Με μια ματιά
- Τα περισσότερα κατάγματα καρπού αφορούν το κάτω άκρο της κερκίδας, του οστού του αντιβραχίου από την πλευρά του αντίχειρα.
- Στους νέους προκαλούνται συνήθως από τραυματισμό υψηλής ενέργειας, ενώ στους μεγαλύτερους από μια απλή πτώση, συχνά λόγω οστεοπόρωσης.
- Τα σταθερά κατάγματα αντιμετωπίζονται με γύψο ή νάρθηκα. Τα ασταθή, ή όσα επεκτείνονται στην άρθρωση, συχνά χρειάζονται χειρουργική σταθεροποίηση.
- Η κίνηση των δαχτύλων από την πρώτη μέρα και η φυσικοθεραπεία μετά την ακινητοποίηση είναι μέρος της θεραπείας.
- Ένα κάταγμα καρπού από απλή πτώση μετά τη μέση ηλικία είναι λόγος για έλεγχο οστεοπόρωσης.
Τι είναι το κάταγμα καρπού
Ο καρπός συνδέει το αντιβράχιο με το χέρι. Το αντιβράχιο έχει δύο οστά, την κερκίδα από την πλευρά του αντίχειρα και την ωλένη από την πλευρά του μικρού δαχτύλου. Η κερκίδα σχηματίζει το μεγαλύτερο μέρος της πηχεοκαρπικής άρθρωσης. Γι’ αυτό σε μια πτώση με τεντωμένο χέρι είναι αυτή που συνήθως σπάει, λίγα εκατοστά πάνω από τον καρπό.
Τα κατάγματα αυτά διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Περιγράφονται με βάση:
- τη μετατόπιση: αν τα κομμάτια έχουν μείνει στη θέση τους ή έχουν μετακινηθεί,
- τη σταθερότητα: αν τα κομμάτια θα μείνουν στη θέση τους μέσα στον γύψο,
- την επέκταση στην άρθρωση: αν η γραμμή του κατάγματος φτάνει στην αρθρική επιφάνεια,
- τον αριθμό των κομματιών, που είναι συνήθως μεγαλύτερος σε οστά με οστεοπόρωση.
Το πιο γνωστό είναι το κάταγμα Colles, όπου το κάτω τμήμα της κερκίδας μετατοπίζεται προς τη ράχη του χεριού και ο καρπός παίρνει σχήμα «πιρουνιού». Σπανιότερα η μετατόπιση γίνεται προς την παλάμη. Συχνά σπάει ταυτόχρονα και η μικρή απόφυση της ωλένης στον καρπό.
Στους μεγαλύτερους ανθρώπους, ένα κάταγμα κερκίδας από απλή πτώση είναι συχνά το πρώτο σημάδι οστεοπόρωσης. Στους νέους προκαλείται συνήθως από τραυματισμό υψηλής ενέργειας, όπως στα αθλήματα ή στα τροχαία.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα εμφανίζονται αμέσως μετά την πτώση:
- έντονος πόνος στον καρπό, που χειροτερεύει με την κίνηση,
- γρήγορο πρήξιμο και, αργότερα, μελάνιασμα,
- εμφανής παραμόρφωση του καρπού, όταν το κάταγμα έχει μετατοπιστεί,
- δυσκολία να κινήσετε τον καρπό, να κρατήσετε αντικείμενα ή να γυρίσετε την παλάμη,
- μερικές φορές μούδιασμα στα δάχτυλα, από πίεση ή ερεθισμό του μέσου νεύρου.
Ένα κάταγμα χωρίς μετατόπιση μπορεί να μοιάζει με διάστρεμμα. Αν ο καρπός πονά και πρήζεται μετά από πτώση, χρειάζεται ακτινογραφία, ακόμη κι αν μπορείτε να τον κουνήσετε.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Αυξανόμενος πόνος μέσα στον γύψο ή δάχτυλα πρησμένα, μουδιασμένα, χλωμά ή μελανά: χρειάζεται άμεσος έλεγχος του γύψου.
- Πληγή στο δέρμα πάνω από το κάταγμα ή οστό που φαίνεται.
- Μούδιασμα στα δάχτυλα που εμφανίστηκε ή χειροτερεύει μετά τον τραυματισμό.
- Αδυναμία να σηκώσετε τον αντίχειρα εβδομάδες μετά το κάταγμα.
- Πόνος, πρήξιμο και αλλαγή στο χρώμα του χεριού δυσανάλογα με τον τραυματισμό, που επιμένουν.
Διάγνωση
Στην εξέταση ελέγχουμε το σχήμα του καρπού, το δέρμα, την κυκλοφορία και την αισθητικότητα των δαχτύλων, καθώς και τον αγκώνα και τον ώμο για συνοδές κακώσεις.
