Κύστη Baker στο γόνατο

Τι είναι η κύστη Baker

Η κύστη Baker, που λέγεται και ιγνυακή κύστη, είναι μια κύστη πίσω από το γόνατο, στην περιοχή που ονομάζεται ιγνυακός βόθρος. Δημιουργείται όταν ένας φυσιολογικός θύλακος, ανάμεσα στους τένοντες των μυών της γάμπας και των οπίσθιων μηριαίων, γεμίζει με αρθρικό υγρό. Ο θύλακος επικοινωνεί με την άρθρωση μέσω ενός μικρού ανοίγματος, που συχνά λειτουργεί σαν βαλβίδα: το υγρό μπαίνει εύκολα στην κύστη, αλλά δύσκολα επιστρέφει. Το όνομά της προέρχεται από τον χειρουργό που την περιέγραψε τον 19ο αιώνα.

Όταν μέσα στο γόνατο υπάρχει ερεθισμός, η άρθρωση παράγει περισσότερο υγρό και η κύστη μεγαλώνει. Γι’ αυτό στους ενήλικες η κύστη Baker είναι σχεδόν πάντα σημάδι κάποιας άλλης πάθησης:

• οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, η πιο συχνή αιτία μετά τη μέση ηλικία,
• ρήξη μηνίσκου, ιδίως στο πίσω τμήμα του έσω μηνίσκου,
• φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, όπως η ρευματοειδής ή η ουρική αρθρίτιδα,
• βλάβες του χόνδρου ή παλαιότεροι τραυματισμοί.

Στα παιδιά η κύστη εμφανίζεται συνήθως χωρίς άλλη πάθηση στο γόνατο και συχνά υποχωρεί μόνη της με τον χρόνο, οπότε αρκεί η παρακολούθηση. Χρειάζεται όμως εξέταση από ορθοπαιδικό, για να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για απλή κύστη, ιδίως αν η διόγκωση είναι σκληρή, πονά ή μεγαλώνει.

Κύστη Baker: συμπτώματα

Μικρές κύστεις συχνά δεν προκαλούν καμία ενόχληση και βρίσκονται τυχαία σε υπέρηχο ή μαγνητική. Όταν δίνουν συμπτώματα, αυτά είναι:

• διόγκωση πίσω από το γόνατο, συνήθως προς την εσωτερική πλευρά, πιο εμφανής όταν στέκεστε όρθιοι με τεντωμένο το πόδι,
• αίσθημα σφιξίματος ή πίεσης στο πίσω μέρος του γόνατος,
• ενόχληση στο πλήρες λύγισμα ή τέντωμα, για παράδειγμα όταν κάθεστε οκλαδόν,
• επιδείνωση μετά από πολύ περπάτημα ή ορθοστασία,
• συμπτώματα της αιτίας, όπως πόνος από την αρθρίτιδα ή μάγκωμα από τον μηνίσκο.

Το μέγεθος της κύστης μπορεί να αλλάζει από μέρα σε μέρα, ανάλογα με τη δραστηριότητα και με το πόσο υγρό υπάρχει στην άρθρωση. Σπάνια, μια μεγάλη κύστη πιέζει τις φλέβες ή τα νεύρα πίσω από το γόνατο και προκαλεί πρήξιμο στο κάτω μέρος του ποδιού ή μούδιασμα.

Όταν η κύστη σπάσει

Μερικές φορές η κύστη σπάει ή το υγρό της διαρρέει προς τη γάμπα. Τότε εμφανίζεται ξαφνικός πόνος, πρήξιμο και ένταση στη γάμπα, και μερικές φορές μελανιά γύρω από τον αστράγαλο. Τα συμπτώματα αυτά μοιάζουν πολύ με τη θρόμβωση των φλεβών της γάμπας, που είναι σοβαρή κατάσταση.

Γι’ αυτό ένας ξαφνικός πόνος με πρήξιμο στη γάμπα χρειάζεται εκτίμηση την ίδια μέρα και υπερηχογράφημα φλεβών, ώστε να αποκλειστεί η θρόμβωση. Μην αποδίδετε έναν τέτοιο πόνο σε σπασμένη κύστη πριν γίνει αυτός ο έλεγχος, ακόμη κι αν γνωρίζετε ότι έχετε κύστη Baker. Η σπασμένη κύστη, εφόσον δεν υπάρχει θρόμβωση, συνήθως υποχωρεί με ξεκούραση, πάγο και ανύψωση του ποδιού μέσα σε μερικές εβδομάδες.

