Με μια ματιά
- Ο αρθρικός χόνδρος δεν έχει αιμάτωση και γι' αυτό έχει πολύ περιορισμένη ικανότητα να επουλωθεί μόνος του.
- Οι οστεοχόνδρινες βλάβες αφορούν τον χόνδρο και το οστό κάτω από αυτόν και προκαλούνται από τραυματισμούς ή από την οστεοχονδρίτιδα διαχωριστική.
- Μια περιορισμένη βλάβη χόνδρου διαφέρει από τη διάχυτη φθορά της οστεοαρθρίτιδας και αντιμετωπίζεται διαφορετικά.
- Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση και τη σταθερότητα της βλάβης, την ηλικία και τις απαιτήσεις σας.
Βλάβη χόνδρου γόνατος: τι είναι και πώς προκαλείται
Ο αρθρικός χόνδρος είναι ο λείος, λευκός ιστός που καλύπτει τις άκρες του μηριαίου οστού, της κνήμης και την πίσω επιφάνεια της επιγονατίδας. Επιτρέπει στις επιφάνειες να γλιστρούν χωρίς τριβή και κατανέμει τα φορτία. Επειδή δεν έχει αγγεία, όταν τραυματιστεί δεν επουλώνεται όπως το δέρμα ή το οστό. Στην καλύτερη περίπτωση η βλάβη γεμίζει με ινώδη ιστό, που είναι λιγότερο ανθεκτικός.
Διακρίνουμε δύο είδη βλαβών:
- Χόνδρινη βλάβη: αφορά μόνο τον χόνδρο, που μπορεί να έχει μαλακώσει, ραγίσει ή αποκολληθεί σε μια περιοχή.
- Οστεοχόνδρινη βλάβη: αφορά τον χόνδρο μαζί με το οστό ακριβώς κάτω από αυτόν, το υποχόνδριο οστό.
Οι βλάβες αυτές είναι περιορισμένες σε μια περιοχή, ενώ ο υπόλοιπος χόνδρος είναι συνήθως υγιής. Διαφέρουν έτσι από τη διάχυτη φθορά της οστεοαρθρίτιδας, όπου ο χόνδρος λεπταίνει σε μεγάλη έκταση.
Αιτίες: τραυματισμός και οστεοχονδρίτιδα
Οι πιο συχνές αιτίες είναι:
- Τραυματισμοί: μια στροφή του γόνατος, ένα χτύπημα ή ένα εξάρθρημα επιγονατίδας μπορεί να αποκολλήσει κομμάτι χόνδρου ή οστού. Βλάβες του χόνδρου συχνά συνοδεύουν και τη ρήξη χιαστού.
- Οστεοχονδρίτιδα διαχωριστική: μια περιοχή του υποχόνδριου οστού χάνει την αιμάτωσή της και, μαζί με τον χόνδρο που την καλύπτει, μπορεί σταδιακά να χαλαρώσει ή να αποκολληθεί. Εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες που αθλούνται. Η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή, αλλά πιθανότατα συμβάλλουν επαναλαμβανόμενα μικροτραύματα.
- Υπερφόρτωση: η αστάθεια του γόνατος, μια παλιά ρήξη ή αφαίρεση μηνίσκου και η απόκλιση του άξονα του ποδιού αυξάνουν την πίεση σε μια περιοχή του χόνδρου.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Το γόνατο κλειδώνει και δεν μπορείτε να το τεντώσετε.
- Ξαφνικό μεγάλο πρήξιμο μετά από τραυματισμό ή εξάρθρημα της επιγονατίδας.
- Παιδί ή έφηβος με πόνο στο γόνατο που επιμένει, χωλαίνει ή πονά τη νύχτα: χρειάζεται εξέταση, και του ισχίου.
- Ζέστη, κοκκίνισμα ή πυρετός μαζί με πρήξιμο.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το μέγεθος και τη θέση της βλάβης και από το αν υπάρχει κομμάτι που έχει αποκολληθεί. Μικρές βλάβες μπορεί να μην προκαλούν καμία ενόχληση. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:
- πόνος βαθιά στο γόνατο, που αυξάνεται με τη φόρτιση, το τρέξιμο ή τις σκάλες,
- πρήξιμο που εμφανίζεται μετά τη δραστηριότητα και υποχωρεί με την ξεκούραση,
- μάγκωμα, τρίξιμο ή κλείδωμα, όταν ένα κομμάτι χόνδρου ή οστού έχει αποκολληθεί και κινείται ελεύθερα μέσα στην άρθρωση,
- σε παιδιά και εφήβους, ασαφής πόνος στο γόνατο μετά την άθληση και μερικές φορές χωλότητα.