- Οι ακτινογραφίες, σε δύο τουλάχιστον λήψεις, δείχνουν το κάταγμα, τη μετατόπιση και αν επεκτείνεται στην άρθρωση.
- Η αξονική τομογραφία ζητείται σε σύνθετα κατάγματα που επεκτείνονται στην άρθρωση, για τον σχεδιασμό της επέμβασης.
- Όταν ο πόνος βρίσκεται στο «λακκάκι» στη βάση του αντίχειρα, ελέγχουμε ειδικά για κάταγμα του σκαφοειδούς οστού, που μπορεί να μη φαίνεται στις πρώτες ακτινογραφίες.
Στα παιδιά και στους εφήβους, τα κατάγματα του καρπού αφορούν συχνά τον χόνδρο ανάπτυξης ή είναι ατελή, σαν «πράσινο κλαδί». Πωρώνονται γρηγορότερα και αντιμετωπίζονται συνήθως με γύψο, όμως η εκτίμηση γίνεται με διαφορετικά κριτήρια απ’ ό,τι στους ενήλικες.
Κάταγμα καρπού: θεραπεία με γύψο
Τα κατάγματα χωρίς μετατόπιση, καθώς και τα σταθερά κατάγματα με μικρή μετατόπιση, αντιμετωπίζονται συνήθως συντηρητικά:
- Αν τα κομμάτια έχουν μετακινηθεί, γίνεται πρώτα κλειστή ανάταξη: με τοπική αναισθησία, το οστό επανέρχεται στη θέση του με χειρισμούς, χωρίς τομή.
- Ο καρπός ακινητοποιείται με γύψο ή νάρθηκα, συνήθως για τέσσερις έως έξι εβδομάδες.
- Γίνονται ακτινογραφίες ελέγχου τις πρώτες μία με δύο εβδομάδες, γιατί ορισμένα κατάγματα μετακινούνται ξανά μέσα στον γύψο. Αν συμβεί αυτό, συζητάμε χειρουργική σταθεροποίηση.
Όσο φοράτε τον γύψο, κρατάτε το χέρι ψηλά τις πρώτες μέρες και κινείτε συχνά τα δάχτυλα, τον αγκώνα και τον ώμο, για να μη δυσκαμπτήσουν. Ο γύψος δεν πρέπει να σφίγγει. Αν τα δάχτυλα πρήζονται, μουδιάζουν ή αλλάζουν χρώμα, χρειάζεται άμεσος έλεγχος.
Στους ηλικιωμένους με χαμηλές λειτουργικές απαιτήσεις, μια μικρή υπολειπόμενη μετατόπιση συχνά δεν επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία του χεριού. Γι’ αυτό η συντηρητική αντιμετώπιση χρησιμοποιείται συχνότερα σε αυτή την ομάδα.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Χειρουργική αντιμετώπιση συζητάμε όταν:
- το κάταγμα είναι ασταθές ή δεν μένει στη θέση του μετά την ανάταξη,
- επεκτείνεται στην άρθρωση και η αρθρική επιφάνεια δεν είναι ομαλή,
- η μετατόπιση είναι μεγάλη, ιδίως σε νέους και δραστήριους ανθρώπους,
- το κάταγμα είναι ανοιχτό, συνοδεύεται από βλάβη νεύρου ή αγγείου ή υπάρχουν και άλλα κατάγματα.
Η πιο συχνή μέθοδος είναι η ανοιχτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση με πλάκα και βίδες, συνήθως από μια τομή στην παλαμιαία πλευρά του καρπού. Η πλάκα κρατά το οστό σταθερό και επιτρέπει συνήθως νωρίτερη κίνηση του καρπού. Σε ορισμένα κατάγματα χρησιμοποιούνται βελόνες μέσα από το δέρμα ή εξωτερική οστεοσύνθεση. Η επέμβαση γίνεται συνήθως με περιοχική αναισθησία του χεριού και συχνά χωρίς διανυκτέρευση. Η πλάκα συνήθως δεν χρειάζεται να αφαιρεθεί, εκτός αν ενοχλεί.
Αποκατάσταση
Τα παρακάτω διαστήματα είναι ενδεικτικά. Το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός μαζί με τον φυσικοθεραπευτή.
- Από την πρώτη μέρα: κίνηση των δαχτύλων, του αγκώνα και του ώμου, με το χέρι ψηλά για το πρήξιμο.
- Κίνηση του καρπού: μετά την αφαίρεση του γύψου ή, μετά από πλάκα, συχνά από τις πρώτες εβδομάδες, με ασκήσεις για την κίνηση του καρπού και τη στροφή του αντιβραχίου.
- Ενδυνάμωση: ξεκινά όταν το κάταγμα έχει πωρωθεί, συνήθως μετά τις πρώτες έξι έως οκτώ εβδομάδες.
