Με μια ματιά
- Τα μετατάρσια είναι τα πέντε μακριά οστά του ποδιού. Οι κεφαλές τους σηκώνουν το βάρος μας κάθε φορά που πατάμε στις μύτες.
- Η μεταταρσαλγία είναι σύμπτωμα: η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία που υπερφορτώνει το μπροστινό μέρος του ποδιού.
- Τα ψηλά τακούνια, η σφιχτή γάμπα, το κότσι και η κοιλοποδία είναι από τις πιο συχνές αιτίες.
- Οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται με αλλαγή υποδημάτων, πάτους και διατάσεις της γάμπας.
Τι είναι η μεταταρσαλγία και τι την προκαλεί
Όταν περπατάμε, στο τελευταίο στάδιο του βήματος το βάρος περνά στις κεφαλές των μεταταρσίων και στα δάκτυλα. Κάτω από αυτές υπάρχει ένα παχύ λιπώδες μαξιλαράκι που απορροφά τους κραδασμούς. Η μεταταρσαλγία εμφανίζεται όταν μία ή περισσότερες κεφαλές δέχονται περισσότερο φορτίο από όσο αντέχουν. Οι πιο συχνές αιτίες είναι:
- υποδήματα με ψηλό τακούνι ή λεπτή, σκληρή σόλα,
- σφιχτοί μύες της γάμπας, που αναγκάζουν το πόδι να φορτίζει νωρίτερα και περισσότερο το μπροστινό του μέρος,
- το hallux valgus, όπου το μεγάλο δάκτυλο δεν σηκώνει το φορτίο του και αυτό μεταφέρεται στα μεσαία μετατάρσια,
- η κοιλοποδία (πόδι με ψηλή καμάρα) και ένα δεύτερο μετατάρσιο μακρύτερο από το πρώτο,
- παραμορφώσεις των δακτύλων σαν σφυρί, που σπρώχνουν τις κεφαλές προς το έδαφος,
- η λέπτυνση του λιπώδους μαξιλαριού με την ηλικία, το αυξημένο σωματικό βάρος και φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Παρόμοιο πόνο μπορεί να προκαλέσουν και άλλες παθήσεις που πρέπει να διακριθούν: η βλάβη της πελματιαίας πλάκας (του συνδέσμου κάτω από τη βάση του δακτύλου), το νεύρωμα Morton και το κάταγμα κόπωσης ενός μεταταρσίου.
Συμπτώματα
Ο πόνος εντοπίζεται στο πέλμα, ακριβώς πίσω από τα δάκτυλα, συνήθως κάτω από το δεύτερο ή το τρίτο μετατάρσιο. Οι ασθενείς τον περιγράφουν συχνά ως:
- κάψιμο ή «μελάνιασμα» που χειροτερεύει όσο περπατάτε ή στέκεστε,
- αίσθημα ότι πατάτε σε πετραδάκι ή ότι η κάλτσα έχει διπλώσει,
- πόνο που επιδεινώνεται ξυπόλυτοι σε σκληρό δάπεδο, στο τρέξιμο και με τακούνι,
- σκληρό κάλο κάτω από το σημείο που υπερφορτώνεται.
Αν ο πόνος συνοδεύεται από μούδιασμα ή «ηλεκτρισμό» προς τα δάκτυλα, είναι πιθανότερο να υπάρχει ερεθισμός νεύρου. Αν το δεύτερο δάκτυλο αρχίζει να ανασηκώνεται ή να ανοίγει από το διπλανό, μπορεί να έχει τραυματιστεί η πελματιαία πλάκα.
Πότε να δείτε γιατρό άμεσα
- Ο πόνος ξεκίνησε μετά από αύξηση του τρεξίματος ή του περπατήματος και το πέλμα πρήζεται σε ένα σημείο.
- Το μπροστινό μέρος του ποδιού είναι κόκκινο, ζεστό και πρησμένο ή έχετε πυρετό.
- Έχετε σακχαρώδη διαβήτη και εμφανίστηκε πληγή ή σκούρος κάλος κάτω από το πέλμα.
- Το μούδιασμα απλώνεται σε όλο το πέλμα ή υπάρχει αδυναμία στο πόδι.
Διάγνωση
Στην εξέταση ψάχνουμε το ακριβές σημείο του πόνου: κάτω από την κεφαλή του μεταταρσίου, στη βάση του δακτύλου ή ανάμεσα σε δύο μετατάρσια. Ελέγχουμε τη σταθερότητα των δακτύλων, την ευκαμψία της γάμπας, το σχήμα του ποδιού όρθιοι και τη φθορά στις σόλες των παπουτσιών σας.
