισχίο, ιδιαίτερα των απαγωγών στο πλάι, που προσπαθούν να σταθεροποιήσουν την άρθρωση.

Σε ορισμένους ανθρώπους η κεφαλή δεν «κάθεται» απόλυτα σταθερά στη ρηχή κοτύλη και μετακινείται ελάχιστα σε κάθε βήμα. Αυτή η μικροαστάθεια δεν είναι εξάρθρημα, αλλά επιβαρύνει με τον καιρό τον επιχείλιο, τον θύλακο και τους μύες. Γι’ αυτό ο πόνος στη δυσπλασία συχνά συνοδεύεται από αίσθημα κούρασης στο ισχίο στο τέλος της μέρας.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα συνήθως ξεκινούν σταδιακά και επιδεινώνονται με τη δραστηριότητα:

• πόνος στη βουβωνική χώρα μετά από περπάτημα, ορθοστασία ή άθληση,
• πόνος ή κούραση στο πλάι του ισχίου, από την υπερπροσπάθεια των μυών,
• αίσθημα ότι το ισχίο «δεν πατάει σταθερά» ή κάνει «κλικ» και μαγκώνει, όταν υπάρχει βλάβη του επιχείλιου χόνδρου,
• χωλότητα μετά από μεγάλη απόσταση, με το σώμα να γέρνει προς την πλευρά που πονά,
• όταν έχει αρχίσει η φθορά, δυσκαμψία και περιορισμός της κίνησης.

Σε αντίθεση με την πρόσκρουση, στη δυσπλασία το εύρος κίνησης του ισχίου είναι συχνά φυσιολογικό ή και αυξημένο, τουλάχιστον στα αρχικά στάδια.

Διάγνωση

Στην κλινική εξέταση ελέγχουμε το εύρος κίνησης, τη βάδιση, τη δύναμη των μυών στο πλάι του ισχίου και δοκιμασίες που προκαλούν πόνο ή αίσθημα αστάθειας. Εξετάζουμε επίσης τη μέση και το γόνατο, γιατί συχνά επιβαρύνονται κι αυτά.

Η βασική εξέταση είναι η ακτινογραφία λεκάνης σε όρθια θέση, μαζί με ειδικές λήψεις. Σε αυτές μετρώνται γωνίες που δείχνουν πόσο καλύπτει η κοτύλη την κεφαλή και αν υπάρχει ήδη στένωση της άρθρωσης. Η αξονική τομογραφία δείχνει το τρισδιάστατο σχήμα της κοτύλης και τη στροφή του μηριαίου, κάτι χρήσιμο στον σχεδιασμό μιας επέμβασης. Η μαγνητική τομογραφία ή η μαγνητική αρθρογραφία δείχνει τον επιχείλιο και τον αρθρικό χόνδρο. Το πιο σημαντικό ερώτημα για τη θεραπεία είναι αν ο χόνδρος είναι ακόμη σε καλή κατάσταση.

Η δυσπλασία δεν είναι «ναι ή όχι». Υπάρχουν ήπιες, οριακές μορφές, όπου η κάλυψη είναι λίγο μικρότερη από τη φυσιολογική, και σοβαρές μορφές με πολύ ρηχή κοτύλη. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί επηρεάζει την επιλογή ανάμεσα σε φυσικοθεραπεία, αρθροσκόπηση και οστεοτομία. Σε οριακές μορφές μπορεί να συνυπάρχει και πρόσκρουση.

Συντηρητική θεραπεία

Η συντηρητική θεραπεία δεν αλλάζει το σχήμα της άρθρωσης, μπορεί όμως να μειώσει σημαντικά τα συμπτώματα, ιδίως σε ήπια δυσπλασία. Περιλαμβάνει:

• πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με έμφαση στους απαγωγούς του ισχίου, στους γλουτιαίους και στον κορμό, για καλύτερο έλεγχο της άρθρωσης,
• προσαρμογή των δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο, όπως πολύωρη ορθοστασία ή αθλήματα με μεγάλη καταπόνηση,
• έλεγχο του σωματικού βάρους,
• αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.

Στην καθημερινότητα, δραστηριότητες όπως η κολύμβηση, το ποδήλατο και το περπάτημα σε επίπεδο έδαφος είναι συνήθως καλά ανεκτές. Η πολύωρη ορθοστασία, το τρέξιμο σε σκληρό έδαφος και οι ακραίες κινήσεις του ισχίου, όπως σε ορισμένες ασκήσεις γιόγκα ή χορού, συχνά επιβαρύνουν τα συμπτώματα. Η υπερβολική διάταση δεν βοηθά, γιατί στη δυσπλασία το ισχίο χρειάζεται περισσότερο σταθερότητα και λιγότερο ευκαμψία. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει μάγκωμα, χρειάζεται επανεκτίμηση, γιατί μπορεί να έχει προκληθεί βλάβη στον επιχείλιο ή στον χόνδρο.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Η επέμβαση που προτείνεται εξαρτάται κυρίως από την ηλικία και από την κατάσταση του χόνδρου:

• Περικοτυλιαία οστεοτομία: σε νεότερους ενήλικες με συμπτώματα και χόνδρο σε καλή κατάσταση. Η κοτύλη κόβεται γύρω από την άρθρωση και στρέφεται σε νέα θέση, ώστε να καλύπτει καλύτερα την κεφαλή, και σταθεροποιείται με βίδες. Στόχος είναι να διατηρηθεί το δικό σας ισχίο και να καθυστερήσει η φθορά. Είναι μια απαιτητική επέμβαση που γίνεται από ομάδες με ειδική εμπειρία.
• Αρθροσκόπηση ισχίου: σε σημαντική δυσπλασία, μόνη της συνήθως δεν αρκεί, γιατί δεν διορθώνει την κάλυψη και μπορεί να επιβαρύνει τη σταθερότητα. Σε ήπιες μορφές ή σε συνδυασμό με οστεοτομία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη βλάβη του επιχείλιου.
• Ολική αρθροπλαστική ισχίου: όταν η φθορά είναι προχωρημένη. Στη δυσπλασία η ανατομία της κοτύλης κάνει την επέμβαση πιο απαιτητική και χρειάζεται προσεκτικός προεγχειρητικός σχεδιασμός. Ένα πλάνο βασισμένο σε αξονική τομογραφία, όπως στη ρομποτική αρθροπλαστική MAKO, βοηθά στην τοποθέτηση της κοτύλης. Δείτε περισσότερα για την ολική αρθροπλαστική ισχίου.

Αποκατάσταση και μακροπρόθεσμα

Η αποκατάσταση διαφέρει πολύ ανάλογα με την επέμβαση. Μετά από περικοτυλιαία οστεοτομία χρειάζεται συνήθως αρκετές εβδομάδες με βακτηρίες, μέχρι να πωρωθεί το οστό, και μερικοί μήνες για την πλήρη επιστροφή στις δραστηριότητες. Μετά από αρθροπλαστική οι περισσότεροι ασθενείς περπατούν από την πρώτη μέρα. Το δικό σας πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός.

Η δυσπλασία δεν οδηγεί σε όλους σε πρόωρη αρθρίτιδα, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο. Γι’ αυτό ένας νέος άνθρωπος με πόνο και δυσπλασία ωφελείται από μια έγκαιρη, εξειδικευμένη εκτίμηση, όσο ο χόνδρος είναι ακόμη υγιής. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό, στην Αθήνα, εξηγούμε τι δείχνουν οι μετρήσεις και ποιες επιλογές ταιριάζουν στη δική σας περίπτωση.