Ρήξη οπίσθιου χιαστού συνδέσμου

Τι είναι ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος

Ο οπίσθιος χιαστός είναι ο πιο ισχυρός σύνδεσμος του γόνατος. Βρίσκεται στο κέντρο της άρθρωσης, πίσω από τον πρόσθιο χιαστό, με τον οποίο σχηματίζει ένα «Χ». Ο ρόλος του είναι να εμποδίζει την κνήμη να μετακινείται προς τα πίσω σε σχέση με τον μηρό, ιδίως όταν το γόνατο είναι λυγισμένο, όπως στο κατέβασμα σκάλας ή στο κάθισμα.

Οι ρήξεις του οπίσθιου χιαστού χωρίζονται σε βαθμούς, ανάλογα με το πόσο «υποχωρεί» η κνήμη προς τα πίσω στην εξέταση. Στις ήπιες ρήξεις ο σύνδεσμος έχει τεντωθεί ή σπάσει μερικώς. Στις σοβαρότερες έχει σπάσει πλήρως. Σε αντίθεση με τον πρόσθιο χιαστό, ο οπίσθιος έχει καλύτερη δυνατότητα επούλωσης, ιδίως στις μερικές ρήξεις, και αυτό εξηγεί γιατί αντιμετωπίζεται συχνότερα χωρίς χειρουργείο. Μαζί με τους πλάγιους συνδέσμους και τις δομές στο πίσω μέρος της άρθρωσης, συμβάλλει στη συνολική σταθερότητα του γόνατος.

Πώς γίνεται η ρήξη οπίσθιου χιαστού

Ο οπίσθιος χιαστός χρειάζεται μεγάλη δύναμη για να σπάσει. Οι πιο συχνοί μηχανισμοί είναι:

• το χτύπημα της κνήμης στο ταμπλό σε τροχαίο, με το γόνατο λυγισμένο,
• η πτώση πάνω στο λυγισμένο γόνατο με το πέλμα τεντωμένο, όπως στο ποδόσφαιρο, στο ράγκμπι ή στο σκι,
• το απότομο υπερτέντωμα του γόνατος,
• οι τραυματισμοί υψηλής ενέργειας, όπου συχνά τραυματίζονται μαζί και άλλοι σύνδεσμοι.

Η ρήξη μπορεί να είναι μεμονωμένη ή να συνδυάζεται με κακώσεις άλλων δομών, κυρίως των συνδέσμων στο έξω και πίσω μέρος του γόνατος. Η διάκριση είναι σημαντική, γιατί οι συνδυασμένες κακώσεις έχουν διαφορετική αντιμετώπιση. Σε σοβαρούς τραυματισμούς η ρήξη μπορεί να συνοδεύει εξάρθρημα του γόνατος, που χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση των αγγείων και των νεύρων του ποδιού.

Συμπτώματα

Η μεμονωμένη ρήξη οπίσθιου χιαστού συχνά δεν προκαλεί τα έντονα συμπτώματα της ρήξης του πρόσθιου. Πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να περπατούν και δεν καταλαβαίνουν αμέσως ότι έχουν σοβαρό τραυματισμό. Τα συνήθη συμπτώματα είναι:

• πόνος στο πίσω μέρος του γόνατος ή βαθιά μέσα στην άρθρωση,
• ήπιο ή μέτριο πρήξιμο τις πρώτες μέρες,
• δυσκολία στο κατέβασμα σκάλας ή κατηφόρας και στο βαθύ λύγισμα,
• μώλωπας στο μπροστινό μέρος της κνήμης, όταν προηγήθηκε χτύπημα,
• αργότερα, αίσθημα ανασφάλειας ή κούρασης στο γόνατο και πόνος στο μπροστινό του μέρος.

Επειδή τα συμπτώματα είναι συχνά ήπια, η ρήξη μπορεί να διαγνωστεί αργά, όταν εμφανιστεί πόνος μπροστά στο γόνατο ή αίσθημα αστάθειας μήνες αργότερα. Μετά από κάθε χτύπημα στο μπροστινό μέρος της κνήμης που συνοδεύεται από πρήξιμο του γόνατος, αξίζει να γίνει έλεγχος των συνδέσμων.

Διάγνωση

Στην κλινική εξέταση, με το γόνατο λυγισμένο, η κνήμη «κάθεται» πιο πίσω από ό,τι στο υγιές πόδι. Με ειδικές δοκιμασίες, όπως η οπίσθια συρταροειδής δοκιμασία, εκτιμούμε πόσο υποχωρεί. Συγκρίνουμε πάντα με το υγιές γόνατο, γιατί η χαλαρότητα των συνδέσμων διαφέρει φυσιολογικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ελέγχουμε προσεκτικά τους υπόλοιπους συνδέσμους, την κυκλοφορία και την αισθητικότητα του ποδιού.