Οι ακτινογραφίες σε φόρτιση δείχνουν το μήκος και τη θέση των μεταταρσίων, το κότσι και τις παραμορφώσεις των δακτύλων. Το υπερηχογράφημα ή η μαγνητική τομογραφία χρειάζονται όταν υποψιαζόμαστε βλάβη της πελματιαίας πλάκας, νεύρωμα ή κάταγμα κόπωσης, που στις πρώτες εβδομάδες συχνά δεν φαίνεται στην ακτινογραφία.
Σε επίμονες ή σύνθετες περιπτώσεις, η ανάλυση βάδισης και η μέτρηση των πιέσεων στο πέλμα δείχνουν πώς κατανέμεται το φορτίο σε κάθε βήμα. Οι πληροφορίες αυτές βοηθούν στον σχεδιασμό των πάτων και, όπου χρειάζεται, της επέμβασης.
Θεραπεία της μεταταρσαλγίας χωρίς χειρουργείο
Η θεραπεία έχει στόχο να μοιραστεί το φορτίο πιο ομοιόμορφα στο πέλμα. Στην πράξη περιλαμβάνει:
- υποδήματα με φαρδιά μύτη, χαμηλό τακούνι και σόλα με καλή απορρόφηση. Οι σόλες που είναι ελαφρώς καμπυλωτές μπροστά («rocker») μειώνουν την πίεση στις κεφαλές των μεταταρσίων,
- μεταταρσικό επίθεμα, ένα μικρό μαλακό «μαξιλαράκι» που τοποθετείται λίγο πίσω από το σημείο του πόνου και ανασηκώνει τις κεφαλές,
- εξατομικευμένους πάτους, όταν υπάρχει κοιλοποδία, πλατυποδία ή άλλη ανατομική διαφορά,
- καθημερινές διατάσεις της γάμπας και ασκήσεις για τους μικρούς μύες του ποδιού,
- προσωρινό περιορισμό του τρεξίματος και των αλμάτων και, όπου χρειάζεται, απώλεια βάρους,
- αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη για σύντομο διάστημα, εφόσον σας τα συστήσει ο γιατρός.
Οι ενέσεις κορτιζόνης στην περιοχή γίνονται με φειδώ, γιατί μπορεί να αποδυναμώσουν τους συνδέσμους των δακτύλων και το λιπώδες μαξιλάρι. Οι κάλοι βοηθά να αφαιρούνται τακτικά από ποδολόγο, αλλά ξαναγυρίζουν αν δεν διορθωθεί η αιτία.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Χειρουργική αντιμετώπιση συζητάμε όταν ο πόνος επιμένει για μήνες παρά τη σωστή συντηρητική θεραπεία και υπάρχει μια ανατομική αιτία που μπορεί να διορθωθεί. Η επέμβαση επιλέγεται ανάλογα με την αιτία:
- οστεοτομία βράχυνσης ενός μακριού μεταταρσίου (π.χ. οστεοτομία Weil), ώστε η κεφαλή του να μην προεξέχει,
- συρραφή της πελματιαίας πλάκας και διόρθωση του δακτύλου, όταν ο σύνδεσμος έχει σχιστεί,
- διόρθωση του κότσι, ώστε το μεγάλο δάκτυλο να ξαναπάρει το φορτίο του,
- επιμήκυνση του γαστροκνημίου μυ, όταν η σφιχτή γάμπα είναι η κύρια αιτία και οι διατάσεις δεν έχουν βοηθήσει.
Μετά από τέτοιες επεμβάσεις περπατάτε συνήθως με ειδικό μετεγχειρητικό υπόδημα για περίπου έξι εβδομάδες. Το πρήξιμο μπορεί να κρατήσει μερικούς μήνες. Τα διαστήματα είναι ενδεικτικά και το πρόγραμμα το καθορίζει ο χειρουργός.
Ασκήσεις για τη μεταταρσαλγία
Οι ασκήσεις δεν αλλάζουν το σχήμα του ποδιού. Μειώνουν όμως το φορτίο στο μπροστινό του μέρος και βοηθούν να μη γυρίσει ο πόνος. Ένα απλό πρόγραμμα για το σπίτι περιλαμβάνει:
- διάταση της γάμπας στον τοίχο, με το πίσω γόνατο τεντωμένο και μετά λυγισμένο, για περίπου μισό λεπτό, αρκετές φορές την ημέρα,
- ασκήσεις για τους μικρούς μύες του ποδιού, όπως να μαζεύετε μια πετσέτα με τα δάκτυλα ή να σηκώνετε την καμάρα χωρίς να λυγίζετε τα δάκτυλα,
- ανυψώσεις στις μύτες, αργά και ελεγχόμενα, όταν ο πόνος το επιτρέπει,
- κινητοποίηση των δακτύλων, τεντώνοντας και λυγίζοντάς τα με το χέρι, ιδίως όταν αρχίζουν να «ανεβαίνουν».