Επειδή τα συμπτώματα δεν είναι πάντα χαρακτηριστικά, μια βλάβη χόνδρου μπορεί αρχικά να περάσει για απλό διάστρεμμα ή για τενοντίτιδα. Αν ο πόνος και το πρήξιμο επανέρχονται για εβδομάδες μετά την άθληση, αξίζει να εξεταστείτε.
Διάγνωση
Μετά το ιστορικό και την κλινική εξέταση ζητάμε συνήθως ακτινογραφίες, μαζί με μια ειδική λήψη με λυγισμένο γόνατο, που δείχνει καλύτερα τις περιοχές όπου εντοπίζεται συχνά η οστεοχονδρίτιδα. Η μαγνητική τομογραφία είναι η βασική εξέταση. Δείχνει το μέγεθος και το βάθος της βλάβης, την κατάσταση του οστού και, κυρίως, αν το τμήμα είναι σταθερό ή έχει αρχίσει να αποκολλάται. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται και αξονική τομογραφία για τον σχεδιασμό της επέμβασης. Την ακριβή έκταση της βλάβης την επιβεβαιώνει τελικά η αρθροσκόπηση, όταν γίνεται για θεραπεία.
Ελέγχουμε επίσης τους παράγοντες που επιβαρύνουν τον χόνδρο: τον άξονα του ποδιού, τη σταθερότητα των συνδέσμων και την κατάσταση των μηνίσκων. Αν δεν αντιμετωπιστούν, μια αποκατάσταση του χόνδρου έχει λιγότερες πιθανότητες να διαρκέσει.
Θεραπεία χωρίς χειρουργείο
Η συντηρητική αντιμετώπιση είναι κατάλληλη για βλάβες που είναι σταθερές και προκαλούν ήπια συμπτώματα. Ιδιαίτερα στα παιδιά με ανοιχτούς αυξητικούς χόνδρους, η σταθερή οστεοχονδρίτιδα διαχωριστική έχει καλές πιθανότητες να επουλωθεί με περιορισμό των αθλημάτων για αρκετούς μήνες και τακτική παρακολούθηση με απεικόνιση.
Στους ενήλικες η συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει ρύθμιση των δραστηριοτήτων, ενδυνάμωση των μυών του μηρού και του ισχίου, έλεγχο του βάρους και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη. Δραστηριότητες χαμηλής καταπόνησης, όπως το ποδήλατο και το κολύμπι, είναι συνήθως καλά ανεκτές. Ενέσεις όπως το PRP ή το υαλουρονικό οξύ μπορεί να μειώσουν τα συμπτώματα σε επιλεγμένους ασθενείς, αλλά δεν δημιουργούν νέο χόνδρο. Το ίδιο ισχύει και για τα συμπληρώματα διατροφής.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο: τεχνικές αποκατάστασης του χόνδρου
Χειρουργική αντιμετώπιση συζητάμε όταν η βλάβη είναι ασταθής ή έχει αποκολληθεί, όταν υπάρχει ελεύθερο κομμάτι που μαγκώνει το γόνατο, ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική θεραπεία. Οι περισσότερες τεχνικές γίνονται με αρθροσκόπηση γόνατος ή με μικρή τομή. Η επιλογή εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση της βλάβης, την ηλικία και το επίπεδο δραστηριότητάς σας:
- Καθαρισμός και αφαίρεση ελεύθερων σωματίων: λειαίνονται οι ασταθείς άκρες του χόνδρου και αφαιρούνται κομμάτια που προκαλούν μάγκωμα.
- Στερέωση του κομματιού: όταν ένα οστεοχόνδρινο κομμάτι έχει επαρκές μέγεθος και καλή ποιότητα, στερεώνεται ξανά στη θέση του με ειδικές βίδες ή καρφίδες, συχνά απορροφήσιμες.
- Τεχνικές διέγερσης του μυελού, όπως τα μικροκατάγματα: δημιουργούνται μικρές οπές στο οστό κάτω από τη βλάβη, ώστε να σχηματιστεί επουλωτικός ιστός. Χρησιμοποιούνται κυρίως σε μικρές βλάβες.
- Μεταμόσχευση οστεοχόνδρινων κυλίνδρων: μικροί κύλινδροι χόνδρου και οστού μεταφέρονται από περιοχή του γόνατος που δεν φορτίζεται στο σημείο της βλάβης.