Η ακτινογραφία δείχνει αν μαζί με τον σύνδεσμο έχει αποσπαστεί κομμάτι οστού από την κνήμη. Η μαγνητική τομογραφία επιβεβαιώνει τη ρήξη και δείχνει συνοδές βλάβες σε μηνίσκους, χόνδρο και άλλους συνδέσμους. Σε παλαιότερες ρήξεις, ειδικές ακτινογραφίες με φόρτιση του γόνατος βοηθούν να μετρηθεί η χαλαρότητα και να αποφασιστεί η θεραπεία.

Θεραπεία χωρίς χειρουργείο

Οι περισσότερες μεμονωμένες ρήξεις οπίσθιου χιαστού, ιδίως οι μερικές, αντιμετωπίζονται συντηρητικά. Η θεραπεία περιλαμβάνει:

• τις πρώτες εβδομάδες, ειδικό νάρθηκα που στηρίζει την κνήμη από πίσω και την κρατά στη σωστή θέση όσο επουλώνεται ο σύνδεσμος,
• πάγο και, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός, αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα,
• πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με έμφαση στην ενδυνάμωση του τετρακέφαλου, που «τραβά» την κνήμη προς τα εμπρός και αναπληρώνει εν μέρει τον ρόλο του συνδέσμου,
• προσοχή τις πρώτες εβδομάδες στις ασκήσεις που φορτίζουν έντονα τους οπίσθιους μηριαίους, γιατί τραβούν την κνήμη προς τα πίσω.

Το περπάτημα επιτρέπεται συνήθως από νωρίς με τον νάρθηκα, με ή χωρίς πατερίτσες ανάλογα με τον πόνο. Οι ασκήσεις προχωρούν σταδιακά από στατικές συσπάσεις του τετρακέφαλου σε ασκήσεις με το βάρος του σώματος και στατικό ποδήλατο, και αργότερα σε τρέξιμο και αλλαγές κατεύθυνσης.

Η επιστροφή στον αθλητισμό μετά από συντηρητική θεραπεία γίνεται ενδεικτικά μέσα σε λίγους μήνες, όταν η δύναμη έχει αποκατασταθεί και το γόνατο είναι σταθερό. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο ορθοπαιδικός μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.

Ανακατασκευή οπίσθιου χιαστού: πότε χρειάζεται

Χειρουργική αντιμετώπιση συζητάμε όταν:

• η ρήξη συνδυάζεται με κακώσεις άλλων συνδέσμων, ιδίως στο έξω και πίσω μέρος του γόνατος,
• ο σύνδεσμος έχει αποσπάσει κομμάτι οστού από την κνήμη, οπότε το κομμάτι μπορεί να στερεωθεί ξανά στη θέση του, κατά προτίμηση νωρίς μετά τον τραυματισμό,
• υπάρχει πλήρης ρήξη με επίμονη αστάθεια ή πόνο παρά την οργανωμένη φυσικοθεραπεία.

Η ανακατασκευή γίνεται συνήθως αρθροσκοπικά. Ο σπασμένος σύνδεσμος αντικαθίσταται από μόσχευμα τένοντα, που περνά μέσα από τούνελ στο μηριαίο οστό και στην κνήμη. Η επέμβαση είναι τεχνικά πιο απαιτητική από τη συνδεσμοπλαστική πρόσθιου χιαστού, επειδή ο σύνδεσμος βρίσκεται κοντά στα αγγεία και στα νεύρα πίσω από το γόνατο. Η τεχνική βασίζεται στην αρθροσκόπηση γόνατος, με μικρές τομές και κάμερα μέσα στην άρθρωση, και στην ίδια επέμβαση αντιμετωπίζονται οι συνοδές βλάβες.

Αποκατάσταση και μακροπρόθεσμα

Μετά την ανακατασκευή, το γόνατο προστατεύεται για αρκετές εβδομάδες με νάρθηκα και περιορισμούς στο λύγισμα και στη φόρτιση. Η αποκατάσταση είναι πιο αργή από εκείνη του πρόσθιου χιαστού. Η επιστροφή σε αθλήματα επαφής ή με στροφές γίνεται συνήθως μετά από εννέα μήνες έως έναν χρόνο. Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά και το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός σας.

Ένα γόνατο με χαλαρό οπίσθιο χιαστό δέχεται αυξημένη πίεση στο μπροστινό μέρος και στο έσω διαμέρισμα. Με τα χρόνια αυτό μπορεί να συμβάλει σε φθορά του χόνδρου, δηλαδή σε οστεοαρθρίτιδα. Γι’ αυτό αξίζει να διατηρείτε δυνατό τον τετρακέφαλο και να επανεξετάζεστε αν εμφανιστεί νέος πόνος.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε προσεκτικά κάθε κάκωση συνδέσμων, ώστε να μη μείνει αδιάγνωστη μια συνοδή βλάβη, και σχεδιάζουμε μαζί σας τη θεραπεία.