Αν κάποια άσκηση αυξάνει τον πόνο στο πέλμα, σταματήστε την και συζητήστε τη με τον φυσικοθεραπευτή σας. Η συνέπεια μετράει περισσότερο από την ένταση: λίγα λεπτά κάθε μέρα αποδίδουν περισσότερο από μια μεγάλη προσπάθεια μία φορά την εβδομάδα.
Πρόληψη και μακροπρόθεσμα
Η μεταταρσαλγία συχνά επανέρχεται όταν ξαναγυρίζουμε στα ίδια υποδήματα και στις ίδιες συνήθειες. Βοηθά να κρατάτε τα ψηλά τακούνια για λίγες ώρες, να αλλάζετε τα αθλητικά παπούτσια όταν η σόλα τους φθαρεί και να συνεχίζετε τις διατάσεις της γάμπας. Αν τρέχετε, αυξάνετε την απόσταση σταδιακά.
Όταν αγοράζετε παπούτσια, δοκιμάστε τα το απόγευμα, όταν το πόδι είναι λίγο πρησμένο, και με τις κάλτσες που φοράτε συνήθως. Ανάμεσα στο μεγαλύτερο δάκτυλο και στη μύτη να μένει περίπου ένα δάχτυλο κενό. Η σόλα να λυγίζει στο ύψος των δακτύλων και όχι στη μέση του παπουτσιού. Αν φοράτε πάτους, πάρτε τους μαζί σας στη δοκιμή.
Στο ιατρείο μας στον Λευκό Σταυρό εξετάζουμε το πόδι όρθιο και στο βάδισμα, για να βρούμε την αιτία της υπερφόρτισης και να σας προτείνουμε τη λύση που ταιριάζει.
Συχνές ερωτήσεις
Μεταταρσαλγία: πόσο διαρκεί;
Εξαρτάται από την αιτία. Όταν οφείλεται σε υποδήματα ή σε υπερφόρτιση, συνήθως βελτιώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες από τη στιγμή που θα αλλάξουν τα παπούτσια και θα μπουν πάτοι. Όταν υπάρχει ανατομική αιτία, όπως κότσι ή μακρύ μετατάρσιο, τα συμπτώματα μπορεί να επανέρχονται.
Τι παπούτσια βοηθούν στη μεταταρσαλγία;
Παπούτσια με φαρδιά μύτη, χαμηλό τακούνι και παχιά σόλα που απορροφά τους κραδασμούς. Οι σόλες με ελαφριά καμπύλη μπροστά μειώνουν την πίεση στις κεφαλές των μεταταρσίων. Αποφύγετε τα ψηλά τακούνια και τις λεπτές, σκληρές σόλες.
Ποια είναι η διαφορά μεταταρσαλγίας και νευρώματος Morton;
Στη μεταταρσαλγία ο πόνος βρίσκεται κάτω από την κεφαλή ενός μεταταρσίου και θυμίζει μελάνιασμα. Στο νεύρωμα Morton ο πόνος είναι ανάμεσα σε δύο μετατάρσια, συνήθως το τρίτο και το τέταρτο, και συνοδεύεται από κάψιμο ή μούδιασμα στα δάκτυλα. Οι δύο καταστάσεις μπορεί να συνυπάρχουν.
Βοηθούν οι πάτοι στη μεταταρσαλγία;
Ναι, συχνά είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο. Ένα μεταταρσικό επίθεμα, τοποθετημένο λίγο πίσω από το σημείο του πόνου, ανακουφίζει τις κεφαλές των μεταταρσίων. Όταν το πόδι έχει ιδιαίτερο σχήμα, χρειάζονται εξατομικευμένοι πάτοι.
Πόνος στο μπροστινό μέρος του πέλματος μετά από τρέξιμο: μπορεί να είναι κάταγμα;
Ναι. Αν ο πόνος ξεκίνησε μετά από αύξηση της προπόνησης, εντοπίζεται σε ένα σημείο πάνω στο οστό και το πόδι πρήζεται, μπορεί να πρόκειται για κάταγμα κόπωσης μεταταρσίου. Σταματήστε το τρέξιμο και εξεταστείτε, γιατί η ακτινογραφία στην αρχή συχνά είναι φυσιολογική.
Μπορώ να τρέχω με μεταταρσαλγία;
Αν ο πόνος είναι ήπιος, μπορείτε συχνά να συνεχίσετε με μικρότερη απόσταση, σε μαλακότερο έδαφος και με παπούτσια με καλή απορρόφηση. Αποφύγετε για λίγο τα σπριντ και τις ανηφόρες, που φορτίζουν περισσότερο το μπροστινό μέρος του ποδιού. Αν ο πόνος εντοπίζεται σε ένα σημείο πάνω στο οστό ή χειροτερεύει, σταματήστε και εξεταστείτε.
Οι πληροφορίες της σελίδας είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την ιατρική εξέταση. Η διάγνωση και η θεραπεία αποφασίζονται μετά από αξιολόγηση από ορθοπαιδικό.