- Τεχνικές με κύτταρα χόνδρου ή ειδικές μεμβράνες: για μεγαλύτερες βλάβες, σε επιλεγμένους ασθενείς και όπου είναι διαθέσιμες.
Όταν συνυπάρχει απόκλιση του άξονα ή αστάθεια, διορθώνεται συχνά στην ίδια ή σε επόμενη επέμβαση, ώστε να προστατευτεί η αποκατάσταση του χόνδρου.
Αποκατάσταση
Η αποκατάσταση μετά από επέμβαση στον χόνδρο είναι συνήθως πιο αργή από άλλες αρθροσκοπικές επεμβάσεις, γιατί ο νέος ιστός χρειάζεται χρόνο για να ωριμάσει. Τις πρώτες εβδομάδες η φόρτιση περιορίζεται συνήθως με πατερίτσες, ενώ η κίνηση του γόνατος ενθαρρύνεται από νωρίς. Η επιστροφή σε αθλήματα με τρέξιμο και άλματα γίνεται ενδεικτικά μετά από αρκετούς μήνες, συχνά από έξι μήνες έως έναν χρόνο, ανάλογα με την τεχνική. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε κάθε βλάβη χόνδρου μαζί με τους παράγοντες που την επιβαρύνουν και συζητάμε μαζί σας ποια επιλογή ταιριάζει στην ηλικία και στους στόχους σας.
Συχνές ερωτήσεις
Αναγεννάται ο χόνδρος του γονάτου;
Ο αρθρικός χόνδρος δεν έχει αιμάτωση και στους ενήλικες δεν αναγεννάται από μόνος του. Οι τεχνικές αποκατάστασης του χόνδρου έχουν στόχο να γεμίσουν τη βλάβη με επουλωτικό ιστό ή με μόσχευμα. Στα παιδιά, ορισμένες σταθερές οστεοχόνδρινες βλάβες μπορεί να επουλωθούν με περιορισμό της δραστηριότητας.
Τι είναι η οστεοχονδρίτιδα;
Η οστεοχονδρίτιδα διαχωριστική είναι μια πάθηση όπου μια περιοχή του οστού κάτω από τον χόνδρο χάνει την αιμάτωσή της και μπορεί να χαλαρώσει ή να αποκολληθεί μαζί με τον χόνδρο. Εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά και νέους που αθλούνται. Η θεραπεία εξαρτάται από την ηλικία και από το αν η βλάβη είναι σταθερή.
Βλάβη χόνδρου γόνατος: χρειάζεται χειρουργείο;
Όχι πάντα. Μικρές και σταθερές βλάβες με ήπια συμπτώματα αντιμετωπίζονται συχνά συντηρητικά. Χειρουργείο συζητάμε όταν η βλάβη είναι ασταθής, όταν υπάρχει ελεύθερο κομμάτι που μαγκώνει το γόνατο ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν.
Ποια η διαφορά βλάβης χόνδρου και αρθρίτιδας;
Η βλάβη χόνδρου είναι περιορισμένη σε μια περιοχή, ενώ ο υπόλοιπος χόνδρος είναι συνήθως υγιής. Στην οστεοαρθρίτιδα η φθορά είναι διάχυτη και συνοδεύεται από αλλαγές στο οστό. Οι τεχνικές αποκατάστασης χόνδρου απευθύνονται στις περιορισμένες βλάβες και όχι στην προχωρημένη αρθρίτιδα.
Βοηθούν οι ενέσεις στη βλάβη του χόνδρου;
Ενέσεις όπως το PRP ή το υαλουρονικό οξύ μπορεί να μειώσουν τον πόνο σε ορισμένους ασθενείς. Δεν δημιουργούν όμως νέο χόνδρο και δεν στερεώνουν ένα κομμάτι που έχει αποκολληθεί. Το αν έχουν θέση στη δική σας περίπτωση το συζητάμε μετά την εξέταση.
Μπορώ να τρέχω με βλάβη χόνδρου στο γόνατο;
Εξαρτάται από το μέγεθος και τη σταθερότητα της βλάβης και από τα συμπτώματα. Αν το τρέξιμο προκαλεί πόνο ή πρήξιμο, προτιμήστε για ένα διάστημα δραστηριότητες χαμηλής καταπόνησης, όπως ποδήλατο και κολύμπι. Αν η βλάβη είναι ασταθής ή το γόνατο μαγκώνει, σταματήστε το τρέξιμο μέχρι να εξεταστείτε.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.