Διάγνωση

Η κύστη συχνά ψηλαφάται στην κλινική εξέταση, ως μαλακή διόγκωση που γίνεται πιο σφιχτή όταν το γόνατο είναι τεντωμένο. Ο υπέρηχος είναι απλή εξέταση, χωρίς ακτινοβολία, που επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για κύστη με υγρό και τη διακρίνει από άλλες διογκώσεις. Συνήθως φαίνεται και ο χαρακτηριστικός «λαιμός» της κύστης, το σημείο όπου επικοινωνεί με την άρθρωση ανάμεσα στους τένοντες. Η ακτινογραφία δείχνει αν υπάρχει αρθρίτιδα. Η μαγνητική τομογραφία δεν χρειάζεται σε όλους. Τη ζητάμε κυρίως για να βρεθεί η αιτία μέσα στην άρθρωση, όπως μια ρήξη μηνίσκου που προκαλεί μάγκωμα, ή όταν σχεδιάζεται επέμβαση.

Δεν είναι κάθε διόγκωση πίσω από το γόνατο κύστη Baker. Ένα ανεύρυσμα της ιγνυακής αρτηρίας ή ένας όγκος των μαλακών μορίων μπορεί να δώσουν παρόμοια εικόνα. Μια διόγκωση που είναι σκληρή, πάλλεται, μεγαλώνει σταθερά ή δεν έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά κύστης στον υπέρηχο χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα για τις διογκώσεις των μαλακών μορίων.

Κύστη Baker: θεραπεία

Η κύστη που δεν ενοχλεί δεν χρειάζεται θεραπεία, μόνο παρακολούθηση. Όταν προκαλεί συμπτώματα, η θεραπεία στοχεύει πρώτα στην αιτία, γιατί όσο η άρθρωση παράγει περισσότερο υγρό, η κύστη ξαναγεμίζει. Η επιλογή εξαρτάται από τα συμπτώματα, την ηλικία σας και την υποκείμενη πάθηση.

• Συντηρητικά μέτρα: προσωρινός περιορισμός των δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα, πάγος, αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.
• Φυσικοθεραπεία: για την κινητικότητα του γόνατος, την ενδυνάμωση και τη θεραπεία της υποκείμενης πάθησης, για παράδειγμα της αρθρίτιδας.
• Παρακέντηση: σε επιλεγμένες περιπτώσεις αφαιρείται το υγρό της κύστης με βελόνα, υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση, και μερικές φορές γίνεται ταυτόχρονα ένεση κορτιζόνης στην κύστη ή στην άρθρωση. Η ανακούφιση είναι συχνά γρήγορη, αλλά η κύστη μπορεί να ξαναγεμίσει αν δεν αντιμετωπιστεί η αιτία.
• Αντιμετώπιση της αιτίας: για παράδειγμα αρθροσκόπηση για μια ρήξη μηνίσκου που προκαλεί μηχανικά συμπτώματα, ή θεραπεία της αρθρίτιδας. Όταν η αιτία ελεγχθεί, η κύστη συχνά μικραίνει.

Σε προχωρημένη αρθρίτιδα, όταν ο πόνος του γόνατος οδηγεί σε αρθροπλαστική γόνατος, η κύστη συχνά υποχωρεί μετά την επέμβαση, επειδή σταματά ο ερεθισμός που την τροφοδοτούσε. Η αρθροπλαστική δεν γίνεται όμως για την κύστη αυτή καθαυτή.

Η χειρουργική αφαίρεση της ίδιας της κύστης γίνεται σπάνια, μόνο σε μεγάλες κύστεις που ενοχλούν πολύ και επιμένουν παρά την αντιμετώπιση της αιτίας.

Ασκήσεις και καθημερινότητα

Οι ασκήσεις δεν εξαφανίζουν την κύστη, αλλά βοηθούν το γόνατο να λειτουργεί καλύτερα και μειώνουν τον ερεθισμό της άρθρωσης. Ένα απλό πρόγραμμα συνήθως περιλαμβάνει:

• λύγισμα και τέντωμα του γόνατος σε καθιστή θέση, μέσα στα όρια που δεν πονούν,
• ανυψώσεις τεντωμένου ποδιού και γέφυρες, για τον τετρακέφαλο και τους γλουτιαίους,
• ήπιες διατάσεις της γάμπας και των οπίσθιων μηριαίων.

Αν κάποια άσκηση αυξάνει τη διόγκωση ή τον πόνο πίσω από το γόνατο, σταματήστε την και συζητήστε το με τον φυσικοθεραπευτή σας. Στην περίοδο των συμπτωμάτων αποφύγετε τα βαθιά καθίσματα και το τρέξιμο σε κατηφόρες. Το στατικό ποδήλατο και το κολύμπι είναι συνήθως καλά ανεκτά.

Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε την κύστη μαζί με ολόκληρο το γόνατο και αναζητούμε την αιτία της, ώστε η θεραπεία να έχει διάρκεια.