- Επιστροφή στις δραστηριότητες: η εργασία γραφείου επανέρχεται συχνά νωρίς, ενώ η βαριά εργασία και τα αθλήματα επαφής συνήθως μετά από δύο έως τρεις μήνες ή και περισσότερο.
Δυσκαμψία και μειωμένη δύναμη για μερικούς μήνες είναι συνηθισμένες. Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες, και ορισμένοι άνθρωποι μένουν με μικρό περιορισμό της κίνησης, συνήθως χωρίς σημαντική επίπτωση στην καθημερινότητα.
Πιθανές επιπλοκές και έλεγχος οστεοπόρωσης
Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν χωρίς προβλήματα. Πιθανές επιπλοκές, γενικά, είναι η δυσκαμψία, η πώρωση σε λάθος θέση, η πίεση του μέσου νεύρου με συμπτώματα συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα, το σύνδρομο σύνθετου περιοχικού πόνου, με πόνο και πρήξιμο δυσανάλογα με τον τραυματισμό, και αργότερα η αρθρίτιδα του καρπού. Σπάνια, εβδομάδες μετά το κάταγμα, μπορεί να σπάσει ο τένοντας που τεντώνει τον αντίχειρα. Αν ξαφνικά δεν μπορείτε να σηκώσετε τον αντίχειρα, ενημερώστε τον γιατρό σας.
Αν είστε πάνω από τη μέση ηλικία και σπάσατε τον καρπό σας σε μια απλή πτώση, ζητήστε έλεγχο για οστεοπόρωση με μέτρηση οστικής πυκνότητας. Η έγκαιρη θεραπεία μειώνει τον κίνδυνο ενός επόμενου, σοβαρότερου κατάγματος, όπως το κάταγμα ισχίου. Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό αντιμετωπίζουμε το κάταγμα και, όπου χρειάζεται, οργανώνουμε και τον έλεγχο των οστών σας.
Συχνές ερωτήσεις
Κάταγμα Colles: τι είναι;
Είναι το πιο γνωστό κάταγμα του καρπού. Σπάει το κάτω άκρο της κερκίδας και το τμήμα της μετατοπίζεται προς τη ράχη του χεριού, συνήθως σε πτώση με τεντωμένο χέρι. Ο καρπός παίρνει χαρακτηριστικό σχήμα «πιρουνιού» και χρειάζεται συνήθως ανάταξη.
Πόσο καιρό κρατά ο γύψος σε κάταγμα καρπού;
Συνήθως τέσσερις έως έξι εβδομάδες, ανάλογα με το κάταγμα και την ηλικία. Τις πρώτες εβδομάδες γίνονται ακτινογραφίες ελέγχου, για να επιβεβαιωθεί ότι τα κομμάτια μένουν στη θέση τους. Η διάρκεια είναι ενδεικτική και την καθορίζει ο ορθοπαιδικός σας.
Κάταγμα καρπού: χρειάζεται χειρουργείο;
Όχι πάντα. Τα σταθερά κατάγματα αντιμετωπίζονται με γύψο ή νάρθηκα. Χειρουργείο χρειάζεται συνήθως όταν το κάταγμα είναι ασταθές, όταν δεν μένει στη θέση του μετά την ανάταξη ή όταν επεκτείνεται στην άρθρωση με ανωμαλία της επιφάνειας.
Κάταγμα κερκίδας: πόσο καιρό χρειάζεται για να γίνω καλά;
Το οστό πωρώνεται συνήθως σε έξι έως οκτώ εβδομάδες. Η κίνηση και η δύναμη όμως επανέρχονται σταδιακά, και η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες. Η φυσικοθεραπεία βοηθά σημαντικά στην επιστροφή στις δραστηριότητες.
Πότε μπορώ να οδηγήσω μετά από κάταγμα καρπού;
Όχι όσο φοράτε γύψο ή νάρθηκα. Συνήθως επιστρέφετε στην οδήγηση όταν μπορείτε να κρατάτε και να στρίβετε το τιμόνι με ασφάλεια και χωρίς πόνο. Ρωτήστε τον γιατρό σας για τη δική σας περίπτωση.
Γιατί χρειάζεται έλεγχος οστεοπόρωσης μετά από κάταγμα καρπού;
Ένα κάταγμα καρπού από απλή πτώση σε άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας δείχνει συχνά ότι τα οστά έχουν αδυνατίσει. Η μέτρηση οστικής πυκνότητας επιβεβαιώνει αν υπάρχει οστεοπόρωση. Η θεραπεία της μειώνει τον κίνδυνο για ένα επόμενο κάταγμα, για παράδειγμα στο ισχίο ή στη σπονδυλική στήλη.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.